Armanistondagi saylov natijalari - Ozarbayjonning tinchlik dasturi saylov qutisida g'alaba qozondi - SHARH

Armanistonda 7 iyun kuni bo‘lib o‘tgan parlament saylovlari yakunlandi Bu saylovlar Armanistonning kelajagini, suverenitetini, shu bilan birga Janubiy Kavkazda tinchlik va barqarorlikni belgilash nuqtai nazaridan muhim deb topildi. Chunki saylov oldidan mintaqada tinchlikka qarshi chiqqan revanshist kuchlar, cherkovning radikal da’vatlari, tartibsizlik va keskinlikka chaqiruvchi siyosiy birlashmalar, Kreml va G‘arbning ma’lum doiralari bu safar barbod bo‘ldi Arman xalqi yana bir bor Bosh vazir Nikol Pashinyan boshchiligidagi “Fuqarolar shartnomasi” partiyasiga ovoz berdi. Armaniston MSKning soʻnggi maʼlumotlariga koʻra, 727 160 saylovchi hukmron partiyaga ovoz bergan. Bu 49,82 foizni bildiradi MSK e’lon qilgan raqamlar revanshistlarning mafkurasi va orzulari bu safar ham barbod bo‘lganini ko‘rsatadi. Saylov qutisida arman jamiyati revanshizm va urush uchun emas, balki tinchlik uchun ovoz berdi. Armanistonlik saylovchi Ozarbayjon taklif qilayotgan voqelik, ya’ni tinchlik va yaxshi qo‘shnichilik, iqtisodiy integratsiya, iqtisodiy blokadadan chiqish va muxolifat taklif qilayotgan halokatli status-kvoga qaytish, ya’ni urush va to‘liq izolyatsiyani tanladi Ko'rinishidan, Armanistondagi saylovlarning hal qiluvchi lahzasi rasmiy Boku tomonidan taklif qilingan tinchlik dasturi bo'lgan. Ozarbayjon taklif qilgan bu tinchlik dasturi oldida cherkov va revanshistlar taslim boʻldilar va ular yaratgan illyuziyalar parchalanib ketdi. Arman elektorati Boku taklif qilgan shartlar doirasida tinchlikni qabul qilish shunchaki variant emas, bu Armaniston davlatining omon qolishning yagona mexanizmi ekanligini anglab yetdi Bugun Janubiy Kavkazda shakllangan siyosiy muhitning bosh me’mori bevosita Ozarbayjon va Prezident Ilhom Aliyevdir. Janubiy Kavkazning kelajagi davlat rahbarining uzoqni ko‘zlagan siyosati, ko‘plab minbarlarda erishilgan g‘alabalar, imzolagan xalqaro loyihalar, taklif etgan mintaqaviy loyihalar bilan belgilanadi Ozarbayjon Armanistonga nafaqat xavfsizlik kafolati, balki arman elektorati qaroriga bevosita ta’sir ko‘rsatgan iqtisodiy blokadadan chiqish modelini ham taklif qildi Bu erda e'tiborga olish kerak bo'lgan asosiy nuqta, Pashinyan tomonidan saylov kampaniyasida qo'llagan tinchlik dasturi shunchaki bayonot emas edi. Bu kun tartibi ortida haqiqiy qadamlar, tajriba va chuqur his qilingan omillar bor edi Masalan, 2025-yil 8-avgustda Vashingtonda imzolangan deklaratsiyadan so‘ng ikki davlatning shartli davlat chegarasida tinchlik va osoyishtalikning ta’minlanishi, qurol-yarog‘larning bir marta jim turishi arman jamiyatida qo‘rquv uyg‘otgan, uxlashni taqiqlagan doimiy urush qo‘rquvini neytrallashtirgan Keyin rasmiy Boku tashabbusi bilan mintaqadagi transport cheklovlari olib tashlandi, Armaniston uchun nafas olish maydoni ochildi. Ozarbayjon nafaqat tranzit rolini o'ynadi, balki ayni paytda bu mamlakatga neft mahsulotlarini yetkazib bera boshladi. Armanistonlik saylovchi birinchi sotuvdanoq mamlakatda benzin va dizel narxi pasayganini sezdi Ozarbayjon Prezidentining mintaqaviy barqarorlik doktrinasi doirasida yaqin kelajakda, ya’ni tinchlik shartnomasi imzolangandan so‘ng to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdo aloqalarini o‘rnatish va Armanistonning surunkali energiya qaramligidan xalos bo‘lish kabi strategik qadamlar qo‘yish imkoniyati mavjudligi ta’kidlandi. Shu bilan birga, fuqarolik jamiyatlari o‘rtasida o‘zaro tashriflar, uchrashuvlar o‘tkazish kabi gumanitar qadamlar ham Armanistondagi revanshist va cherkov targ‘ibotiga jiddiy zarba berib, saylovchilar uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ldi Armaniston qonunchiligiga ko‘ra, g‘alaba qozongan kuch parlamentdagi o‘rinlarning kamida 52 foizini qo‘lga kiritishi kerak. Agar partiya ko‘pchilik ovozni qo‘lga kiritsa, lekin mandat taqsimotida bu 52 foizlik to‘siqga erisha olmasa, unga qonun hujjatlari bilan avtomatik ravishda qo‘shimcha (bonus) mandatlar beriladi. Saylovda ishtirok etayotgan ko‘p sonli kichik partiyalarning ovozlari, lekin eng kam ovoz berish chegarasi 4% (partiyalar uchun) va 8% (bloklar uchun) dan oshmaydigan ovozlar qonun bilan bekor qilinadi (D'Hondt usuli) va ularning foizlari parlamentga kiruvchi 3 ta asosiy kuch o‘rtasida mutanosib ravishda taqsimlanadi Shu ikki omil tufayli Pashinyan partiyasi mandatlarning yakuniy taqsimotida parlamentdagi minimal 101 o‘rindan 64 tasini (taxminan 63,3%) qo‘lga kiritdi, garchi u real ovozlarning 49,82 foizini olgan bo‘lsa-da. Demak, “Fuqarolar shartnomasi” hukumatni o‘zi o‘rnatish imkoniyatiga ega bo‘ladi Bu yerda asosiy masala Pashinyanning g‘alabasi Ozarbayjonning haqli umidlari oqlanganini va tinchlikka hech qanday to‘siq yo‘qligini anglatadi. Nikol Pashinyan allaqachon bu umidlar oqlanishini va 2028-yilda Ozarbayjonga rasmiy tashrif bilan borishga umid qilayotganini bildirgan. dedi 2028-yilda Bokuda boʻlib oʻtadigan Yevropa siyosiy ittifoqi sammitiga toʻxtalar ekan, Nikol Ozarbayjonga rasmiy tashrif bilan borish istagini bildirdi, aslida bu Yerevan yaqin kelajakda Boku bilan munosabatlarni toʻliq tartibga solish zarurligini tushunishi eng yaqqol rasmiy eʼtirofdir. Bu kelgusi yil ichida Ozarbayjonning umidlari amalga oshishi va ikki davlat o‘rtasida tinchlik shartnomasi imzolanishi mumkinligini anglatadi 2026-yil oxirigacha Armaniston konstitutsiyasida tub islohotlar amalga oshirilishini taxmin qilish mumkin. Tinchlik jarayonining toʻliq huquqiy maqomga ega boʻlishi uchun qilinadigan birinchi institutsional qadam Armaniston Konstitutsiyasiga tub oʻzgarishlar kiritish boʻlib, Pashinyan buni birinchi navbatda taʼminlashi kerak boʻladi. Chunki rasmiy Boku Konstitutsiyadan Mustaqillik Deklaratsiyasiga havolani bekor qilish, ya’ni Ozarbayjonga qarshi asossiz hududiy da’volarni bekor qilish qizil chiziq ekanligini bir necha bor ochiq ta’kidlagan Ikkinchi masala, Qorabog‘ kartasi abadiy tarix burchagiga tashlangan, ya’ni Armanistonda faoliyat yuritayotgan Qorabog‘ institutining barcha qoldiqlari qonuniy ravishda yo‘q qilingan. Agar bugun mintaqaviy barqarorlik haqida gapiradigan bo'lsak, Armanistonda faoliyat yuritayotgan sobiq separatistik rejimning barcha korruptsiyalari rasman yo'q qilinishi kerak Ozarbayjon Qorabog'dan sharmandalarcha qochgan bo'lginchilarning faoliyatini zudlik bilan to'xtatishni haqli ravishda talab qilmoqda. Ularning binolari qo‘lidan olinishi, muhojir hukumati atamasini qo‘llaganlar esa javobgarlikka tortilishi kerak. Chunki bu fikrni aytish ham ikki davlat o‘rtasida keskinlikni keltirib chiqarishi mumkin Shu bilan birga, Armaniston bu qadamni tashlamasa, demak, Armaniston hukumati qachondir Qorabog‘ kartasidan foydalanishi mumkin. Rasmiy Boku bunga hech qanday sharoitda ruxsat bera olmaydi. Shu bois, Armaniston hukumati separatistik rejimni zudlik bilan yo‘q qilishdan tashqari, Rossiya, Fransiya, AQSh va bir qator G‘arb davlatlarida faoliyatini davom ettirayotgan Qorabog‘ “vakolatxonalari” va “institutlari”ning rasmiy va huquqiy maqomining bekor qilinishini diplomatik kanallar orqali ta’minlashi shart. Majburiy, chunki xalqaro huquq va suverenitetni o‘zaro tan olish tamoyili shuni taqozo etadi. Bu qadamni qo‘yish Armanistonning so‘z va qog‘ozda emas, haqiqiy tinchlikdan manfaatdor ekanini isbotlaydi Ozarbayjon va Armaniston o’rtasida saylovlardan keyin tashlanishi kerak bo’lgan muhim qadamlardan biri chegarani delimitatsiya jarayonini tezlashtirishdir. Parlamentda ko‘pchilik ovozlarni qo‘lga kiritib bo‘lgan Pashinyan radikal muxolifat bosimidan qochib, amaliy qadamlar tashlashi kerak. Chunki chegaralarni demarkatsiya qilish aslida bu sohadagi keskinlikka to‘liq barham beradigan haqiqiy xavfsizlik mexanizmidir. Taxmin qilish mumkinki, yaqin oylarda chegaralarni delimitatsiya qilish jarayoni jiddiy ravishda tezlashadi va ikki davlat mas’ul komissiyalari o‘z uchrashuvlarini faollashtirib, real va muhim yutuqlarga erishadilar Qolaversa, Nikol Pashinyan va revanshistlar “rahbari” Robert Kocheryan o‘rtasidagi so‘nggi saylov kampaniyasi vaqtidagi dueli va so‘z urushini inobatga oladigan bo‘lsak, yaqin orada ikkinchisiga nisbatan jiddiy sud jarayoni boshlanishini taxmin qilishimiz mumkin. Bu saylovlarda kuchaygan Pashinyan Kocharyani uzoq muddatli qamoqqa jo‘natish uchun “tugma”ni bosishi mumkin Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlaymizki, Armanistonda bo‘lib o‘tgan parlament saylovlari natijasi mamlakatning davlat sifatida mavjudligini belgilab berdi. Ozarbayjon tomonidan taklif qilingan tinchlik dasturiga ovoz berish orqali Armaniston jamiyati revanshizm ritorikasidan charchaganini va bu mafkura allaqachon barbod bo‘lganini isbotladi. Arman jamiyati o'z vazifasini bajardi. Endi to'p Nikol Pashinyan va uning jamoasi maydonida Ulardan foydalanishda saytdagi materiallarga murojaat qilish muhimdir. Veb-sahifalarda ma'lumotlardan foydalanilganda, giperhavola orqali havola qilish majburiydir