Samarqandda turkologiyaning ko‘p asrlik merosi qayta tiklandi

Turk dunyosi ilm-fani va madaniyati tarixida muhim o‘rin tutgan 1926-yilgi Boku turkologiya qurultoyi merosi oradan yuz yil o‘tib Samarqandda qayta tiklandi Turkiy dunyoning ma’naviy poytaxti hisoblangan Samarqand shahrida 5-6 iyun kunlari Sharaf Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti, Turk til instituti, Yunus Amre instituti va Marmara universiteti hamkorligida tashkil etilgan Turkologiya kongressi bo‘lib o‘tdi, deb xabar beradi Modern.az saytida. Turkiy dunyoning turli mamlakatlari – Ozarbayjon, Turkiya, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston, jumladan Shimoliy Makedoniyadan kelgan olim va tadqiqotchilar 1926-yilda Bokuda tashkil etilgan turkologik harakatning ilmiy merosini baholash, kelajakka oid qo‘shma loyihalarni muhokama qilish maqsadida birlashdilar. Qurultoy doirasida turkologiyaning zamonaviy tadqiqot holati, umumiy alifbo masalalari, turkiy xalqlarning tarixiy rishtalari, madaniy merosni muhofaza qilish masalalari muhokama qilindi Kongressda Ozarbayjondan boshqa olimlar qatori Boku Slavyan universitetining Bolqonshunoslik kafedrasi mudiri, dotsent, filologiya fanlari doktori Nurlana Gasimli Mustafoyeva ham ishtirok etdi. Uning “Birinchi Boku turkologiya qurultoyi merosida Bolqon turkologiyasi” nomli ma’ruzasi ishtirokchilar tomonidan katta qiziqish bilan kutib olindi Dots. Nurlana Gasimli Mustafoyeva o‘z nutqida 1926-yilda bo‘lib o‘tgan Boku turkologiya qurultoyining turkiy dunyoning umumiy ilmiy xotirasini shakllantirishdagi tarixiy rolini tahlil qildi. U qurultoyning ikki ko‘zga ko‘ringan vakili nemis turkologi Teodor Menzel va turk adabiyotshunosligining asoschilaridan biri Mehmed Fuad Ko‘prülü o‘rtasida kechgan uslubiy munozaralarga e’tibor qaratdi. Ma’ruzachi mazkur ilmiy polemika nafaqat turkologiya fanining rivoji, balki turkiy dunyoning madaniy o‘ziga xosligini shakllantirish nuqtai nazaridan ham muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi Bolqon turkchiligining turkiy dunyoning ajralmas qismi ekanligini ta’kidlagan Nurlana Gasimli Mustafoyeva o‘z nutqida Bolqon geografiyasida turk madaniy merosini saqlab qolish va kelajak avlodlarga yetkazish strategik ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi. U Bolqondagi turk tili, adabiyoti va madaniy qadriyatlari asrlar davomida milliy o‘zlikni himoya qilishning asosiy ustunlaridan biri bo‘lganini ta’kidladi. Ma’ruzachi Shimoliy Makedoniya, Kosovo, Bolgariya, Ruminiya va G’arbiy Frakiyadagi turk jamoalarining turk dunyosi bilan Yevropa o’rtasida muhim madaniy ko’prik rolini o’ynashiga diqqat qaratdi Nurlana Gasimli Mustafoyeva Bolqon shaharlarida shakllangan devon adabiyoti, takka madaniyati va xalq adabiyoti anʼanalariga toʻxtalib, Skopye, Manastir, Saloniki va boshqa markazlarning turk madaniyati tarixidagi muhim oʻrnini taʼkidladi. Turk dunyosida mushtarak alifbo, qoʻshma taʼlim dasturlari va ilmiy hamkorlik loyihalarini ishlab chiqish muhimligini taʼkidlab, bundan yuz yil avval Bokuda ilgari surilgan birlik gʻoyasi bugungi kunda ham dolzarbligini taʼkidladi Dotsent Nurlana Gasimli Mustafoyeva qurultoy turkiy dunyoning umumiy xotirasini asrab-avaylash, uni kelajak avlodlarga yetkazish nuqtai nazaridan katta ahamiyatga ega ekanini ta’kidlab, “Bugun biz ajdodlarimizning tugallanmagan vasiyatini ro‘yobga chiqarish uchun birlashdik. Bundan yuz yil avval Bokuda boshlangan ilmiy-madaniy birlik g‘oyasi bugungi kunda Balkan va Samolyotda yangi hayotga alohida e’tibor qaratmoqda. Yangi hayot buyuk turkiy dunyoning kelajagi va butunligi uchun muhim masaladir”. Kongress doirasida oʻtkazilgan uchrashuvlarda turkiy dunyoning mushtarak madaniy va ilmiy qadriyatlari, til birligi, taʼlim sohasidagi hamkorlik va madaniy merosni muhofaza qilishga qaratilgan yangi tashabbuslar muhokama qilindi. Tadbir so‘ngida ishtirokchilar turkiy dunyoda akademik hamkorlikni yanada mustahkamlash yo‘lida mushtarak pozitsiyani namoyish etdilar Birinchi Boku turkologiya qurultoyining yuz yilligi munosabati bilan Samarqandda o‘tkazilgan ushbu tarixiy yig‘ilish turkiy dunyoning mushtarak ilmiy va madaniy merosini asrab-avaylash, rivojlantirish va kelajak avlodlarga yetkazish yo‘lidagi muhim qadam sifatida baholandi. Dotsent Nurlana Gasimli Mustafoyevaning Bolqon turklarining tarixiy va madaniy merosini yoritib bergan ma’ruzasi kongressdagi chiqishlardan biri bo‘ldi