Gazagystan barada daşary ýurt habar beriş serişdeleri: Gazagystan ortada bolmak üçin uly jedel edýär; IAEA-nyň başlygy ýadro energiýasy, ylym we rak keselini bejermekde hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin Gazagystana sapar edýär

Anadolu gullugy: Gazagystanyň prezidenti ýakyn wagtda Russiýa bilen söwda dolanyşygynyň 30B dollara ýetmegine garaşýar Gazagystanyň prezidenti Kassym-Jomart Tokaýew penşenbe güni Gazagystan bilen Russiýanyň arasyndaky söwda dolanyşygynyň ýakyn wagtda 30 milliard dollardan geçmegine garaşylýandygyny, ikitaraplaýyn ykdysady gatnaşyklaryň berkligini görkezýär diýdi Tokaýew, Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen Astanada geçirilen gepleşiklerde iki ýurduň arasyndaky söwdanyň rekord derejä ýetendigini aýtdy "Gazagystan bilen Russiýanyň arasyndaky söwda mukdary rekord derejä ýetýär, takmynan 30 milliard dollar" Tokaýew, Russiýanyň Gazagystana göni daşary ýurt maýa goýumlarynyň iň uly çeşmesi bolup galýandygyny we umumy maýa goýumlarynyň 29 milliard dollara ýetendigini aýtdy. Şeýle hem, iki ýurduň 53 milliard dollar töweregi 177 bilelikdäki taslamany durmuşa geçirýändigini aýtdy Putin Moskwa bilen Astananyň arasyndaky hyzmatdaşlygy “halkara gatnaşyklarynda konstruktiw gatnaşyklaryň mysaly” hökmünde häsiýetlendirdi Bu aralykda, Gazagystanyň Energetika ministri Erlan Akkenzenow iki ýurduň ýylda 35 milliard kub metre çenli kuwwaty bolan Gazagystanyň üsti bilen Hytaýa gaz geçirijisini ara alyp maslahatlaşýandygyny aýtdy. Taslamanyň Gazagystanyň demirgazyk we gündogar sebitlerini gaz bilen üpjün edip biljekdigini aýtdy “Fox News”: Putin Gazagystanyň uly şertnamasynda Russiýanyň gapysynda 16.5B dollarlyk ýadro ýeňşini gazandy "Fox News" -yň habaryna görä, Russiýa bilen Gazagystan Gazagystanyň ilkinji ýadro desgasyny gurmak barada şertnama baglaşdy we Rosatom bu taslama ýolbaşçylyk eder Bu şertnama Astanada Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen Gazagystanyň prezidenti Kassym-Jomart Tokaýewiň arasynda geçirilen gepleşiklerde gol çekildi. 16,5 milliard dollar diýlip çak edilýän bu taslama esasan Russiýanyň eksport karzy arkaly maliýeleşdiriler Zawod Balhaş kölüniň kenaryndaky Ulken obasynyň golaýynda gurlar we iki sany VVER-1200 Generation III + reaktoryny öz içine alar Tokaýew: "Şu gün Balhaş NPP-ni gurmak barada gol çekilen şertnama möhüm rol oýnaýar" -diýdi Gurluşygyň 2027-nji ýylda başlamagyna garaşylýar we ilkinji reaktoryň 2034-nji ýylyň başynda internete çykmagy meýilleşdirilýär Taslama Gazagystanyň ýadro energiýasynyň ösüşini tassyklaýan 2024-nji ýyldaky referendumyndan soň bolup, ýurduň uzak möhletleýin energiýa howpsuzlygyny berkitmäge gönükdirilendir Bloomberg: Gazagystan ortada bolmak üçin uly jedel edýär “Bloomberg” -iň habaryna görä, Gazagystan çeşmä esaslanýan ykdysadyýetden tehnologiýa we logistika merkezine öwrülmäge synanyşýar, Astana ýurduň millet gurmak we döwrebaplaşdyrmak tagallalarynyň nyşany bolup hyzmat edýär 1991-nji ýylda garaşsyzlyk gazanylandan bäri Gazagystan Russiýa, Hytaý, Europeewropa, ABŞ we sebit hyzmatdaşlary bilen gatnaşyklary deňleşdirip, köp wektorly daşary syýasaty alyp bardy. Bu strategiýanyň esasy elementi, Hytaý bilen Europeewropany Gazagystan we Hazar deňzi bilen baglanyşdyrýan Orta Koridor söwda ýoluny ösdürmekdir Şeýle hem hökümet sanlaşdyrmagy we emeli intellekti milli ileri tutulýan ugurlar etdi. Wise-premýer asaslan Madiýewiň pikiriçe, Gazagystan 100,000 sanly inersener taýýarlamagy we AI bilen baglanyşykly rollara bir million raýaty taýýarlamagy maksat edinýär “Astana Hub” innowasiýa merkezinde häzirki wagtda ýüzlerçe daşary ýurt kompaniýalaryny goşmak bilen 2000-den gowrak başlangyç bar, Gazagystan bolsa BMG-nyň 2024-nji ýyldaky elektron hökümet ösüş indeksinde dünýäde 24-nji orny eýeledi Infrastruktura çäklendirmelerini we geosyýasy basyşlary öz içine alýan kynçylyklara garamazdan, Gazagystan ykdysadyýetini diwersifikasiýa etmek, daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek we sebit tehnologiýasy we tranzit merkezi hökmünde ornuny berkitmek boýunça tagallalaryny dowam etdirýär Iaea.org: IAEA-nyň baş müdiri, ýadro energiýasy, ylym we rak keselini bejermekde hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin Gazagystana sapar etdi Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň baş müdiri Rafael Mariano Grossi şu hepde Gazagystana baryp, ýadro energiýasy, ylmy gözlegler, azyk howpsuzlygy we rak keselini goramak boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmek üçin Iaea.org habar berýär Grossi Astana sapary wagtynda Prezident Kassym-Jomart Tokaýew bilen duşuşyp, Gazagystanyň ýadro energiýa meýilnamalary we ýadro tehnologiýalaryny parahatçylykly ulanmak barada pikir alyşdy. Tokaýew, şeýle hem Gazagystan bilen IAEA-nyň arasyndaky hyzmatdaşlygy ykrar etmek üçin Grossi birinji derejeli Dostyk (Dostluk) ordeni bilen sylaglandy IAEA we Gazagystanyň Atom Energiýasy Guramasy ýadro infrastrukturasyny, bilimi, ylmy gözlegleri we tehniki kömegi öz içine alýan hyzmatdaşlygyň ýol kartasyna gol çekdi Nuclearadro ylymlary we hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin Gazagystanyň Milli Ylymlar akademiýasy bilen aýratyn şertnama baglaşyldy azyk howpsuzlygy başlangyçlary Saglygy goraýyş pudagynda IAEA Milli gözleg onkologiýa merkezi bilen radiasiýa onkologiýasy, ýadro lukmançylygy we rak keselini anyklamak boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmek barada şertnama baglaşdy Grossi, şeýle hem Nazarbaýew uniwersitetinde leksiýa bilen çykyş edip, IAEA-nyň Gazagystany ýadro energiýasy, saglygy goraýyş we azyk howpsuzlygy babatdaky goldawyna ünsi çekdi Dronedj.com: Gazagystan pilotsyz uçarlaryň we howa taksileriniň töwereginde şäher dizaýn edýär Dronedj.com habaryna görä, Gazagystan pilotsyz uçarlary we öňdebaryjy howa hereket ulgamlaryny birleşdirmek üçin döredilen täze akylly şäheri ösdürýär Şu hepde Kaliforniýada ýerleşýän “A2Z” uçarmansyz howa ulaglary we Gazagystanyň “Alatau Advance Air Group” Alatauda UAM synag merkeziniň asewraziýa merkeziniň açylyş dabarasynda hyzmatdaşlyga başlady Taslama pes belentlikdäki uçarlar, pilotsyz uçuş hyzmatlary we elektrik dik uçuş we gonmak (eVTOL) ulaglarynyň gündelik ulaglara birleşdirilen şäher döretmegi maksat edinýär. Meýilnamalarda ýörite howa menzilleri, awtonom pilotsyz uçar amallary we şäher howa hereketi üçin niýetlenen sanly infrastruktura bar Taslamanyň ýolbaşçylarynyň pikiriçe, ýakyn iki ýylda 2028-nji ýylda täjirçilik amallarynyň başlamagyna garaşylýan infrastrukturany ösdürmek we synagdan geçirmek bolar ABŞ, Hytaý, Italiýa we Günorta Koreýa kompaniýalary hususy maýa goýumlary arkaly maliýeleşdirilýän bu inisiatiwa gatnaşýarlar Taslama Gazagystanyň täze döreýän transport tehnologiýalaryny ir kabul ediji we akylly şäher ösüşinde innowasiýa üçin sebit merkezi hökmünde özüni görkezmek ugrundaky tagallalaryna ünsi çekdi “Times of Central Asia”: Gazagystan Aral deňziniň düýbüni tokaýlaşdyrmagyň 1,2 million gektara ýetendigini aýtdy Gazagystan sebitiň iň agyr daşky gurşaw betbagtçylyklarynyň biri bolan Aral deňziniň guradylan deňzinde giň gerimli tokaý döretmek işlerini dowam etdirýär diýip, “Times of Central Asia” habar berýär Ekologiýa we tebigy baýlyklar ministrliginiň habaryna görä, guradylan deňiz düýbi takmynan 6 million gektar, şol sanda Gazagystanda 2,8 million gektar meýdany eýeleýär. Deňizi öňki ululygyna dikeltmek indi real hasap edilmeýänligi sebäpli, häkimiýetler çölleşmäge garşy göreşmek we zäherli tozan tupanlaryny azaltmak üçin saksaul tokaýlaryny oturtmaga ünsi jemleýärler Prezident Kassym-Jomart Tokaýewiň görkezmesi bilen Gazagystan 2025-nji ýyla çenli öňki deňiz düýbüniň 1,1 million gektar ýerinde saksala ekin meýdanlaryny döretmegi maksat edinýär 2021-nji we 2025-nji ýyllar aralygynda tokaý döretmek 1,117 million gektar meýdany eýeledi, 2026-njy ýylda goşmaça 116,000 gektar ekildi. Häkimiýetler 3440 tonna tohum ekdi we 53 milliondan gowrak saksaul nahalyny ekdi Resmiler bu taslamanyň topraklary durnuklaşdyrmaga we ekosistemalary dikeltmäge kömek edýändigini, ýabany tebigatyň kem-kemden önelgesiz ýerlere gaýdyp gelýändigini aýdýarlar. Şeýle hem Gazagystan dikeldilýän peýza .y goramak üçin 1,3 million gektar Aral Ormany döwlet tokaý goraghanasyny döretmegi meýilleşdirýär Geçen hepdäniň siňdirişini şu ýerden okap bilersiňiz