Rubionyň ereerewana sapary: Ermenistanyň indiki geosyýasy dönükligi - ANALIZ

ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubionyň Ermenistana eden sapary, Waşington bilen ereerewanyň arasyndaky syýasy gatnaşyklary güýçlendirmek, Donald Trump bilen hat alyşmak, Armeniaewropa Bileleşiginiň Ermenistana berýän goldawy we Günbatar ereerewanyň sebitde täze hyzmatdaş hökmünde görkezilmegi Günorta Kawkazda täze geosyýasy tapgyryň başlangyjy hasaplanýar. Şeýle-de bolsa, bu prosese diňe diplomatik gatnaşyklaryň prizmasy arkaly seretmek dogry bolmaz. Wakalaryň düýp manysyna has içgin göz aýlasak, Ermenistanyň taryhda görkezen syýasy dönüklik däbiniň ýene-de gaýtalanýandygyny görmek bolýar Prezident Dolandyryş akademiýasynyň dosenti, Bakuw Syýasatşynaslar Klubynyň başlygy Zaur Mammadow APA habar gullugyna Ermenistanda bolup geçýän wakalaryň indi Azerbaýjan jemgyýetinde garaşylmadyk zat däldigini aýtdy "Aslynda häzirki wagtda Ermenistanda bolup geçýän wakalar biziň üçin azerbaýjanlylar üçin geň däl. Azerbaýjanlylar hemişe goňşularyny goldaýarlar we goňşulary bilen dostlukly ýaşadylar. Insteadöne muňa derek ermenileriň özleri tarapyndan uly sütem bilen ýüzbe-ýüz bolduk. Bir wagtlar azerbaýjanlylaryň öýlerine gelen we ýaşaýan ermeniler, şol bir wagtyň özünde azerbaýjanlylaryň ýaşaýan ýerlerinde ýaşaýan we özleri bilen bilelikde işleýänler. ussalar, Günorta Kawkazdaky azerbaýjanlylara garşy tagt aldylar, genosid etdiler we Azerbaýjan döwletini ýok etdiler "-diýdi Syýasatşynas Ermenistanyň giňeldiş syýasatynyň ýyllar boýy sebit üçin çynlakaý howp çeşmesine öwrülendigini nygtady: "Netijede, bir gün olar diňe Garabaga, ereerewana, Nahçiwana, Zangezura territorial talaplar bermediler, hatda 44 günlük söweşden ozal Bakuda geljekdiklerini mälim etdiler. Russiýa. " Ermenistanyň howandarlara taryhy garaşlylygy Taryhy taýdan Ermenistan beýik güýçleriň howandarlygynda bar we käbir geosyýasy merkeziň goldawy sebäpli hemişe ýaşap gelýär. Dürli döwürlerde çar Russiýasy, Sowet Soýuzy we soňraky häzirki Russiýa Ermenistanyň howpsuzlygynyň, ykdysadyýetiniň we hatda döwletliliginiň esasy kepili bolup hyzmat edipdi. Ermenistanyň häzirki serhetlerini döretmekde, ykdysady ulgamyny döretmekde, energiýa howpsuzlygyny goramakda we harby kuwwatyny goramakda Russiýanyň roly jedelsiz Şol sebäpli häzirki wagtda Ermenistanyň Günbatara tarap çalt öwrülmegi we Russiýadan daşlaşmak synanyşyklary diňe bir Moskwa üçin syýasy mesele däl, eýsem strategiki dönüklik hem. Ermenistan Russiýanyň howpsuzlygy astynda ençeme ýyl bäri bardy, ýöne indi bu goldawlary ulanandan soň başga geosyýasy lagere geçmäge synanyşýar Zaur Mammadow Ermenistanyň Russiýa garşy özüni alyp barşynyň täze bir hadysa däldigini we taryhy kökleriniň bardygyny belläp geçdi: "Häzirki wagtda Russiýada kimdir biri Ermenistanyň Günbatara tarap gönükdirilmeginden alada galsa, geň galdyryjy zat bolmaz. Umuman aýdanyňda, Ermenistanyň Russiýa dönükligi ilkinji gezek däl. 19-njy asyryň ahyryndan we 20-nji asyryň başyndan başlap, Russiýa garşy terrorçylyk hereketlerine gatnaşdy. Günbatar üçin hereket etdi Rubionyň saparynyň geosyýasy habary Rubionyň Ermenistana eden sapary hem bu meselede aýratyn ünsi çekýär. ABŞ Ermenistany Russiýanyň täsir meýdanyndan aýyrmaga aç-açan synanyşýar. Waşington Ermenistanyň Günorta Kawkazdaky geosyýasy deňagramlylygy üýtgetmek üçin iň amatly platformadygyna düşünýär. Bu gyzyklanmalardan peýdalanyp, Ermenistan Günbatardan syýasy, maliýe we howpsuzlyk kepilliklerini almaga synanyşýar Bu işde Europeanewropa Bileleşiginiň roly hem bellärliklidir. Soňky ýyllarda Brýussel Ermenistana uly maliýe bukjalaryny bölüp berdi, gözegçilik missiýalaryny iberdi we syýasy goldawyny artdyrdy. Europeewropa Ermenistany "demokratik hyzmatdaş" hökmünde görkezmäge synanyşsa-da, aslynda bu ädimler Russiýanyň sebitdäki täsirini gowşatmak strategiýasynyň bir bölegidir Syýasy alymyň pikiriçe, şu gün Russiýada bildirilýän aýyplamalaryň düýbünde has çuňňur prosesler bar: "Häzirki wagtda rus telewideniýesinde çykyş edýän Solowýow ýaly adamlar Nikol Paşinýany günäkärleseler, meselä has giňişleýin seretmeli. Bu proses diňe Paşinýan bilen başlamady. XIX asyrda, 20-nji asyrda we SSSR-de Russiýa garşy dönüklik mysallary. Metrodaky partlamalary ýada salsak-da, muny görüp bileris. Robert Koçaryan we Serz Sargsyan döwründe Ermenistanda ruslara garşy atmosfera emele geldi we giňeldi. Koçaryanyň şu günki aýdanlaryna garamazdan, Ermenistanda anti-rus frontunyň düýbi we Sargsýanyň hökümdarlygy döwründe goýuldy. " Bilermen, Nikol Paşinýanyň bu syýasy kursy has açyk dowam etdirýändigine ynanýar: "Nikol Paşinýan bolsa bu syýasaty dowam etdirýär. Ermenistanda hökümete degişli bolmadyk guramalaryň we habar beriş serişdeleriniň Russiýa garşy liniýada döredilmegi öňki hökümetler döwründe-de bolupdy. Häzirki wagtda Paşinýanyň hökümeti Europeewropany we ABŞ-ny, esasanam Fransiýany esasy goldawlarynyň biri hasaplaýandyklaryny aç-açan aýdýar Ermenistanyň Russiýa garaşlylygy dowam edýär Hereöne bu ýerde esasy sorag ýüze çykýar: Russiýa köp ýyllap garaşlylykdan soň Ermenistan Günbatara doly goşulyp bilermi? Sebäbi Ermenistanyň ykdysady, energiýa we howpsuzlyk ulgamy henizem Russiýa garaşly. Ermenistanyň energiýa howpsuzlygynda Russiýanyň roly möhümdir. “Gazprom” Ermenistana gaz satmagyny bes etse ýa-da bahalary birden ýokarlandyrsa, Ermenistanyň ykdysadyýeti agyr krizise sezewar bolup biler. Industrialurduň senagat we peýdaly ulgamy esasan rus gazyna bagly Mundan başga-da, Russiýanyň tehnologiýasy we tehniki goldawy sebäpli Metsamor atom