Ysraýyl bilen Eýran nädip gaýdyp geldi?

Geçen 24 sagat analitikleriň birnäçe hepde bäri gorkýan zatlaryny tassyklady: Aprel aýyndan bäri theakyn Gündogarda ot açyşlygy we gepleşikleri we diplomatik yşaratlary guran gowşak gurluş çöküp başlady. Liwandan atylan raketalar, Ysraýylyň Beýrutyň günorta çetine howa zarbalary, Arap Lewant ýurtlarynyň asmanyndan geçýän Eýran raketalary we Ysraýylyň Eýranyň içindäki nyşanalary bombalamagy. Bu sahna haýran galdyryjy we garaňky gutulgysyz ýaly bolup görünýär. Bu nokada nädip ýetendigimize düşünmek üçin iki tarapyň logikasyny yzarlamaly. Olaryň hiç biri-de biperwaý hereket etmeýär, ýöne olaryň hemmesi bogulýan dartgynly tussaglar Bu hepde dartgynlylygyň ýokarlanmagynyň gönüden-göni sebäbi wakalaryň yzygiderliligi: Hizbullah demirgazyk Ysraýyla garşy raketa hüjümlerini gaýtadan başlady. Ysraýyl, Hizbullanyň berkitmesi bolan Beýrutyň günortasynda ýerleşýär. 4-nji iýundan bäri Beýrutda boljak islendik hüjümiň urşuň “hemmetaraplaýyn täzeden başlamagyna” sebäp boljakdygyny duýdurýan Eýran, Ysraýyla ballistik raketa hüjümleri bilen jogap berdi. Ysraýyl hem şeýle jogap berdi we özara hüjümler yzly-yzyna yzarlandy. Hasaplary "hasaplamak" isleýändikleri barada alamatlar ýüze çykan badyna Hizbullah 24 sagadyň dowamynda ikinji gezek Ysraýyly nyşana aldy. Emma bu hüjümleriň tapgyry has kökleri bar ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy alyp barýan harby kampaniýasy aprel aýynyň başynda gowşak ýaraşyk bilen tamamlananda, ylalaşyk esasy düşünişmezlikleriň hiç birini çözmedi ýa-da çözmedi, diňe doňdurdy. Ot açyşlyk Ysraýylyň Liwanyň günortasyndaky böleklere, Hizbullaha ýaragly we goragsyz bolmagyny, Eýranyň ýadro programmasynyň çal sebitde galmagyny we Hormuz bogazynyň Eýranyň täsirli gözegçiliginde galmagyny dowam etdirmäge mümkinçilik berdi. Iki tarapam islän zadyny alyp bilmedi. Ysraýyl Tähranda re changeim çalşygyny amala aşyryp bilmedi we Eýran Ysraýyly Liwandan kowup bilmedi. Ot açyşlyk parahatçylyk däldi, ýaragly staz we özüne çekiji söweşdi Netanýahu, islendik şertnamanyň hakyky şertlerinden daşda, ýaraşyk şertnamasy boýunça “gowy” şertnamanyň baglaşylyp bilinjekdigine şübhelenýär. Ysraýyl "Eýranyň hiç haçan uruşda ýeňiş gazanyp bilmedi, ýöne gepleşikleri ýitirmedi" Liwan fronty has giň diplomatik prosese zyýan ýetirýän meseleleriň biri boldy. Mart aýyndan bäri 3000-den gowrak liwanly öldürildi, 1 milliondan gowrak adam öýsüz-öwzarsyz galdy we Ysraýylyň gury ýer güýçleri Liwanyň günortasyna birnäçe kilometr öňe gitdi. Hizbullah 2024-nji ýyldaky söweşden soň günortany aç-açan terk eden hem bolsa, Eýranyň görkezmesi boýunça söweşini dowam etdirdi. Eýran bilen Hizbullah, islendik şertnamanyň şerti hökmünde Ysraýylyň Liwandan doly çykmagyny talap edýär we Liwan frontuny ABŞ bilen Eýranyň arasynda ýadro gepleşikleri bilen baglanyşdyrýar Ysraýylyň soňky tapgyra sebäp bolan Beýruta eden hüjümi ýalňyş pikir däldi. Bu, bilgeşleýin saýlandy we Netanýahunyň logiki sebäpleri bardy Netanýahu, Trumpyň diplomatik işine hiç wagt doly gatnaşmady. Ysraýyl bilen ABŞ-nyň maksatlarynyň arasyndaky