Ermenilerin Başkent üzerindeki iddiası: Enklav köyler ne zaman iade edilecek?

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki sınırlandırma sürecinin devam ettiği bir dönemde, enklav (köle) köyleriyle ilgili tartışmalar yeniden gündeme geldi. Ermeni liderliğinin Gedebey bölgesinin Şinih bölgesindeki Başkent köyü üzerindeki iddiasından geri adım atmadığı görülüyor. Başbakan Nikol Paşinyan, parlamento seçimleri arifesinde gösterdiği haritada, Ermenistan'ın "Artsvashen" olarak adlandırdığı Başkendi'yi ülkesinin toprakları olarak gösterdi Aynı zamanda Paşinyan'ın haritasında Nahçıvan'ın Kerki'si ve Gazah'ın işgal altındaki diğer üç köyünün Azerbaycan'ın kölesi olarak değil, Ermenistan toprakları olarak gösterilmesi soru işaretlerini artırıyor. Paşinyan'ın, Başkent meselesinin seçim öncesi kampanya döneminde bile gündemde kaldığını belirterek, karşılıklı bölge değişiminin olası seçeneklerden biri olduğunu vurguladığını da belirtmek gerekiyor Eski dışişleri bakanı Elmar Mammadyarov, Modern.az'a yaptığı açıklamada, enklavlar konusunun her zaman gündemde olduğunu söyledi: "Bakan olduğum dönemde bile topraklarımızın yüzde 20'si işgal edilmiş olmasına rağmen enklav konusunu eşbaşkanlarla ve aynı zamanda Ermenistan'la tartıştık. Eşbaşkanlar sadece işgal altındaki topraklar özgürleştirildikten sonra bu konunun ele alınacağını söylediler. Bu konunun hala gündemde olduğuna hiç şüphem yok. Diplomaside karşılıklı olarak toprak ve köy değişimi mümkündür. Bu da bir sınırlandırma konusudur ve konu Muhtemelen araziden farklıdır, yani bir arazi ağaçlandırılabilir, diğeri tarıma elverişlidir. Bu konular uzmanlar düzeyinde tartışılıyor, eğer Ermeni tarafının da isteği olursa bu meseleyi çözmek mümkün.” Eski bakan, yerleşim bölgeleri (köleler) sorununu çözmek için birçok nüansın tartışılıp netleştirilmesi gerektiğini vurguladı: "Enklavlarla nasıl iletişim kurulacağı sorusu da ortaya çıkacak. Öncelikle yolların yapılması, ardından güvenliğinin sağlanması gerekiyor. Yapılan yollar ayrı bir ülkenin topraklarından geçtiği için güvenliği için oraya asker gönderemezsiniz, bunun bir işgal olduğunu söyleyecekler. Kısacası birçok nüans olsa da bu sorunu çözmek mümkün." Siyaset bilimci Elhan Şahinoğlu'na göre bizzat Nikol Paşinyan, yerleşim bölgelerine ilişkin talepleri sözlü olarak kabul etti: "Paşinyan'ın hazırladığı haritayı çok fazla dikkate almaya gerek yok. O harita, seçim kampanyası sırasında Ermenilerin oylarını kazanmak için tasarlanmıştı. Dolayısıyla gerçek farklı. Tabii ki yerleşim bölgesi meselesinin çözülmesi gerekiyor, köylerimizi talep ediyoruz. Paşinyan da bunu sözlü olarak kabul etti. Paşinyan, yerleşim bölgelerini haritada gösterirse oy kaybedeceğinden korkuyor muhtemelen. Aslında Azerbaycan köylerinin iadesine de itiraz etmiyor." Uzman, öncelikle anayasa değişikliği yapılması gerektiğini vurguladı: "Köylerin iadesine herhangi bir itiraz yok. Bu konu ileride sınırların belirlenmesi sürecinde çözülecektir. Barış anlaşmasının imzalanması ve TRİPP yolunun yapımına başlanması gerekiyor. Buna paralel olarak köylerin iadesi, sınırlandırma ve sınırlama süreçleri de halihazırda devam ediyor. Önemli olan Ermenilerin çoğunluğunun Azerbaycan ve Türkiye ile ilişkilerin güçlendirilmesi yönünde oy kullanması. Samvel Karepetyan ve Robert Kocheryan gibi kişilere oy verenler ise Türkiye ile düşmanlıktan yana. Azerbaycan ve Türkiye'nin tüm Ermeni toplumunun gerçeği kabul ettiği söylenemez. Her halükarda Paşinyan tek başına hükümet kuracak, bu da tartışılan konuların devam edeceği anlamına geliyor." Şu anda 4 köyün Azerbaycan'ın işgali altında kaldığını belirtmek gerekir: Nahçivan'ın Saderak ilçesinin Yukarı Eskipara, Barkhudarlı, Sofulu ve Karki köyü MR. Her taraftan Ermenistan topraklarıyla çevrilidirler. Bu köyler Azerbaycan için yerleşim bölgesi, Ermenistan için yerleşim bölgesi köyleridir. Yukhari Eskipara'nın 860 hektarı, Sofulu'nun 439 hektarı, Barhudarlı'nın 320 hektarı vardır. Her üç yerleşim yeri de 1992 yılında işgal edildi. Karki köyü Ocak 1990'da Ermeniler tarafından işgal edildi. Köyün alanı 19 km2'dir