elektrik stansiýasynyň işi dowam edýär. Moskwa islendik wagt tehniki hyzmaty togtatmak ýa-da çäklendirmek hukugyny özünde saklaýar. Bu Ermenistanyň energiýa ulgamynda çynlakaý problemalara sebäp bolup biler Ermenistanyň ykdysadyýetinde işleýän iri rus kompaniýalarynyň roly hem gaty uludyr. Russiýanyň paýtagty esasanam mis we altyn ýataklaryny özleşdirmekde agdyklyk edýär. Bu kompaniýalaryň işini togtatmak bilen, Moskwa Ermenistanyň ykdysadyýetine uly zarba urup biler Zaur Mammadow Ermenistanyň ykdysadyýetiniň häzirki ýagdaýynyň gapma-garşylyklydygyny aýtdy: "Aslynda, Ermenistanyň ykdysadyýetiniň bütinleý Russiýa baglydygyny hemmeler bilýär. Soňky ýyllarda Ermenistanyň ykdysadyýetiniň ösüşi Russiýa garşy sanksiýalar döwrüne gabat geldi. Theöne geň zat, bir tarapdan, Ermenistan Russiýa garaşly bolup biler, beýleki tarapdan bolsa ABŞ-nyň we Günbatar ýurtlarynyň gözegçiligi astynda. mis ýataklary, altyn gorlary we beýleki çeşmeler barada gizlin gepleşikler Russiýanyň harby we ykdysady täsiri Ermenistan harby we howpsuzlyk meselelerinde Russiýa garaşlylygyny dowam etdirýär. Eýran we Türkiýe bilen serhetlerde hyzmat edýän rus serhetçileri sebitdäki deňagramlylygyň möhüm elementlerinden biridir. Russiýa bu güýçleri yza çekse, Ermenistan serhetleriniň howpsuzlygy bilen baglanyşykly çynlakaý meseleler bilen ýüzbe-ýüz bolup biler Şol bir wagtyň özünde, Gýumride ýerleşýän 102-nji rus harby bazasy Ermenistan üçin möhüm howpsuzlyk faktory bolmagynda galýar. Moskwa şol bazada uly göwrümli türgenleşik geçirmek ýa-da harby işjeňligi ýokarlandyrmak arkaly ereerewana anyk habar iberip biler Moskwanyň ykdysady täsir gurallary hem gaty giň. Ermeni harytlaryna embargo girizmek, Russiýada işleýän ermenileriň pul iberişini çäklendirmek ýa-da togtatmak Ermenistanyň ykdysadyýetine düýpli täsir edip biler. Sebäbi Ermenistanyň ykdysadyýeti köp ýyl bäri daşary ýurtlardan gelýän pul akymlarynyň hasabyna deňagramlaşdyryldy Syýasatşynas Russiýada Ermenistana garşy basyş mehanizmleriniň işjeňleşdirilmegi barada eýýäm habarlaryň bardygyna ynanýar: "Bu fonunda, Russiýada-da Ermenistana garşy käbir basyş habarlary iberilýär. Gazpromyň üsti bilen gazyň bahasynyň ýokarlanmagy we Ermenistanda işleýän rus kompaniýalarynyň, esasanam mis we altyn pudagynda işleýänleriň işiniň togtadylmagy barada beýanatlar berilýär Näme üçin Moskwa berk ädim ätmeýär? Bularyň hemmesine garamazdan, näme üçin Russiýa berk ädim ätmeýär? Bu soraga jogap, Moskwanyň sebit bilen baglanyşykly has giň strategiki hasaplamalarynda gizlenýär. Russiýa Ermenistana garşy berk we gyssagly ädim ätmek ereerewanyň Günbataryň orbitasyna doly geçişini tizleşdirip biljekdigine düşünýär. Moskwa henizem Ermenistany ýitirilen ýarany hökmünde däl-de, gözegçilik astynda saklap boljak hyzmatdaş hökmünde