Xitoy Tayvanning sharqiy qirg‘oqlarida maxsus operatsiya o‘tkazdi

Xitoy Yaponiya va Filippin oʻrtasida dengiz chegaralarini belgilash boʻyicha muzokaralarga javoban Tayvanning sharqiy qirgʻoqlarida “maxsus dengiz operatsiyasi” boshlaganini eʼlon qildi. Pekin buni o'zining hududiy suvereniteti va dengiz huquqlariga hujum sifatida baholaydi. Xitoy ma'lum bir suv hududiga egalik qilishni xohlaydi va buning uchun Yaponiya va Filippin bilan savdo qilib keladi “Maxsus operatsiyadan koʻzlangan maqsad Xitoyning dengiz maʼmuriy-huquqiy yurisdiktsiyasini amalga oshirish, olis dengiz hududlarida uning patrul va huquqni muhofaza qilish imkoniyatlarini kuchaytirish va yirik suv havzalarida harakatni tartibga solish, dengiz xavfsizligini taʼminlash, milliy huquq va manfaatlarini himoya qilishdan iborat”, — deya xabar beradi “Sinxua” axborot agentligi Filippin prezidenti kichik Ferdinand Markosning yaqinda Yaponiyaga tashrifi chog‘ida Yaponiya va Filippin Tayvan sharqidagi eksklyuziv iqtisodiy zona va kontinental shelfni chegaralash jarayoni boshlanganini e’lon qildi Xitoy tashqi ishlar vazirligi Yaponiya va Filippinni BMTning dengiz huquqlari to‘g‘risidagi konventsiyasini buzganlikda aybladi Xitoyning Tayvan ishlari bo'yicha Davlat kengashi bahsli dengiz chegarasi oroldan uzoqda ekanligini aytdi Bunga munosabat bildirgan Tayvan Sohil xavfsizlik boshqarmasi Xitoyning hududdagi suvlarga egalik qilish huquqiga ega emasligini aytdi Orol hukumati Xitoy kuchlarini kuzatish uchun beshta kema va patrul qayig‘ini jo‘natdi. Tayvan harbiylari Syamen portidan chiqib, Tayvanning janubi-g‘arbiga qarab yo‘l olgan Xitoy kemalarini kuzatmoqda Tayvanni o'z hududi deb bilgan Xitoy orolga bosim o'tkazib, boshqa davlatlar bilan mustaqil rasmiy aloqalar o'rnatishiga qarshi. Tayvan hukumati Xitoy taklif qilgan “bir davlat, ikki tizim” modeliga qarshi 1950-yillarda Xitoy Kommunistik partiyasi bilan kurashda magʻlub boʻlgan Gomindan partiyasi mamlakatning Tayvan orolidan panoh topib, uni va uning atrofidagi bir qancha orollarni alohida davlat deb eʼlon qildi. Ular o‘zlarini 1911-yilda tashkil etilgan Xitoy Respublikasining vorislari deb bilishadi Hozirda atigi 14 davlat Tayvanni mustaqil davlat sifatida tan oladi. Orolning ittifoqchilari, jumladan AQSh ham “yagona Xitoy” siyosatiga amal qilishini bildirgan bo‘lsa-da, Pekinning kuch ishlatishiga qarshi chiqdi