Okeanlarda saklanýan ýylylygyň mukdary 2025-nji ýylda rekord derejä ýetdi - Kıbrıs gazet - Kıbrıs News, TRNC Soňky minut we gün tertibi habarlary

Adamlaryň işjeňligi netijesinde atmosfera goýberilen parnik gazlarynyň artykmaç ýylylygynyň takmynan 90 göterimini siňdirýän okeanlarda toplanan ýylylyk "2025-nji ýylda häzirki zaman ölçeg taryhynda iň ýokary derejä" ýetdi Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Baş Assambleýasy, jemgyýetleriň arasynda ummanlaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklary barada habardarlygy ýokarlandyrmak üçin 2008-nji ýylda kabul edilen karar bilen 8-nji iýuny "Bütindünýä Okeanlar güni" hökmünde kabul etdi Her ýyl dürli mowzuklaryň açylýan "Bütindünýä ummanlar güni" atly şu ýylky mowzugy "Reimagine: Okeanlarymyz bilen täze dünýä, bilýän dünýämizden başga" diýlip kesgitlenildi BMG-nyň maglumatlaryna görä, ýerdäki ähli janly-jandarlaryň ýaşaýyş çeşmesi bolan ummanlar planetanyň 70 göteriminden gowragyny gurşap alýar we dünýädäki kislorodyň azyndan 50 göterimini öndürýär Okeanlar, adamzadyň dürli işlerinden çykýan kömürturşy gazynyň takmynan 30 göterimini siňdirip, global ýylylygyň täsirini gowşadýar Biodürlüligiň köp bölegini eýeleýän ummanlarda Bütindünýä deňiz görnüşlerini hasaba alyş ulgamynda 250 müňden gowrak deňiz görnüşiniň hasaba alnandygy mälim edildi Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we Oba hojalygy Guramasynyň (FAO) maglumatlaryna görä, adamzat üçin möhüm ähmiýete eýe bolan ummanlar, dünýäde 3 milliarddan gowrak adamyň haýwan belogynyň azyndan 20 göterimini kanagatlandyrýar Balykçylyk we suw hojalygy köp ýurtda, esasanam Afrika we Aziýada esasy iýmit çeşmeleriniň biridir Balykçylyk we suw hojalygy pudagynda 60 milliondan gowrak adam gönüden-göni işleýär. Deňiz we umman ykdysadyýetiniň ösmegi bilen bu ugurdaky işiň 2030-njy ýyla çenli 40 million adama täze iş mümkinçiligi döredjekdigi çaklanylýar Okeanlar howp astyndadyr Bütindünýä ýabany tebigat gaznasynyň (WWF) "Janly planeta 2024" hasabatyna görä, deňiz ilaty bu döwürde 56 göterim azaldy Global ýylylyk, aşa balyk tutmak, senagat galyndylary we howanyň hapalanmagy bu ýagdaýa sebäp bolýan esasy faktorlaryň biridir Her ýyl 8 million tonna plastik galyndy okeanlar bilen garylýar, takmynan 20 göterimi ýüze çykaryldy we 2 müňden gowrak ýabany görnüşe zyýan ýetirýär Okeanlary goramak bilen baglanyşykly soňky 2 ýylda möhüm sepgit gazanyldy Takmynan 5 million inedördül kilometr deňiz meýdanyny goramak bilen, Unionewropa Bileleşiginiň (EUB) ýer meýdanyndan has uly meýdany üpjün edildi Okeanlarda saklanýan ýylylyk rekord derejä ýetdi Adam işjeňliginiň netijesinde çykýan parnik gazlary tarapyndan döredilen ýylylygyň takmynan 90 göterimini siňdirýän ummanlar, global ýylylygyň täsirini has aýdyň görkezýär 9-njy ýanwarda "Atmosfera ylymlarynyň ösüşi" theurnalynda çap edilen gözleglere görä, 2025-nji ýylda ummanlarda saklanýan ýylylygyň mukdary "häzirki zaman ölçegleri başlaly bäri iň ýokary derejä" ýetdi Gözlegleriň netijesinde, okeanlarda ýer ýüzünden 2 kilometre çenli çuňlukda toplanan ýylylygyň mukdarynyň geçen ýyl bilen deňeşdirilende 2025-nji ýylda rekord derejä ýetendigi ýüze çykaryldy Gözleg, bu mukdaryň 2023-nji ýylda dünýä sarp eden energiýasynyň takmynan 37 essesine laýyk gelýändigini belläp, Günorta Atlantikanyň, Demirgazyk Pacificuwaş ummanyň we Günorta ummanyň iň çalt gyzýan sebitleriň biridigini mälim etdi