Mançester uniwersiteti: Magmanyň aşa gyzmagy wulkanyň atylmagyny has duýdansyz we weýran edýär

Europeanewropaly alymlar wulkanyň atylmagynyň güýji we häsiýeti, magmanyň aşa gyzmagyna ýa-da ýoklugyna baglydygyny kesgitlediler. Bu gaýalaryň gurluşyny üýtgedýän we has haýal sowamagyna sebäp bolýan, ýöne şol bir wagtyň özünde'seriň ýüzüne has çalt hereket edýän adatdan daşary ýokary temperaturanyň täsiri AZERTAC, Beýik Britaniýanyň Mançester uniwersitetiniň metbugat gullugynyň bu barada maglumat ýaýradandygyny habar berdi Uniwersitetiň esasy ylmy işgäri Margarita Polacci, häzirki wagtda wulkanyň atylmagy çaklamasynda magmanyň himiki düzümi, içindäki gazyň mukdary we basyş görkezijileriniň hasaba alynýandygyny aýtdy. "Gözleglerimiz, magmanyň atylmazyndan ozal nädip gyzýandygyny we kristallaryň emele gelmeginiň möhüm rol oýnaýandygyny görkezdi" -diýdi alym Polakçi we kärdeşleri Ispaniýanyň La Palma adasynda ýerleşýän Cumbre-Wyexa wulkanynyň atylmazyndan ozal bolup geçen wakalary derňeýän mahaly bu netijä geldiler. Wulkan 2021-nji ýylyň dekabr aýynyň ahyrynda işjeňleşdi we şu asyrda ilkinji gezek atyldy. Partlama gözegçilikleriň taryhynda iň uzyn we iň güýçli waka hökmünde hasaba alyndy. Betbagtçylygyň garaşylmadyk gerimi alymlary magmada bolup geçýän wakalary Angliýada ýerleşýän DLS sinhrotronyny has jikme-jik öwrenmäge iterdi DLS sinhrotrony ilkinji gezek geohimiklere Cumbre-Wyexa wulkanyndan gyzdyrylanda we sowadylanda alnan magmanyň içerki gurluşynyň, düzüminiň we häsiýetleriniň üýtgemegine hakyky wagtda gözegçilik etmäge mümkinçilik berdi. Synaglar ozal näbelli hadysanyň bardygyny ýüze çykardy. Görnüşi ýaly, bu proses magma gaty az wagtyň dowamynda aşa yssylyga sezewar bolanda ýüze çykýar Geohimikler "aşa ýyladyş" diýlende, magmanyň temperaturasy Eartheriň çuň gatlaklaryndan eredilen gaýalaryň täze bölekleriniň çalt ýokarlanmagy, şeýle hem magmanyň Eartheriň ýüzüne tarap hereket edişinde az mukdarda suw bilen köpelmegi netijesinde magmanyň temperaturasynyň onlarça dereje ýokarlanýandygyny aňladýar. Alymlar goşmaça ýylylygyň kristal düwünçeklerini garaşylmadyk çaltlyk bilen ýok edendigini anykladylar. Şeýle-de bolsa, şol kristallaryň mundan beýläkki ösüşi magmanyň has çalt sowamagyna we gatylaşmagyna mümkinçilik berýär DLS synaglary adaty magmanyň berkleşip başlandygyny we gözegçilikler başlanandan 20 minut soň haýallaşýandygyny görkezdi. Gyzgynlyk bu prosesleriň başlamagyny sekiz sagatdan gowrak gijikdirýär Şonuň üçin, atylmazdan ozal magma kamerasyna goşmaça ýylylygyň girizilmegi, wulkan işjeňliginiň öňki döwürleri bilen deňeşdirilende magmanyň düzümi we häsiýetleri üýtgemese-de, atylmagy has duýdansyz, güýçli we partlaýjy edip biler. Polaççiniň we beýleki gözlegçileriň pikiriçe, wulkan atylmagyny çaklanda bu faktor göz öňünde tutulmalydyr 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir