Milli Məclisin əsas qanunvericilik aktları ilə bağlı birgə komitələrinin iclası keçirilib

BAKI, Azərbaycan, 8 iyun. Milli Məclisin İnsan hüquqları, Ailə, qadın və uşaq problemləri, Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitələrinin iyunun 8-də birgə iclası və ictimai dinləmə keçirilib. Bu barədə Trend-ə parlamentdəki mənbə bildirib Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi barədə qanun layihəsi, “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” və “Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması haqqında” qanunlar birinci oxunuşda müzakirə edilib İclası giriş sözü ilə açan İnsan Hüquqları Komitəsinin sədri Zahid Oruc Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarovaya təqdim olunmuş qanun layihəsinin mühüm əhəmiyyətini nəzərə alaraq, məsələnin daha geniş formatda - ictimai dinləmə formasında müzakirəsi üçün yaradılmış dəstəyə və şəraitə görə minnətdarlığını bildirib Komitə sədri bildirib ki, rəqəmsal məkanda uşaq hüquqlarının müdafiəsini təmin edən qanun layihəsinin Milli Məclisin deputatları, dövlət və hökumət nümayəndələri, KİV, müvafiq təhsil və səhiyyə orqanları ilə birgə müzakirəsi təqdirəlayiqdir. O, Azərbaycan Milli Məclisinin son illər uşaqları rəqəmsal mühitdə zərərli informasiyadan qorumaq üçün ardıcıl və sistemli qərarlar qəbul etdiyini və bu gün təqdim olunan yeni qanun layihəsinin də bu siyasətin davamı olduğunu qeyd edib. Sədr rəqəmsal platformalara qoşulmaq üçün yaş həddinin hüquqi tənzimlənməsi ilə bağlı dünyanın bir sıra ölkələrinin mövcud təcrübəsini diqqətə çatdırıb Üstəlik, qeyd olunub ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının dünyada uşaqların sosial mediadan istifadəsinə dair statistik məlumatları əks etdirən hesabatına əsasən, yeniyetmələrin 35 faizi gündə orta hesabla 5 saatdan çox vaxtını telefonlarında keçirir. Təşkilat 2019-cu ildən oyun asılılığını rəsmi xəstəlik kimi öz siyahısına daxil edib. Azərbaycanlı uşaqlarla bağlı göstəricilərə də toxunan komitə sədri ötən il aparılan sorğuya əsasən, 10-17 yaş arası uşaqların 89 faizinin smartfon istifadəçisi olduğunu, onların 76 faizinin hər gün sosial media platformalarından istifadə etdiyini, sosial mediadan asılılığın da ailə büdcəsinə təsir etdiyini bildirib Müzakirələrə təqdim olunan qanun layihəsi ilə bağlı fikirlərini bölüşən Z.Oruc bildirib ki, layihədə 16 yaşınadək uşaqların fiziki və psixoloji sağlamlığının qorunması, onları müxtəlif qızışdırıcı və təxribat xarakterli çağırışlardan qorumaq üçün sosial şəbəkələrdə fərdi rəqəmsal hesabların açılması üçün minimum rəqəmsal yetkinlik yaşı 16 yaş müəyyən edilir. Yeni normaya görə, platforma provayderləri yoxlama mexanizmlərini, yəni bank kartı, e-poçt və mobil nömrə əsasında yaş yoxlama üsullarını tətbiq etməlidir. 16-18 yaş qrupu üçün fərqli - daha çevik, lakin idarə olunan mexanizm müəyyən edilmişdir. Bu yaş qrupunda olan yeniyetmələr valideynlərinin razılığı ilə platformalarda hesab yarada bilərlər. Şəxsi məlumatların üçüncü şəxslərə ötürülməsi yolverilməz hesab olunur. Komitə sədri vurğulayıb ki, 2025-ci ilin dekabrında keçirilən sorğunun nəticələrinə görə, ölkəmizdə əhalinin 87,3 faizi sosial sifariş olan 16 yaşadək uşaqların sosial mediadan istifadəsinin tənzimlənməsi ilə bağlı təklifləri dəstəkləyir Sonra Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri Komitəsinin sədri Hicran Hüseynova çıxış edərək informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının dövrümüzün ən mühüm tələblərindən biri olduğunu qeyd edib. O bildirib ki, dövlət