Hünärmenler çagalara zulum etmek baradaky aýyplamalar barada çagalara gönükdirilen we ylmy çemeleşmäge çagyrýarlar

Psihiatrlardan, kliniki psihologlardan, ösüş psihologlaryndan, psihologiki geňeşçilerden we terbiýeçilerden ybarat toparyň adyndan edilen beýanatda çagalara zulum etmegiň diňe bir pida bolan çagalara däl, eýsem maşgalalaryna, mugallymlaryna, mekdep işgärlerine we jemgyýetine-de täsir edýän çynlakaý sosial şikes bolandygy bellenildi Ösüş psihology Biran Mertan, Psihologiki Geňeşçi Sülen Şahin, Çaga we ýetginjek psihiatr Aýşe Zeki, Kliniki Psiholog Çağaý Dürü, Ösüş Psihology we Kliniki Psiholog Ziliha Uluboý we Ösüş Psihology we Kliniki Psiholog Duýgu Karakulak Takwim, trawma arkaly ylmy we psihologiki goldawy üpjün etmek üçin taýynlyk görýändiklerini mälim etdiler. jemgyýet Beýannamada çagalarda sosial taýdan yza çekilmek, gahar-gazap, gahar-gazaply hereket, alada, depressiýa, günäkärlik we utanç duýgularynyň bolup biljekdigi we käbir çagalarda jynsy gatnaşyk, uky we işdä bozulmalary we düşündirilmedik fiziki şikaýatlaryň bolup biljekdigi aýdylýar. Şeýle hem töwekgelçilikli özüni alyp barşyň, alkogola, çilime ýa-da neşe serişdesine, özüňe zyýan bermek we öz janyna kast etmek pikirleriniň hem bolup biljekdigi mälim edildi Duýgy we psihologiki görkezijiler, fiziki we psihosomatiki alamatlar Emosional we psihologiki görkezijilere we fiziki we psihosomatiki alamatlara degip geçen beýannamada güýçli günäkärlik we utanç duýgularynyň, duýdansyz keýpiň üýtgemegi we ululara, esasanam häkimýet işgärlerine bolan ynamyň ýitmeginiň trawmatiki prosesiň täsirleri bolandygy aýdylýar Beýanatda şeýle hem garyn agyrylary, ýürek bulanma we kelleagyry ýaly lukmançylyk sebäpleri, düýş görmek, uklap bilmezlik, aşa uky we işdäň üýtgemegi ýaly fiziki şikaýatlardan başga-da bolup biljekdigi aýdylýar "Maşgalalar üçin psihologiki goldaw mehanizmlerine eýe bolmak möhümdir" Beýanatda ene-atalaryň hem bu prosese çynlakaý täsir edendikleri we maşgalalaryň gahar, bolup geçen zatlara ynanmazlyk, güýçli gynanç we çagalaryny gorap bilmezlik duýgusy bilen ýüzbe-ýüz bolup biljekdigi we bu duýgularyň kämahal içerki pikirlere ýa-da ar almak gözlegine sebäp bolup biljekdigi aýdylýar; Şeýle hem maşgalalaryň psihologiki goldaw mehanizmlerine eýe bolmagynyň möhümdigi nygtaldy "Çagalara zulum etmek käbir toparlar bilen baglanyşykly bolmaly däldir" Beýanatda "Çaga zulum edilmegi, diline, dinine, jynsyna, jynsy ugruna ýa-da sosial-ykdysady ýagdaýyna garamazdan jemgyýetiň ähli gatlaklarynda bolup biljekdigi" aýdylýar. Çagalara zulum etmegiň jemgyýetiň haýsydyr bir bölegine mahsus däldigi, hadysalary belli bir toparlar bilen baglanyşdyrmagyň nädogry çemeleşýändigi we jogapkärçiligiň ýerine başgalary günäkärlemek bilen bu meseläniň öňüni aljakdygy aýdyldy Çagalaryň abadançylygyna esaslanýan düşünmäge aýratyn ähmiýet beriň Beýanatda döwlet edaralarynyň, kärdeşler arkalaşyklarynyň, hökümete dahylsyz guramalaryň we bilermenleriň hyzmatdaşlykda hereket etmelidigi aýdyldy we Milli bilim ministrliginiň, durmuş hyzmatlary müdirliginiň, polisiýa we kazyýet edaralarynyň çagalaryň abadançylygyna esaslanýan düşünişmek bilen bu işi amala aşyrmagynyň ähmiýetine ünsi çekdi Beýanatda derňew we kazyýet işlerinde çagalaryň we olaryň maşgalalarynyň şahsyýetleriniň berk gizlin saklanmalydygy nygtaldy we jemgyýetiň ähli gatlaklaryna krizisiň hasam çuňlaşmagynyň öňüni almak we jemgyýetiň dikelmegine goşant goşmak üçin çagyryş edildi "Aýyplaýjy soraglardan gaça duruň" Ene-atalara baha bermegi öz içine alýan beýannamada çagalaryň gürleşmek we sorag bermek zerurlygy ýüze çykanda özlerini howpsuz duýýan gurşawy döretmegiň möhümdigi aýdylýar. Beýanatda çagalaryň günäkärlenmeli däldigi, höküm edilmeli däldigi we sözleriniň päsgelçiliksiz diňlenmelidigi aýdylýar. "Näme üçin öň beýle diýmediň?" ýa-da "Näme üçin söweşmediň?" Accaly aýyplaýyş soraglary bellendi Beýanatda çagalara ähli şertlerde ynanýandyklaryny duýdurmagyň möhümdigi, gündelik durmuş ýörelgelerini saklamak we zerur bolanda hünär goldawyny almak sagaldyş işine goşant goşjakdygy aýdyldy "Ismurnalistika ýörelgelerine laýyklykda hereket etmek kanuny we adam borjy." Metbugat guramalaryny we sosial media ulanyjylaryny hem çagyrýan beýannamada zorluga sezewar bolan çagalaryň şahsyýetlerini gönüden-göni ýa-da gytaklaýyn açyp biljek maglumatlaryň, wizuallaryň ýa-da jikme-jiklikleriň paýlaşylmaly däldigi nygtaldy Beýanatda “Media etikasy” Geňeşiň ismurnalistika ýörelgelerini berjaý etmegiň kanuny we ynsanperwer borjydygy we bu ýörelgeleriň ähli metbugat guramalarynyň berjaý etmeli ahlak kadalaryny kesgitleýändigi mälim edildi Beýanatda jemgyýetçiligiň habardarlygyny ýokarlandyrmagyň möhümdigi nygtaldy we hyýanatçylykly ýa-da äsgermezçilikli şübhelenilýän halatynda degişli edaralara habar bermegiň raýat borjy we kanuny borjydygy bellenildi