görmek isleýär Beýleki tarapdan, Russiýa üçin Ermenistan Günorta Kawkazda geosyýasy platforma bolup, düýbünden ýitirilmegi islenmeýär. Ermenistana Moskwa gowy düşünýär sebite täsiriniň gowşamagy ABŞ-nyň we Europeanewropanyň sebitdäki täsiriniň hasam ýokarlanmagyna getirer. Bu Russiýanyň strategiki bähbitlerine ters gelýär Şonuň üçin Kreml häzirki wagtda berk sanksiýalaryň we ýiti basyşyň ýerine garaşmak taktikasyny ileri tutýar. Moskwa ereerewana Ermenistanyň henizem Russiýadan aýrylyp bilmejekdigini we Günbatar tarapyndan berlen syýasy wadalaryň hakyky howpsuzlyk kepilliklerini aňlatmaýandygyny görkezmek isleýär Zaur Mammadowyň pikiriçe, ýakyn geljekde Ermenistanyň daşary syýasatynda has aç-açan üýtgeşmeler bolar: "Her niçigem bolsa, 7-nji iýunda geçiriljek saýlawlar Ermenistanyň dolandyryjy partiýasynyň Russiýadan daşlaşyp, Europeewropa has ýakynlaşjakdygyny görkezýär. Nikol Paşinýan häkimiýet başynda galsa, 102-nji Russiýanyň harby bazasy, Gazprom ýaly möhüm kararlar kabul ediler Ermenistan ýene-de geosyýasy manevr syýasatyny alyp barýar Rubionyň sapary we Günbataryň Ermenistana barha artýan ünsi sebitde täze geosyýasy konfliktiň emele gelýändigini görkezýär. Ermenistan henizem taryhdaky ýaly beýik güýçleriň arasynda hereket etmäge synanyşýar. Şeýle-de bolsa, bu syýasat Ermenistany uzak möhletde has çynlakaý geosyýasy töwekgelçiliklere sezewar edip biler Taryh, Ermenistanyň dürli döwürlerde howandarlaryny üýtgedendigine garamazdan, sebitde durnuklylygy we ynamy döredip bilmeýändigini görkezýär. Häzirki wagtda Russiýa bolan özüni alyp barşymyz, bu däbiň dowamy ýaly. Ermenistan köp ýyl bäri howpsuzlyk we ykdysady goldaw beren güýçden daşlaşmaga synanyşýar, ýöne şol bir wagtyň özünde-de bu goldawlardan ýüz öwürmäge mümkinçilik ýok Syýasatşynas Paşinýanyň hökümetiniň eýýäm geosyýasy taýdan saýlap alandygyna we bu setiriň ýakyn ýyllarda has-da çaltlaşjakdygyna ynanýar: "Paşinýan eýýäm köp wagt mundan ozal öz kararyny berdi. Ermenistan, beýleki GDA ýurtlary ýaly Europeanewropa Bileleşigine goşulmak üçin ädim äter we GDA giňişligindäki syýasy we ykdysady guramalardan daşlaşar. borçlary. " Şu nukdaýnazardan seredilende, Rubionyň Ermenistana eden sapary diňe bir diplomatik waka däl. Bu sapar indiki geosyýasy ugruň üýtgemeginiň we Ermenistanyň adaty syýasy ugrunyň görkezijisi hökmünde hem kabul edilip bilner Zaur Mammadow sebitde bolup geçýän prosesleriň netijeleriniň Azerbaýjan we Günorta Kawkaz üçin aýratyn seljermäniň temasydygyny aýtdy: "Bu wakalaryň Azerbaýjana we Günorta Kawkaza täsiri aýratyn ara alnyp maslahatlaşylmaly tema. Russiaöne bir zat, Russiýanyň Ermenistanyň düýp manysyny has gowy görmelidigi we Päkiň diňe Nik bilen baglanyşyklydygyna düşünmeli. Russiýa, pursat dörän badyna Russiýa dönüklik etmäge taýyn "