Energiya siyosatidan geosiyosiy kuchgacha bo'lgan strategiya

Prezident Ilhom Aliyevning “Boku energiya haftaligi”ning ochilish marosimida bildirgan fikrlari nafaqat energetika sohasiga oid hisobot xarakterida edi. Bu nutq aslida Ozarbayjonning soʻnggi oʻttiz yildagi taraqqiyot yoʻli, energetika diplomatiyasi va oʻzgaruvchan global geosiyosiy voqelikdagi oʻrnining siyosiy taqdimoti edi Davlat rahbari o‘z nutqida “Kaspiy neft va gazi” ko‘rgazmasi Ozarbayjonning zamonaviy energetika tarixining boshlang‘ich nuqtalaridan biri bo‘lganini alohida ta’kidladi. Darhaqiqat, 1990-yillarning murakkab siyosiy va iqtisodiy voqeligida energetika sektori Ozarbayjon uchun nafaqat iqtisodiy tanlov, balki davlat mustaqilligini himoya qilish vositasi edi. Prezident Ilhom Aliyev ham taʼkidlaganidek, oʻsha paytda mamlakat ogʻir ijtimoiy-iqtisodiy inqiroz, energetik qaramlik, yuqori qashshoqlik va ishgʻol muammosiga duch kelgan edi. Shu nuqtai nazardan, Prezidentimiz ma’ruzasidagi asosiy xabarlardan biri tabiiy resurslarga munosabat masalasi bo‘ldi Davlatimiz rahbari neft va gaz resurslariga ega bo‘lgan davlatlarni ayblamaslik, aksincha, ular o‘sha resurslardan qanday foydalanayotganiga e’tibor qaratish kerakligini aniq ta’kidladi. Ushbu yondashuvni so'nggi yillarda energiya almashinuvi va jahon siyosatidagi uglerod kun tartibi atrofidagi munozaralarga amaliy javob sifatida baholash mumkin Prezident Ilhom Aliyevning AQSh prezidenti Donald Trampning energetika siyosatiga oid fikrlariga alohida e’tibor qaratgani diqqatga sazovor jihatlardan biri bo‘ldi. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, so‘nggi paytlarda energetika sohasida kuzatilayotgan pragmatik yondashuv jahon iqtisodiyotining real ehtiyojlarini hisobga oladi. Bu yondashuv Ozarbayjon ko‘p yillar davomida himoya qilib kelayotgan “energetika xavfsizligini parallel rivojlantirish va yashil transformatsiya” konsepsiyasiga to‘g‘ri keladi Prezident Ilhom Aliyev nutqining muhim qismi Ozarbayjonning energiya xavfsizligidagi roli ortib borayotganiga bag‘ishlandi. Davlat rahbari Ozarbayjon gaz eksport qilayotgan davlatlar soni 16 taga yetganini, ulardan 10 tasi Yevropa Ittifoqiga aʼzo ekanligini taʼkidladi. Bu raqam nafaqat iqtisodiy ko‘rsatkich, balki Ozarbayjonning Yevroosiyo energetika xaritasida strategik aktyorga aylanishi ko‘rsatkichidir. Janubiy gaz koridori, TANAP, TAP, Boku-Tbilisi-Jayhon kabi loyihalar endi faqat quvur infratuzilmasi hisoblanmaydi. Bular mintaqaviy hamkorlik, siyosiy muvofiqlashtirish va energetika diplomatiyasining aniq natijalaridir. Prezidentning “Ozarbayjon yetakchi kuchga aylandi” degan fikri ana shu geosiyosiy voqelikka ishora qiladi. Shu bilan birga, nutqning diqqatga sazovor joylaridan biri qayta tiklanadigan energiya haqidagi ma'lumotlar bo'ldi. Davlat rahbari 2032-yilga borib mamlakat yashil energiya quvvatini 8 gigavattga yetkazish rejalashtirilganini maʼlum qildi Qorabogʻ va Sharqiy Zangezurning gidroenergetika salohiyatiga alohida eʼtibor qaratilishi ushbu hududlarning mojarodan keyingi davrda iqtisodiy reintegratsiyasi nuqtai nazaridan muhim signal sifatida baholanishi mumkin. Bu yerda qiziq tomoni shundaki, Ozarbayjon endi energetika siyosatini faqat neft va gaz eksportiga asoslamaydi. Elektr kabeli loyihalari, Qora dengiz energetika yo'li, Markaziy Osiyo bilan yashil energiya hamkorligi Boku o'zini kelajakning energiya tranziti va ishlab chiqarish markazlaridan biri sifatida ko'rsatishga harakat qilayotganini ko'rsatadi Prezident Ilhom Aliyev o‘z nutqida transport yo‘laklari va Zangezur yo‘laklariga to‘xtalgani bejiz emas edi. Bu energetika, logistika va geosiyosiy aloqalar allaqachon yagona strategik konsepsiya doirasida ko‘rib chiqilayotganini ko‘rsatadi. Davlatimiz rahbarining “Boku energiya haftaligi”da bildirilgan fikrlari shuni ko‘rsatadiki, Ozarbayjon endi faqat energiya resurslarini eksport qiluvchi davlat emas, balki mintaqaviy kun tartibini shakllantiruvchi, global energiya xavfsizligiga ta’sir ko‘rsatuvchi, o‘z milliy manfaatlarini xalqaro miqyosda qat’iy himoya qiladigan muhim siyosiy kuch markaziga aylangan. Javansher Feyziyev, Milliy Majlis deputati