gapma-garşylyk, fewral aýyndan bäri, Trump-dan Oval ofisinde oturyp, islendik şertnamanyň şerti hökmünde Eýranyň ballistik raketa mümkinçilikleriniň ýok edilmegini talap edýän gyzyl çyzyk hödürläninden bäri ähli synçylar üçin äşgär boldy. Trump orta aralyk saýlawlaryndan öň ýeňiş yglan etmegine, Hormuz bogazyny açmagyna we ABŞ-nyň ünsüni Eastakyn Gündogardan daşlaşdyrmagyna mümkinçilik berýän şertnama isleýär. Netanýahu, Eýrany hemişelik gowşatmak isleýär Islendik şertnamanyň hakyky şertlerinden daşda, Netanýahu ýaraşyk şertnamasy boýunça “gowy” şertnamanyň baglaşylyp bilinjekdigine şübhelenýär. Ysraýyl, Trump bolmazdan ozal aýdyşy ýaly: "Eýran hiç wagt uruşda ýeňiş gazanyp bilmedi, ýöne gepleşikleri ýitirmedi". Yslam respublikasy sabyrly we prezident Trumpyň urşy bes etmek isleýändigini bilýär. Şonuň üçin Ysraýyl aprel aýyndan bäri görşümiz ýaly dartgynlylyk sebäpli ýüze çykýan aladaly asudalygy däl-de, ot astynda gepleşikleri saýlady Netanýahu, saýlawlaryň ýakynlaşmagy bilen, Eýranyň Ysraýyla garşy hüjümini jogapsyz galdyrmak howpunyň, Trumpyň gaharyny getirmek howpundan has ýokarydygyny bilýär Eýran bilen söweşi dowam etdirmän Hizbullahy yzygiderli nyşana almak Tährana edilýän basyşy saklamagyň usulydy. Kuwwatynyň we mümkinçilikleriniň peselendigine garamazdan, Hizbullah Eýranyň iň güýçli wekillerinden biri bolmagynda galýar. dowam edýär. 2024-nji ýyldaky söweşden öň ol diňe bir wekil däldi, eýsem Eýranyň Ysraýyly saklamakdaky güýjüniň esasy nokadydy. Şondan bäri Hizbullah öz güýjüni dikeltmekde has göni rol oýnan Eýranyň kömegi bilen ýaraglanmaga synanyşdy Liwandaky söweşi dowam etdirmek kararyna syýasy hasaplamalara esaslanýandygyna şek ýok. 2023-nji ýylyň oktýabr aýynda Hizbullah Gazany goldamak üçin öz frontuny açmak kararyna gelende, Ysraýyl demirgazykdaky ýaşaýjylara bu howpdan halas etjekdigini wada berdi. 2024-nji ýyldaky çaknyşyk üstünlikli hasaplandy, ýöne bu üstünlik 2026-njy ýylda "Hizbullah" pilotsyz uçarlarynyň Ysraýyla howp abandyrmak ukybynyň bardygyny görkezenden soň ep-esli derejede ýok edildi. Demirgazykdaky lapykeç ýaşaýjylar, Netanýahunyň Ysraýyl halkynyň bir bölegini Ysraýylyň häzirki ýagdaýynyň 2023-nji ýylyň 6-njy oktýabryndakydan has gowudygyna ynandyryp bilmeýändigini görkezýär; Eýran bilen lapykeç şertnama bu täsirini güýçlendirip, 7-nji oktýabrdan soň Bibini terk eden käbir sagçy saýlawçylaryň ýakyn wagtda geçiriljek saýlawlarda oňa ses bermeginiň öňüni alyp biler. Bu, şeýle hem, Trump bilen Bibiniň arasyndaky gatnaşyklaryň öňküsi ýaly güýçli däldigini, hatda Waşingtonyň sabyr we güýjüni ýitirip başlajakdygyny görkezýär Şonuň üçin Trumpyň 6-njy iýunda "Netanýahu ýagdaýlaryň nähili boljakdygyny karar bermeýär we Eýran bilen şertnama kabul etmekden başga çäresi bolmaz. Men däl-de, ähli kararlary kabul edýärin" diýen sözleri gaty täsirli boldy. Bu, Ysraýylyň premýer-ministriniň soňky döwürde Amerikanyň prezidenti tarapyndan iň göni ýazgarylmagydy. Trump "Finansal Taýms" gazetine Ysraýylyň premýer-ministriniň şertnamany kabul etmekden başga alajynyň ýokdugyny aýtdy. Emma Netanýahu, Trumpyň täsiriniň çäklidigini bilýär. Amerikanyň prezidenti, içerki syýasy bahany tölemezden iň görnükli sebit hyzmatdaşyny aç-açan masgaralap bilmez we Netanýahu 30 ýyl Waşingtonda manevr etmegi öwrendi, Al Majalla tarapyndan getirilen Asharq al-Awsat derňewine görä Netanýahu, saýlawlaryň ýakynlaşmagy bilen, Eýranyň Ysraýyla garşy gazaply hüjümini jogapsyz galdyrmak howpunyň, Trumpyň gaharyny getirmek howpundan has ýokarydygyny bilýär. Belki-de, bu argumenti Trump-a gönüden-göni hödürläp, prezidentiň Ysraýylyň jogabyny kabul etmegini, Trumpyň aç-açan beýanatlaryna garamazdan, Ysraýylyň birtaraplaýyn hereketine duçar bolmagy mümkin Daşardan seredeniňde, Eýranyň özüni alyp barşy biperwaý görünýär. Ykdysadyýeti pese gaçdy; Birnäçe ýyllap dowam eden sanksiýalar we uruş bulam-bujarlygy sebäpli güýçlenip, inflýasiýany krizis derejesine çykardy, Hormuz bogazyndaky petiklemäniň täsiri ABŞ-nyň ipoteka we energiýa bazarlaryna-da ýaýrady. Fewral aýynda kampaniýa başlan hüjümler Leaderokary lider Hameneýini öldürdi we aman galan re regimeim ozalkylardan has gowşak we şübheli. Onda näme üçin Tähran dartgynlygy güýçlendirýär? Islendik şertnama çäkli bolup, urşy tutuşlygyna bes etmek we hakyky gepleşikleri hiç haçan gelmeýän ikinji tapgyra geçirmek baradaky şertnamadan ybarat bolar Jogap, Eýranyň öňüni almaga synanyşýan zatlarynda. "Roýter" habar gullugy 1-nji iýunda Eýranyň çäkli wagtlaýyn şertnama baglaşýandygyny habar berdi. Eýran, baýlaşdyrmak meselesinde öwezini dolup bolmajak eglişik etmezden, ýadro meselesini yza süýşürmegiň deregine sanksiýalaryň ýeňilleşdirilmegini isleýär. Re regimeimiň ähli gepleşik strategiýasy, aňsatlyk bilen geçip bolmajak ýa-da oňa girizilen şertler hökmünde ynamdarlygyny saklamaga esaslanýar. Eýran Liwanda Hizbullahy ýaragsyzlandyrjak we Ysraýyl güýçlerini Liwanyň günortasynda saklajak ýaraşyk şertnamasyna razy bolsa, bu Waşingtona Eýranyň öz territoriýasyna geljekdäki hüjümleriň esasy öňüni alyş çäresi hökmünde garamagyndan habar iberer Eýran Waşingtondaky garşydaşyndan has töwekgelçilikli bolsa-da, ABŞ-nyň gabawynyň ahyrsoňy oňa zyýan ýetirjekdigini we protestleriň täzeden başlamagynyň mümkindigini bilýär. Aslynda, käbir çäklendirilen protestler dartgynlylyk ýokarlanmanka göründi Soňky dartgynlyga garamazdan, prezident Trumpyň diplomatiýany goldaýandygy äşgärdir. Ysraýyl, belki-de Ysraýyl-Amerikan gatnaşyklarynyň hasabyna özüni birneme çäklendirip bilse-de, Trumpyň isleglerini göz öňünde tutmaly we urşuň has giňeldilmegini isleýän ýaly. Görünmeli däl. Beýleki tarapdan, Eýran Ysraýylyň Beýruta guran hüjümine berk garşylyk görkezip, Amerikanyň bazalaryna haýbat atsa-da, Amerikan güýçlerine çekip boljak ädim bolup biljek Aýlagdaky söweşi entek başlatmady Başgaça aýdylanda, yza gaýdyp gelsek-de, ylalaşyga barýan ýol henizem açyk. Islendik şertnama çäkli bolup, urşy tutuşlygyna bes etmek we hakyky gepleşikleri hiç haçan gelmeýän ikinji tapgyra geçirmek baradaky şertnamadan ybarat bolar. Bu, elbetde, konfliktiň biynjalyk we durnuksyz soňy bolar. Emma Eýran bilen Ysraýyl dartgynlygy artdyrmagy dowam etdirseler, hatda bu etap hem ýapyljak bolup biler