Gazagystandaky ipoteka hökümet paýlanyşyna öwrülýär

Çap edildi 15 Iýun 2026 14:11 Karz bermekde umumy sowadylmagyna garamazdan, birinji çärýekde täze ipoteka karzlarynyň mukdary geçen ýyl bilen deňeşdirilende 12,3% ýokarlandy - 438 milliard tenge. Şol bir wagtyň özünde, ösüş, bütinleý diýen ýaly Otbasy Bank we Maliýeçiler Assosiasiýasynyň synynda bellenen ýeňillikli ýaşaýyş jaý karzlary bilen üpjün edildi 2026-njy ýylyň ilkinji üç aýynda 438 milliard teňňe bahasy bolan täze ipoteka karzy berildi. Bölek satuw karzlarynyň umumy mukdary 8,7% peselendigine garamazdan, geçen ýyl bilen deňeşdirilende 12,3% boldy Şol bir wagtyň özünde, täze ipoteka karzlarynyň tutuş ýokarlanmagy Otbasy Bank tarapyndan üpjün edildi. Artykmaç karzlaryň mukdary derrew 54% ýokarlanyp, 347,5 milliard teňňä ýetdi. Döwlet maksatnamalary ýokary bazadaky ýitgileriň öwezini doldy we bazar ipotekasyna kadalaşdyryjy çäklendirmeleri ýokarlandyrdy Ipoteka döwlete has garaşly boldy. Täze meselelerde artykmaç pudagyň paýy bir ýyl ozalky 73,9% bilen deňeşdirilende 85.1% -e çenli ýokarlandy. Täjirçilik banklarynyň paýy 14,9 göterime çenli azaldy. Bu, ýaşaýyş jaý karzlarynyň ortaça bahalaryna-da täsir etdi. Şeýlelik bilen, täze ipoteka karzlary boýunça ortaça stawka bary-ýogy 10% boldy, bu esasy göterimden (18%) we hatda inflýasiýadan ep-esli pes. Aslynda bahalaryň ýokarlanmagyny göz öňünde tutup, ortaça nyrh nola öwrüldi Şol bir wagtyň özünde ýaşaýyş jaý karzlaryna bolan isleg azaldy. Gozgalmaýan emläk bahalarynyň ýokarlanmagy sebäpli bolup biljek arzalaryň sany 20,7% azaldy we 192 müňe ýetdi. Şol bir wagtyň özünde baý raýatlar ýaşaýyş jaýyny karz bilen alyp başladylar. Ipotekanyň 20 milliondan gowrak mukdarda paýy 37 göterime çenli, 10 milliona çenli karzlaryň paýy bolsa 17 göterime çenli azaldy Güýje giren täze pensiýa çäkleri ipotekany sowadyp biler. Täze talaplar, jaý satyn almak üçin UAPF serişdelerini ulanyp bilýän raýatlaryň sanyny ep-esli azaldar. Analitikler geljekdäki bazaryň ösüşiniň bütinleý hökümetiň goldawyna we ony maliýeleşdirmegiň mümkinçiliklerine baglydygyny bellediler "Şol bir wagtyň özünde, ipoteka karzynyň makroprudensial kadalaşdyrylyşynda meýilleşdirilen üýtgeşmeler arkaly goşmaça basyşlar bolup biler. Olaryň bilelikdäki täsiri ipoteka bazaryny hasam çäklendirip we ýeňillikli programmalaryň töwereginde bazaryň konsentrasiýasyny ýokarlandyryp biler. Şeýlelik bilen, ipoteka bazary üçin esasy kynçylyk häzirki emissiýanyň mukdaryny saklamak däl-de, bazar ipotekasynyň roluny dikeltmek" Bütindünýä bankynyň gözleglerine görä, Gazagystanda ýaşaýyş jaý maliýe bazary soňky on ýylda ep-esli ösdi. Ipoteka portfeliniň mukdary ýedi esse artdy we ýurtda her ýylda takmynan 130 müň ipoteka karzy berilýär