Bu resmi taýdan bankrot ... - Hüseýin Ekmekci

BU DÜZGÜNDE JEMGY DEET KÖPGÜNI WE TÖLEMEK TERJIME EDIP BOLUN ... BU RESMI BANKRUPTCI ... A Döwletler karz alyp biler. UTöne bu Ykdysadyýeti ösdürmeli. Häzir hökümet karzy hususy sektoryň ähli çeşmelerini maslahat berýär. SYCLE tor: Karzy töläň; Karz alýan aýlygy töläň… Sanlaryň sizi bulaşdyrmagyna ýol bermäň ... TRNC Merkezi Bankynyň 2026-njy ýyldaky birinji çärýek hasabatyndan başlap, sanlary jikme-jik habar berdik we Haber Kıbrıs ykdysady hyzmatynyň düşündirişi bilen size ýetirdik. Gysgaça mazmun: Karz köpelýär, ýöne ykdysadyýete gaýdyp gelmeýär. Diňe aýlyk tölenýär. Göreliň TRNC-iň içerki karz aksiýasy bary-ýogy üç aýyň içinde 6 milliard 473 million TL artdy. Endylyň ahyrynda 15,9 milliard TL bolan içerki bergi mart aýynyň ahyrynda 22,4 milliard TL artdy. Başgaça aýdylanda, döwlet ýylyň birinji çärýeginde bergisini 40 göterimden gowrak artdyrdy. Bu bergi ýüki nirä barýar? Sanlar gaty düşnükli. Üç aýyň içinde 16,3 milliard TL karz alyndy we 9,8 milliard TL yzyna gaýtaryldy. Tapawut, ýagny 6,4 milliard TL raýatlara we geljek nesillere täze bergi hökmünde tölenildi. Aýlyk tölenýänçä hiç kim alada etmese-de, bu bergini biz töläris Has geň galdyryjy zat, bu karz almagyň köpüsi maýa goýumlary, önümçilik ýa-da infrastruktura üçin däl-de, eýsem döwlet maliýe serişdeleriniň gündelik zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin. Döwlet karz alýar, karzy töleýär, soň ýene karz alýar. Zalym tegelek ulalýar Häzirki wagtda içerki karz aksiýasy 22,4 milliard TL-e ýetdi. Takmynan 20 milliard TL hökümet içerki karz kagyzlaryndan ... Mundan başga-da, berginiň ep-esli bölegi daşary ýurt walýutasynda. Dollar, ýewro we sterling karzlary, walýuta hümmetiniň ýokarlanmagy bilen býudjetiň basyşyny ýokarlandyrar Berilmeli sorag: Bu köp bergä garamazdan ýurtda haýsy uly maýa goýumlary goýuldy? Haýsy mekdebi tamamlady? Haýsy hassahana hyzmat edildi? Haýsy infrastruktura meselesi çözüldi? Haýsy täze höweslendiriş paketleri senagat we syýahatçylyk üçin goşmaça baha döretdi? Size aýdaýyn: ZERO Aslynda diňe karz erbet däl. Aslynda karzy bolmadyk döwlet ýok ... Önümçilik döredip, ykdysadyýeti ösdürip, geljekde maýa goýsaňyz, karza girip bilersiňiz. Debtöne karz aýlyk tölemek we günüňi tygşytlamak üçin ulanylsa, geljekden sarp edýärsiň, şeýlemi? Geliň, ýene-de başyna gaýdyp geleliň. Çärýek diagrammasy bize şeýle diýýär: Döwlet maliýe aladalary dowam edýär. Karz aksiýasy ösýär, göterim ýüki artýar, töwekgelçilik artýar. Başga bir tarapdan, ykdysadyýetde şol bir ösüşi ýa-da maýa goýum hereketini görüp bilmeris. Gysgaça mazmun bolsa-da, gelejek hakda alada edýärin Asyl howp, sanlaryň şu gün görkezýän suraty däl-de, birnäçe aýdan soň peýda boljak surat. Maliýe bilen ýüzbe-ýüz bolýan iň uly mesele, mukdaryna däl-de, berginiň möhleti. Sebäbi häzirki karzlaryň köpüsi 90 gün töweregi gysga möhletli karzlardan durýar Hökümet üýtgeýärmi ýa-da üýtgemez, bu bergi tölener. Iýun aýynda 5,8 milliard TL, iýul aýynda 6,5 ​​milliard TL, awgust aýynda 6,8 milliard TL we sentýabr aýynda takmynan 4 milliard TL tölemeli. Sikl dowam eder: Karz alyň, karzy töläň, karz alyň, aýlyk töläň Mundan başga-da, döwletiň her aýda takmynan 2,5 milliard TL býudjet defisitiniň bardygyny göz öňünde tutup, diňe bar bolan bergileriň öwezini dolmak ýeterlik däl. Täze defisiti maliýeleşdirmek üçin ýene karz almaly. Başgaça aýdylanda, iýun aýynda 5,8 milliard TL tölejek döwlet, şol aýda býudjet defisitini ýapmak üçin 8 milliard TL-den gowrak täze çeşme tapmaly Mesele şu ýerden başlaýar. Köne karzy üzmek üçin täze karz alynýar. Täze satyn alnan karz hem gysga möhletli bolansoň, birnäçe aýdan soň has ýokary töleg ýüki hökmünde gaýdyp gelýär. Şeýlelik bilen, karz aksiýasy diňe bir ösmän, eýsem çalt ösýär 2023-nji ýylyň ahyrynda takmynan 1 milliard TL bolan içerki karz aksiýasy 2024-nji ýylyň ahyrynda 6 milliard TL, 2025-nji ýylyň ahyrynda bolsa takmynan 16 milliard TL artdy. 2026-njy ýylyň birinji ýarymy tamamlanmanka 30 milliard TL-e ýetip biljekdigi baradaky bahalar ýagdaýyň çynlakaýlygyny görkezýär Häzirki wagtda gürleşmeli mesele hökümetleriň kimdigi däl-de, döwlet maliýe serişdeleriniň durnuklydygy. Karz almak indi saýlap bolmaýandygy sebäpli, ulgamyň ýaşamagy hökmany boldy. Hiç bir hökümetiň gysga möhletde bu aýlawy bozmagy mümkin däl Ynanýan ykdysatçymdan soradym: Çözüw näme? Edilmeli zatlary tiz sanady: Çözüw düşnükli. Ilki bilen býudjet defisitini gözegçilik astynda saklamaly. Soňra gysga möhletli bergiler uzak möhletli gurluşa öwrülmelidir Mundan başga-da, orta möhletli ykdysady maksatnama we döwlet maliýeleşdirmesi Düzgün-nyzam berjek gurluş özgertmeleri bolmazdan, bu aýlawy bozmak mümkin däl ýaly. Otherwiseogsam, şu gün 22 milliard TL diýip aýdýan karz paýymyz ertir 30 milliard TL, soň bolsa 50 milliard TL bolar Günüň ahyrynda hemmeler birmeňzeş sorag bererler: Bu karzy kim tölär? Bu makala aslynda häzirki hökümet ýa-da häkimiýete ymtylýanlar üçin duýduryşdyr. Elbetde, nädogry dolandyryş jogapkärçilige çekiler. Soralmalydyr. Emma bu biziň stolumyz. Bu ýagdaýy gürlemek bilen yzyna öwrüp bolmaz