Sebitiň ykbalyny üýtgedýän setir: Azerbaýjan Orta Koridorda Söhbetdeşlikde aýgytly güýje öwrülýär

Kawkaz Taryh Merkeziniň müdiri, taryhçy-alym Rizwan Huseýnow AZERTAC-nyň Günorta Kawkazyň Orta Koridor taslamasynyň yzygiderli durmuşa geçirilmegi we koridoryň ähmiýeti baradaky soraglaryna jogap berdi. Ine, söhbetdeşlik: Orta koridor taslamasynyň yzygiderli durmuşa geçirilmeginde Günorta Kawkazyň roly nähili? Orta koridor taslamasynyň esasy esasy we logistika merkeziniň roluny Günorta Kawkaz, esasanam Azerbaýjan ýerine ýetirýär. Bu taslamada Azerbaýjanyň aýratyn ähmiýeti bar. Taslamanyň resmi ady Kaspi transmilli halkara ulag ýoly, ýöne has köplenç "Orta koridor" diýlip atlandyrylýar. Adyndan görnüşi ýaly, taslamanyň esasy maksady Hazar deňzinde ulag, logistika we tranzit infrastrukturasyny gurmak we ösdürmekdir. Şu nukdaýnazardan, Hazar deňziniň iki kenarynda ýerleşýän Azerbaýjan we Gazagystan taslamanyň esasy sütünleri hasaplanýar. Iki ýurt sinergistik taýdan Orta Koridoryň esasy ugruny emele getirýär. Mundan başga-da taslamada Türkiýe we Özbegistan möhüm rol oýnaýar. Şeýlelik bilen, Orta Koridoryň esasy gatnaşyjylary Azerbaýjan, Gazagystan, Türkiýe we Özbegistan. Taslamanyň esasy ýüküni Azerbaýjan we Gazagystan öz üstüne alýar. Hususan-da, Azerbaýjan Hazar deňziniň günbatar kenaryndaky möhüm logistika merkezi hökmünde çykyş edýär. Bu dört ýurduň tagallalaryny utgaşdyrylan we sinhron görnüşde birleşdirmek, Orta Koridoryň üstünligini kesgitleýän esasy faktorlardan biridir Orta Koridoryň ösmeginiň fonunda Merkezi Aziýa geo-ykdysady taýdan nädip gurulmaly? Orta koridor diňe bir Merkezi Aziýa ýurtlary ýa-da taryhy taýdan atlandyrylyşy ýaly Türküstan üçin ulag ýoly däl. Bu ýolda giň ykdysady we senagat infrastrukturasy döredilmelidir. Bu diňe bir ulag ulgamy barada däl. Bu ýerde senagat kärhanalary, energiýa taslamalary, emeli intellekt tehnologiýalary, sanly hyzmatlar we internet infrastrukturasy ösdürilmeli. Başgaça aýdylanda, Orta Koridor diňe bir ýük daşamak üçin döredilen ugur däl, eýsem türk döwletleriniň ykdysady integrasiýasyny üpjün edýän strategiki platforma Umuman aýdanyňda, global logistika we söwdanyň üýtgeýän gurluşynda Orta Koridoryň häzirki ornuny nähili häsiýetlendirip bilersiňiz? Global söwda we logistika ulgamynyň üýtgemegi Orta Koridoryň ähmiýetini ýokarlandyrýar. Häzirki geosyýasy şertlerde Hytaýdan we Türküstandan Europeewropa Russiýanyň üsti bilen iberilýän ýükler düýpli çäklendirmelere sezewar edilýär. Munuň esasy sebäbi Russiýa garşy sanksiýalar. Beýleki tarapdan, Eýran hem sanksiýalara sezewar edilýär we sebitdäki dowam edýän dartgynlyk transport ýollarynyň durnuklylygyna ýaramaz täsir edýär. Deňiz ýollarynda, esasanam Eastakyn Gündogar sebitinde howpsuzlyk problemalary alternatiw ugurlara bolan islegi artdyrýar. Şeýle ýagdaýda Azerbaýjanyň, Türküstanyň we Türkiýäniň üsti bilen Europeewropa gidýän Orta Koridor iň ygtybarly we geljegi uly gury ýer ulaglarynyň birine öwrülýär. Routeewropadaky bu ýoluň esasy hyzmatdaşlary Gündogar Europeanewropa ýurtlarydyr. Bu ýerde Baltika, Gara we Adriatik deňizlerini birleşdirmegi maksat edinýän Intermarium taslamasy aýratyn ähmiýete eýe. Taslamanyň esasy gatnaşyjylary Gündogar Europeanewropa ýurtlary, esasanam Polşa we Balkan ýurtlary. Azerbaýjanyň energiýa çeşmeleri eýýäm bu sebitiň birnäçe ýurduna eksport edilýär we şonuň üçin Azarbaýjan Intermarium taslamasynda strategiki rol oýnaýar. Netijede, Azerbaýjan birnäçe möhüm halkara başlangyçlarynyň merkezinde durýar. Bularyň arasynda Orta koridor, Intermarium taslamasy, Demirgazyk-Günorta transport koridory we Hytaýyň "Bir guşak, bir ýol" başlangyjy bar. Bu taslamalaryň çatrygynda ýerleşýän Azerbaýjan, asewraziýa giňişliginde ulag we logistika pudagynda barha möhüm orny eýeleýär. Häzirki döwür Azerbaýjan üçin strategiki we ykdysady nukdaýnazardan möhüm mümkinçilikleri döredýär. Şol sebäpli ýurt täze geosyýasy we ykdysady şertlerden iň ýokary derejede peýdalanmaly we üstaşyr we logistika potensialyny güýçlendirmeli 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir