Ermeni-Azerbaýjan gatnaşyklary nähili bolar? - Eldar Namazow SÖ .GI

Ermenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy 7-nji iýunda geçiriljek parlament saýlawlarynyň netijelerini resmi taýdan tassyklady: premýer-ministr Nikol Paşinýanyň ýolbaşçylygyndaky "Raýatlar şertnamasy" partiýasy mejlisde aglaba köplügi aldy, ýöne täze Konstitusiýanyň kabul edilmegi üçin konstitusiýa köplügi ýokdy Saýlawlarda dolandyryjy "Raýatlar şertnamasy" partiýasy 49,74% ses alyp, parlamentdäki köplügi we hökümet gurmak hukugyny aldy Mejlise girmegi başaran beýleki iki syýasy güýç - telekeçi Samwel Karapetýanyň "Güýçli Ermenistan" bloky (sesleriň 23,27%) we öňki prezident Robert Koçaryanyň "Haýastan" bloky (9,9 göterim) Mälim bolşy ýaly, Ermenistanyň konstitusiýasyny üýtgetmek haýyşy Azerbaýjan bilen parahatçylyk şertnamasyna gol çekmegiň esasy şertlerinden biridir Bu nukdaýnazardan köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde we sosial ulgamlarda köp duýgy we gapma-garşylykly reaksiýalar peýda boldy. "Indi Azerbaýjan Ermenistanyň konstitusiýasyny üýtgetmek isleginden ýüz öwürmäge mejbur bolar" diýen pikirden "Paşinýan konstitusiýa köplügini almadyk bolsa, umuman Ermenistan bilen parahatçylygyň zerurlygy näme?" Modern.az-yň habaryna görä, syýasat alymy Eldar Namzaow ermeni-azerbaýjan gatnaşyklarynyň geljegi barada teswir berdi. Ermenistanda bolup geçýän zatlara duýgusyz düşünmegiň möhümdigini aýtdy. Syýasatşynaslygyň pikiriçe, ermeni saýlawçylarynyň 40% -den gowragy revançist meýilnamasy bolan syýasy güýçlere ses berdi. Bu ýagdaý ýakyn wagtda parahatçylyk şertnamasyna gol çekmegiň iň amatly pikir däldigini görkezýär. Başgaça aýdylanda, ermeni jemgyýeti parahatçylyga entek taýyn däl. "Diňe 6 ýyl ozal ermeni saýlawçylarynyň 99,999% agressiw çemeleşmäni goldaýar, hatda basyp alnan ýerleriň bir böleginiň parahatçylyk üçin dolanyp gelmegini-de kabul etmeýär. Indi olar azlyk edýär we saýlawçylaryň köpüsi Azerbaýjan bilen parahatçylyk üçin ses berýär. Bu ermeni jemgyýetiniň üýtgändigini we parahatçylyga tarap barýandygyny görkezýär." Syýasatşynas, Ermenistanda saýlawçylaryň aglaba böleginiň, revanhist syýasy güýçleriň ermeni buthanasy, daşary ýurt diasporasy we Russiýa tarapyndan aç-açan we doly goldaw alan şertlerinde Azerbaýjan bilen parahatçylyk üçin ses berendigini aýtdy. "Esasanam Russiýada Prezident Putiniň ýolbaşçylygynda Paşinýanyň hökümetine garşy aç-açan syýasy pozisiýa tutuldy we Ermenistana garşy ykdysady sanksiýalar ulanyldy. Bu Ermenistan hökümetiniň saýlaw üstünliklerini hasam möhümleşdirýär." E.Namazowyň pikiriçe, Azerbaýjana (Ermenistanyň konstitusiýasyndan territorial talaplary aýyrmak haýyşy bilen baglanyşykly) basyş etmek mümkin däl, sebäbi gepleşikleriň dowamynda ähli çynlakaý halkara gatnaşyjylar bu haýyşyň ýerliklidigini kabul etdiler. Theagdaýy dogry bilmeýän käbir adamlar we ikitaraplaýyn guramalar tarapyndan aýratyn synanyşyklar bolup biler, emma Azerbaýjanyň şeýle ikiýüzli hereketlere bolan garaýşy dünýä belli. " Syýasy bilermen, parahatçylyk şertnamasy bilen parahatçylyk etabynyň meselelerini aç-açan aýyrmagyň zerurdygyny aýtdy. "Parahatçylyk şertnamasy parahatçylyk etabynyň başlangyjy bolup biler, ýöne şol bir wagtyň özünde, parahatçylyk etaby ilki başlap we belli bir döwürde parahatçylyk şertnamasyna getirip biler. Halkara tejribe, iki senariýanyň hem syýasy we beýleki şertlere baglylykda mümkindigini görkezýär Bularyň hemmesinden gelip çykýar, bu saýlawlardan soň Azerbaýjan we Ermenistan parahatçylyk etabyny öňünden kesgitlenen çäklerde dowam etdirer - aragatnaşyk liniýalaryny açmak (Zangezur koridory), söwda gatnaşyklaryny ýola goýmak, serhetleri kesgitlemek we jemgyýetçilik gatnaşyklaryny giňeltmek. Durnukly parahatçylygy gazanmak üçin "parahatçylykly ýaşaşmak" tapgyryny geçmeli Bu prosesiň esasy görkezijisi, ýakyn wagtda tassyklanjak Ermenistanyň täze hökümetiniň meýilnamasynda parahatçylyk etabynyň esasy parametrleriniň şöhlelenmegi we indiki aýyň başynda Ankarada geçiriljek NATO sammitinde Azerbaýjan, Ermenistan, Türkiýe we ABŞ-nyň ýolbaşçylary tarapyndan sebitde parahatçylygy ýola goýmak baradaky ähli şertnamalaryň resmileşdirilmegi bolmaly Şeýle hem E.Namazow, parahatçylyk etaby ileri tutulýan hem bolsa, medaragly Güýçlerimiz gazanylan köp artykmaçlyklary gorap saklamalydygyny we sebitdäki islendik ösüş ssenarisine taýyn bolmalydygyny aýtdy. "Tejribe, bu faktoryň ermeni jemgyýetiniň parahatçylyga öwrülmeginde aýgytly rol oýnaýandygyny görkezýär" -diýdi