Mejlis komissiýasynyň haýran galdyryjy maglumatlary: 1 milliard çaga zorlugyň pidasy | T24

Çagalaryň howpsuzlygy we sanly töwekgelçilikler ara alnyp maslahatlaşylan Türkiýäniň Milli mejlisinde geçirilen komissiýada dünýäde takmynan 1 milliard çaganyň islendik zorluga sezewar edilýändigi aýdylýar. Hünärmenler çagalaryň sanly metbugatda ýeke galýandyklaryny bellediler we mekdeplerde howpy bahalandyrýan toparlary döretmäge we sanly töwekgelçiliklere garşy öňüni alyş çäreleri görmäge çagyrdylar Sanly dünýäde çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan töwekgelçilikleri we mekdep howpsuzlygy GNAT Derňew Komissiýasynda mekdep hüjümleri we çagalar üçin sanly töwekgelçilikler bahalandyryldy Milliýetdäki habara görä, Gazi uniwersitetiniň fakultet agzasy Prof. komissiýa çykyş etdi. Doktor Halil İbrahim Bülbül çagalaryň sanly dünýäde ýüze çykýan töwekgelçilikleriniň diňe bir şahsy däl, eýsem jemgyýetçilik saglygy we howpsuzlyk meselesidigini hem aýtdy. Bülbül irki gatyşmagyň ähmiýetine ünsi çekdi we "Bir waka ýüze çykmazdan ozal gatyşmak adamy halas edýär" -diýdi Bülbül "dizaýn boýunça howpsuzlyk" ýörelgesiniň sanly töwekgelçiliklere garşy hökmany edilmelidigini, dizaýn döwründe oýunlarda we şuňa meňzeş programma üpjünçiliginde howpsuzlyk çäreleriniň göz öňünde tutulmalydygyny, ýaşa görä süzgüçler we çagalara şikaýat mehanizmleriniň döredilmelidigini aýtdy. Bülbül sanly raýatlygy we metbugat sowatlylygyny esasy okuw meýilnamasyna birleşdirmegi teklip etdi we howpsuz mekdep üçin her mekdepde "Howplary bahalandyrmak topary" döredilmelidigini aýtdy Bülbül: "Bu topar her gün näçe kiçi ýa-da uly bolsa-da ähli hadysalary bellige alar we hasaba alar. Zyýanly ýagdaýlar ýüze çykan halatynda seresaplylyk çäreleri görüler. Akylly telefonlara, sagatlara, planşetlere we şuňa meňzeş internet integrirlenen enjamlara giriş çäklendirmeleri mekdepde girizilmelidir" -diýdi. Mekdeplerde ýolbelet geňeşçileriniň we psihologlarynyň sanynyň artdyrylmalydygyny aýdan Bülbül, synp başlyklaryny taýýarlamak we degişli edaralara deň-duşlaryndaky negatiw gylyk-häsiýetler barada habar bermek hem täsirli çäre bolup biljekdigini aýtdy Kastamonu uniwersitetiniň emeli intellekt barlaglaryny utgaşdyryjysy professor Selman Tunaý Kamer ene-atalaryň çagalaryna tehnologiki mümkinçilikler döredýändigini, ýöne sanly metbugatda ýeke goýýandygyny aýtdy. Kamer: "petim gaznasy" atly bir gurama bar, olarda "sanly ýetim" diýen düşünje bar. Çagalarymyzy ýeke goýýarys, olar hatda ulularyň hem şol şertlerde ýeňip bilmejek köp kynçylyklary bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar "-diýdi Sanly töwekgelçiliklere garşy "sanly gözleg tagtasynyň" we oýun reýting gullugynyň döredilmegini teklip eden Kamer, Türkiye girmezden ozal oýunlaryň ýaşy we mazmuny boýunça baha berilmelidigini aýtdy. Kamer, sosial media platformalarynyň, Milli bilim ministrliginiň, Içeri işler ministrliginiň, Adalat ministrliginiň, BTK, mekdepleriň we maşgalalaryň hyzmatdaşlygyny utgaşdyrjak umumy gurluşyň döredilmeginiň has öňüni alyş kararlarynyň kabul edilip bilinjekdigini aýtdy Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň Zorluk, äsgermezlik we çagalara garşy zulum etmek baradaky derňew komissiýasynyň hasabatynda dünýäde takmynan 1 milliard çaganyň islendik zorluga sezewar edilýändigi aýdylýar. Hasabatda, ýokary girdejili ýurtlarda-da çagalara äsgermezlik we sütem etmek üçin öňüni alyş we gatyşmak hyzmatlarynyň ýeterlik däldigi bellenildi. Çagalara äsgermezlik etmegiň we sütem etmegiň ýaýramagynyň ykdysady, sosial we medeni faktorlara baglylykda sebitler bilen ýurtlaryň arasynda ep-esli üýtgäp durýandygy mälim edildi BMG-nyň maglumatlaryna görä, pes we orta girdejili 69 ýurtda 1 ýaşdan 14 ýaş aralygyndaky her 10 çagadan 9-synyň psihologiki çozuşa we fiziki zorluga sezewar edilýändigi aýdylýar, şol bir wagtyň özünde çagalara zulum edilmeginiň üçden iki bölegine sebäp bolýan möhüm faktor, 3 ýaşa çenli çagalaryň bolsa sütem etmek ýa-da äsgermezlik sebäpli ölüm howpy iň ýokary topar bolup durýandygy aýdylýar (SORAG www.milliyet.com.tr/gundem/komsyondan-cocuk-guvenligi-icin -...) Kukiler, web sahypasyndan iberilen we ulanyjynyň web brauzeri tarapyndan ulanyjynyň göz aýlaýarka ulanyjynyň kompýuterinde saklanýan ownuk maglumatlar bölekleridir. Brauzeriňiz her habary gutapjyk diýilýän kiçijik faýlda saklaýar. Serwerden başga bir sahypa haýyş edeniňizde, brauzeriňiz gutapjygy serwere iberýär. Gutapjyklar, web sahypalary üçin maglumatlary ýatda saklamak ýa-da ulanyjylaryň brauzer işjeňligini ýazdyrmak üçin ygtybarly mehanizm hökmünde döredildi Bu gutapjyklar web sahypasynyň işlemegi üçin zerurdyr we ulgamlarymyzda öçürilip bilinmez. Bular, adatça, diňe amallaryňyzy gaýtadan işlemek üçin döredilýär. Bu amallar, gizlinlik aýratynlyklaryňyzy kesgitlemek, hasaba girmek ýa-da blankalary doldurmak ýaly hyzmatlary hödürleýär. Islegleriňizi öz içine alýar. Bu gutapjyklar barada blokirlemek ýa-da duýduryş bermek üçin brauzeriňizi sazlap bilersiňiz, emma şeýle etseňiz sahypanyň käbir bölekleri işlemän biler Bu gutapjyklar, sahypamyzyň işleýşini ölçäp we gowulandyryp biler ýaly, sahypa girýänleriň we traffik çeşmeleriniň sanyny sanamaga mümkinçilik berýär. Haýsy sahypalara iň az girilýändigini we girýänleriň sahypa nädip girýändigini öwrenmäge kömek edýär. Bu gutapjyklar tarapyndan toplanan ähli maglumatlar jemlenendir we şonuň üçin anonimdir. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, sahypamyza haçan gireniňizi bilmeris Bu gutapjyklar, wideo we göni söhbetdeşlik ýaly ösen işlemegi we şahsylaşdyrmagy hödürlemäge mümkinçilik berýär. Bular biziň ýa-da sahypalarymyzda ulanýan hyzmatlarymyzy üçünji tarap üpjün edijiler tarapyndan kesgitlenip bilner. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu funksiýalaryň hemmesi ýa-da käbiri dogry işlemän biler Bu gutapjyklar, mahabat hyzmatdaşlarymyz tarapyndan sahypamyzda goýuldy. Bular, gyzyklanma bildirýän profiliňizi döretmek we beýleki sahypalarda degişli mahabaty görkezmek üçin degişli kompaniýalar tarapyndan ulanylyp bilner. Brauzeriňizi we enjamyňyzy özboluşly kesgitlemek arkaly işleýärler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, dürli saýtlarda şahsylaşdyrylan mahabat tejribesini hödürläp bilmeris Bellik: Kukiler syýasatyna garamazdan mahabatlar görkezilýär Bu gutapjyklar, mazmunymyzy dostlaryňyz we toruňyz bilen paýlaşmak üçin sahypamyzda ýerleşdirilen dürli sosial media hyzmatlary tarapyndan döredilýär. Beýleki sahypalary ulananyňyzda we gyzyklanma profiliňizi döredeniňizde brauzeriňizi yzarlap bilerler. Bu, girýän beýleki sahypalaryňyzdaky mazmuna we habarlara täsir edip biler. Bu gutapjyklara rugsat bermeseňiz, bu paýlaşma gurallaryny ulanyp ýa-da görüp bilmersiňiz