başçısı İlham Əliyevin çıxışlarında qeyd etdiyi kimi, hər bir dövlətin uğurlu inkişafının əsasında texnoloji təminat dayanır. Dövlətimizin həyata keçirdiyi rəqəmsal inkişaf və innovasiya siyasəti prioritet məsələlərdən biridir. Bu sahədə müvafiq strateji sənədlər, normativ hüquqi aktlar, tədbirlər planları qəbul edilir, institusional mexanizmlər formalaşdırılır Sədr Azərbaycanda uşaqların müdafiəsinin yüksək səviyyədə təmin olunduğunu, onların sağlam inkişafı, təhsil alması, bilik və bacarıqlarının artırılması üçün imkanların yaradıldığını vurğulayıb. Uşaq qayğısı daim Prezident İlham Əliyevin və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın diqqət mərkəzindədir. Uşaqların zərərli təsirlərdən qorunması, onların sağlam böyüməsi üçün hərtərəfli şəraitin yaradılması, dəstək göstərilməsi dövlətin sosial siyasətinin tərkib hissəsidir. Sosial şəbəkələrin həyatın ayrılmaz hissəsi olduğu bir dövrdə onların nəzarətsiz istifadəsinin qarşısının alınması insanların psixoloji sağlamlığı üçün vacib məsələdir. uşaqlar H.Hüseynova qeyd edib ki, bu gün müzakirə olunan qanun layihəsi uşaqları kibertəhlükələrdən, zorakılıqdan, zərərli məzmundan, psixi sağlamlığa mənfi təsirlərdən qorumaq məqsədi daşıyır. Azərbaycanda uşaqların yaşına uyğun məlumat almaq hüququnun həyata keçirilməsi ilə əlaqədar onların zərərli informasiyadan qorunması istiqamətində tədbirlərin müəyyən edildiyini və bu sahədə yaranan münasibətlərin tənzimləndiyini deyən sədr hazırkı dövrdə bu prosesin davamı olaraq sosial şəbəkələrdə bu problemlərin həlli istiqamətində addımların atılmasının vacibliyindən danışıb Sonra Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynli çıxış edərək bildirib ki, təqdim olunan qanun layihəsi rəqəmsal mühitdə uşaqların hüquq və mənafelərinin daha səmərəli müdafiəsinə, sosial şəbəkə platformalarından təhlükəsiz istifadənin təmin edilməsinə, platformaların fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsinin təkmilləşdirilməsinə xidmət edir O qeyd edib ki, layihəyə əsasən, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə yaş məhdudiyyəti qoyulmuş sosial şəbəkə platformalarının fəaliyyəti ilə bağlı tələblərin pozulması ilə bağlı yeni 388-4-cü maddənin əlavə edilməsi təklif edilir. Sədr bildirib ki, sərəncamda müvafiq qanunvericiliyin pozulmasına görə cərimələrin tətbiqi nəzərdə tutulub. O qeyd edib ki, cərimələrin subyektləri vəzifəli və hüquqi şəxslərdir və sanksiyalar törədilə biləcək hüquqpozmaya adekvatdır Tədbirdə İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova, elm və təhsil nazirinin müavini Firudin Qurbanov, səhiyyə nazirinin müavini İlqar Qasımov, rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini Rəşad Həsənov və Tibb Universitetinin rektoru Qəraybəy qanun layihəsi ilə bağlı mövqelərini bölüşüblər. təsisatlarının qanun layihəsi, habelə təklif olunan dəyişikliklərin əhəmiyyəti ilə bağlı fikirləri Çıxışlarda qeyd olunub ki, rəqəmsal texnologiyaların sürətli inkişafı və geniş tətbiqi uşaqları zərərli təsirlərə, onların sağlamlığı üçün yeni risk və təhlükələrə məruz qoyur. Araşdırmalar göstərib ki, son illər uşaqlar arasında geniş yayılan sosial şəbəkələr, interaktiv platformalar, onlayn oyunlar onların fiziki, psixoloji və emosional inkişafına mənfi təsir göstərir Uşaqların internetdən istifadəsində yaş məhdudiyyətlərinin çox vaxt formal xarakter daşıması, effektiv nəzarət mexanizmlərinin olmaması və digər boşluqlar uşaq hüquqlarının pozulması riskini artırır. Qeyd olunub ki, bu şərtlər uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyini təmin etmək, onları zərərli məzmundan qorumaq, sağlamlıqlarını qorumaq üçün daha səmərəli hüquqi və institusional mexanizmlərin yaradılmasını zəruri edir Təklif olunan qanun layihəsinin də bu məqsədlərə xidmət etdiyi vurğulanıb. Layihə sosial şəbəkə platformalarının fəaliyyətinin tənzimlənməsini, məsuliyyətinin artırılmasını, uşaqların fərdi məlumatlarının daha etibarlı qorunması ilə bağlı hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsini, zərərli məzmunun yayılmasının qarşısının alınmasını nəzərdə tutur Bildirilib ki, təqdim olunan qanun layihəsi də bu məqsədlərə xidmət edir. Layihə sosial şəbəkə platformalarının fəaliyyətinin tənzimlənməsini, məsuliyyətinin artırılmasını, uşaqların fərdi məlumatlarının daha etibarlı qorunması üçün hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsini, zərərli məzmunun yayılmasının qarşısının alınmasını nəzərdə tutur Çıxış edənlər qanun layihəsinin hazırlanmasında müxtəlif dövlət qurumlarının iştirak etdiyini, beynəlxalq təcrübənin öyrənildiyini, aidiyyəti qurumların təkliflərinin nəzərə alındığını vurğulayıblar. Bildirilib ki, dünyanın bir çox ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da uşaqların rəqəmsal mühitdə zərərli təsirlərdən qorunmasına yönəlmiş qanunvericilik və müdafiə mexanizmləri müasir çağırışlara uyğun təkmilləşdirilir Müzakirələrdə vurğulanıb ki, bu sahədə qarşıya qoyulan məqsədlərə nail olmaq üçün dövlət qurumlarının birgə fəaliyyəti ilə yanaşı, valideynlərin, ailələrin, təhsil müəssisələrinin, bütövlükdə cəmiyyətin fəal iştirakı vacibdir. Əsas məqsəd uşaqları rəqəmsal mühitin təhlükələrindən qorumaq, eləcə də müasir texnologiyaların yaratdığı imkanlardan təhlükəsiz və səmərəli istifadə etmələrinə şərait yaratmaqdır. Bu, yalnız bütün maraqlı tərəflərin əməkdaşlığı və məsuliyyətli yanaşması nəticəsində mümkün ola bilər Daha sonra müvafiq müzakirələr zamanı sədr müavini Milli Məclisin Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri Komitəsinin sədri Jalə Əliyeva, Milli Məclisin deputatları Azər Allahverənov, Erkin Qədirli, “Təmiz Dünya” Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin rəhbəri Mehriban Zeynalova, “Qadınların və Uşaqların Təhsilinə Dəstək” İctimai Birliyinin sədri Sevinc Abdullayeva, “Pərspektivli Gələcəklər” İctimai Birliyinin sədri Sevinc Abdullayeva, Azərbaycan Mətbuat Şurası, Medianın İnkişafı Agentliyinin icraçı direktorunun müavini Rəşad Məcid, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Hüquqi təminat şöbəsinin müdiri Natiq Məmmədli, Taliyə İbrahimova çıxış edərək rəy və təkliflərini səsləndiriblər Çıxışlarda həmçinin qeyd olunub ki, sənəd uşaqların zərərli məzmundan, kiber zorakılıqdan, onlayn aludəçilikdən, dezinformasiyadan və digər neqativ təsirlərdən qorunmasına xidmət edəcək. Bu sənədin rəqəmsal mühitdə uşaqların təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə, onların hüquq və mənafelərinin daha etibarlı müdafiəsinə mühüm töhfə olacağı vurğulanıb Müzakirələrin sonunda rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini Rəşad Həsənov qaldırılan məsələlərə aydınlıq gətirib İclasın sonunda qanun layihəsi birinci oxunuşda Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə edilib Tədbirdə Milli Məclisin İnsan hüquqları, Ailə, qadın və uşaq məsələləri və Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitələrinin üzvləri, Milli Məclisin Aparatının nümayəndələri, aidiyyəti dövlət qurumlarının, qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri və digər rəsmi şəxslər iştirak ediblər