Ismail Ermagan: BTC, TANAP we TAP Europeewropanyň energiýa howpsuzlygynda strategiki rol oýnaýar

Energiýanyň ähmiýeti XXI asyrda has aýdyň ýüze çykdy. Energetika meselesi, senagatdan iň strategiki we möhüm ugurlara çenli ştatlaryň ähli işlerinde aýgytly rol oýnaýar. Bakuwyň energiýa çeşmeleriniň möhüm roly 150 ýyldan gowrak wagt bäri belli. Recentlyakynda, Azerbaýjan Bakuw-Tbilisi-Jeýhan (BTC), TANAP we TAP ýaly global taslamalar bilen energiýa arhitekturasynda öňe saýlandy, asewraziýa giňişliginde, Europeewropa bilen Aziýanyň arasynda strategiki energiýa koridorlarynyň döremegine möhüm goşant goşdy AZERTAC-a beren beýanatynda halkara gatnaşyklar ylymlarynyň doktory, Stambulyň Medeniýet uniwersitetiniň professory Ismail Ermagan bu pikirleri aýtdy Onuň sözlerine görä, tranzit ýurt hökmünde hem, energiýa çeşmelerini dünýä bazarlaryna goşmak nukdaýnazaryndan Türkiýe bilen ösdürilýän hyzmatdaşlyk, energiýa transporty, saklamak we energiýa diplomatiýasyny döretmek meselesinde aýratyn strategiki ähmiýete eýe. Şol sebäpli bar bolan taslamalaryň has giň ösüşi we goňşy ýurtlaryň bu tora goşulmagy iki ýurt üçin möhüm artykmaçlyklary döreder "Hazar basseýniniň we Basra aýlagynyň dünýäniň energiýa üpjünçiligindäki orny hemmeler üçin mälim. Dünýädäki nebit we tebigy gaz üpjünçiliginiň ep-esli bölegi bu sebitlere degişlidir. Şeýle ýagdaýda Azerbaýjan bilen Türkiýe üçin diňe bir bar bolan energiýa koridorlarynyň çäginde däl, eýsem sebitara hyzmatdaşlygyň formatlaryny goldaýan alternatiw ugurlaryň emele gelmegini aňladýar. Ösüş ýoly, Parahatçylyk ýoly we Bagdat demir ýoly, Gündogar Ortaýer deňziniň basseýninde we Kaspi deňzinden uzalyp gidýän energiýa ýollarynda Azerbaýjanyň we Türkiýäniň pozisiýasyny hasam güýçlendirip biler I. Ermagan, Russiýa-Ukraina söweşiniň Europeewropa möhüm bir hakykaty görkezendigini aýtdy: materik has ygtybarly we köp ugurly çeşmeler arkaly energiýa howpsuzlygyny üpjün etmeli. ABŞ kämahal bu zerurlygyň käbirini kanagatlandyryp bilýän hem bolsa, uzak möhletleýin perspektiwada durnukly çözgüt ygtybarly sebit hyzmatdaşlygyndadyr. Bu meselede Kaspi sebiti we esasanam Azerbaýjan birinji orunda durýar "Indi täze bir mümkinçilik penjiresi açyldy. Europeewropanyň uzak möhletli energiýa üpjünçiligi häzirki wagtda geosyýasy dartgynlylygyň täsiri astyndaky Basra aýlagyna we Hormuz bogazyna garaşly bolup galsa, Azerbaýjan we Türkiýe öz mümkinçiliklerine täzeden göz aýlamaly. Sebitden täze ulag ýollarynyň emele gelmegi we zerur bolan halatynda beýleki çeşmeleriň bu ugurlara goşulmagy iki ýurduň strategiki ähmiýetini hasam artdyrar Azerbaýjan kompaniýalary Gündogar Ortaýer deňzinde hem işleýär. Sebitdäki häzirki geosyýasy ýagdaýlar Türkiýe üçin belli bir töwekgelçilik döredýän hem bolsa, Türkiýäni sebitdäki energiýa deňlemesinden daşlaşdyrmaga gönükdirilen başlangyçlaryň öňüni alyp biljek täze mümkinçilikler ýüze çykýar. Şeýle şertlerde Azerbaýjan-Türkiýe hyzmatdaşlygy has netijeli işläp biler. Baku we Ankara bu täze geosyýasy mümkinçiliklere üns bilen baha bermelidir we umumy strategiki bähbitlerine laýyklykda durmuşa geçirmelidir "-diýdi professor Europeewropanyň energiýa islegini we häzirki defisitini göz öňünde tutup, Türkiýe-Azerbaýjan strategiki hyzmatdaşlygynyň bu boşlugyň ep-esli bölegini doldurmaga goşant goşup biljekdigini aýtdy. "Şu nukdaýnazardan Azerbaýjan we Türkiýe hem ýaşyl energiýa geçişine aýratyn üns bermelidir. Türkiýe soňky ýyllarda gün we ýel energiýasy pudagynda möhüm üstünlikleri gazandy we gaýtadan dikeldilýän energiýa pudagynda dünýäde öňdebaryjy ýurtlaryň birine öwrülýär. Bu nukdaýnazardan iki ýurt hem ýel, gün we beýleki alternatiw energiýa çeşmelerinden has köp peýdalanmak arkaly ýaşyl öwrülişigi çaltlaşdyryp biler. Türk dünýäsiniň iki möhüm döwletiniň arasyndaky energiýa pudagyndaky hyzmatdaşlyk täze geosyýasy we ykdysady ösüşdir mümkinçilikleriň döredilmegi üçin şertler döreder "-diýdi Ysmaýyl Ermagan 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir