Howanyň üýtgemegi ekosistemanyň deňagramlylygyny bozýar: görnüşler göçmäge mejbur bolýarlar

Soňky ýyllarda howanyň üýtgemegi temperaturanyň ýokarlanmagy bilen çäklenmeýär. Ygalyň görnüşleriniň üýtgemegi, suw joşmalarynyň köpelmegi, gurak ýerleriň giňelmegi we gar örtüginiň azalmagy ekosistemalaryň gurluşyna gönüden-göni täsir edýär Ylym we bilim ministrliginiň ýaşaýyş ulgamlary gözleg institutynyň ýerüsti oňurgaly haýwanlar laboratoriýasynyň gözlegçisi Elşad Askerow bu pikirleri AZERTAC bilen söhbetdeşlikde aýtdy. Onuň sözlerine görä, bu üýtgeşmelere başgaça reaksiýa bildirýän käbir ekosistemalar bar: "Guraklyk we çölleşmek sebäpli ýarym çöl zolaklarynda ýaşaýan haýwanlar demirgazyk sebitlere ýa-da daglyk ýerlere göçmäge mejbur bolýarlar. Temperaturanyň ýokarlanmagy bilen daglaryň düýbünde ýuwaş-ýuwaşdan daglaryň depesine geçmeli Elşad Asgarow tokaý ekosistemalarynda çynlakaý üýtgeşmeleriň garaşylýandygyny belleýär. "Azerbaýjanda has gurak tokaýlar galar. Çygly tokaýlar kem-kemden yza çekiler we guraklyga çydamly görnüşler öz ornuny alar. Bu tokaýlaryň araçäklerini we haýwanat dünýäsiniň görnüşlerini üýtgeder. Her tokaý görnüşine mahsus mör-möjekler, guşlar we süýdemdirijiler ýaşaýyş ýerleriniň üýtgemegi bilen göçmeli, ýok bolmaly ýa-da uzak möhletleýin uýgunlaşmaly." Suw ekosistemalarynda temperaturanyň ýokarlanmagy janly organizmlere-de täsir edýär. Elşad Asgarow: "Suwuň temperaturasy bir dereje ýokarlansa, erän kislorod azalýar. Bu balyk we beýleki suw jandarlary üçin durmuşy kynlaşdyrýar. Mysal üçin," Gyzyl kitap "-da agzalan altyn tegmilli balyklar salkyn suwlarda ýaşaýar. Suw gyzmagy bilen sowuk gurşawa geçmeli, ýogsam ýok bolar" -diýdi Elşad Asgarow Hünärmen, şeýle hem howanyň üýtgemeginiň täze parazitleriň we zyýanly mör-möjekleriň ýaýramagyna sebäp bolýandygyny belläp geçdi: "Azerbaýjanda şu wagta çenli tapylmaýan parazitler we zyýanly mör-möjekler beýleki sebitlerden tokaýlarymyza gelýär we ekosistema zeper ýetirýär. Tebigat deňagramlylygy saklap biler, ýöne bu deňagramlylyk bozulanda täze ekologiki deňagramlylyk emele geler we uzak wagtlap ýaşaýyş şertleri üýtgeýär 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir