Elektrik bahasynyň ýokarlanmagy inflýasiýa we gymmatlyga sebäp bolar ... - Muhtaroğlu baýragy

Geçen hepde KIB-TEK elektrik energiýasynyň bahasyny 22 göterim ýokarlandyrdy. Fuelangyç we gazyň bahasynyň ýokarlanmagyndan soň, elektrik energiýasynyň bahasynyň birden ýokarlanmagy öý hojalygyny we senagaty kyn ýagdaýa salýar Karara görä, ýokarlandyrylan nyrh 2026-njy ýylyň 1-nji iýunyndan güýje girer. Uruş sebäpli dünýä nebitiniň bahasynyň ýokarlanmagy sebäpli bu ýokarlama köpden bäri garaşylýar. Sebäbi, biziň ýurdumyzda elektrik öndürmek esasan dizel ýangyjy (ýangyç ýagy) bilen amala aşyrylýar Elektrik togy ýokarlanýar, adamlaryň we kärhanalaryň ykdysady ýüküni hasam artdyrýar. Hususan-da, pes girdejili maşgalalar we kiçi kärhanalar we söwdagärler has ýaramaz täsir edýärler Elektrik, önümçilik, senagat, oba hojalygy, maldarçylyk, syýahatçylyk, ýokary bilim, söwda we ähli pudaklaryň esasy giriş materiallaryndan biridir. Karary ýokarlandyrmak önümçilik çykdajylaryny ýokarlandyrar, bäsdeşlige ukyplylygy we ykdysady ösüşi azaldar we ähli pudaklara ýaramaz täsir eder Önümçilik pudaklaryna artykmaçlyk berýän elektrik höweslendirmeleri hem ýyllaryň dowamynda kem-kemden azaldy. Hökümet bu ugurda pudaklaryň talaplaryna gulak asmaýar. Elektrik toguny höweslendirmek, häzirki ykdysady baglanyşyk boýunça täzelenmeli Elektrik energiýasynyň, gazyň we ýangyjyň bahasynyň ýokarlanmagy hem giriş çykdajylaryny ýokarlandyrýar, ähli harytlaryň we hyzmatlaryň ýokarlanmagy we inflýasiýanyň ýokarlanmagy hökmünde görkezilýär. Mundan başga-da, hökümetiň bazar barlaglarynda ýeterlik däldigi bahalary ýokarlandyrýan iň möhüm sebäplerden biridir Şeýle ýagdaýlarda hökümet elektrik energiýasynyň ýokarlanmagyny halka az görkezmeli we elektrik energiýasynyň ýokarlanmagynyň bir bölegini raýatlara we bazara agyr ýük bermezden Maliýe ministrligi tölemeli. Şeýle-de bolsa, yzygiderli karz alýan we girdejileri çykdajylaryny ýapmak üçin ýeterlik bolmadyk Maliýe ministrliginiň muny etmegine garaşylmaýar Hususan-da, soňky ýyllarda hökümetler Elektrik gullugyna zerur ähmiýet bermediler, öňünden meýilleşdirmediler we KIB-TEK-ny gowy dolandyrmadylar Jemgyýet we pudaklar elmydama gowy dolandyrylýan KIB-TEK zerur. Näme üçindir, ýurtdaky käbir adamlar KIB-TEK-ny işini gowy ýerine ýetirmeýän, yzygiderli ýitgi çekýän, gymmat elektrik toguny satýan we hususylaşdyrylmaly edara hökmünde görkezmäge synanyşýarlar Şeýle-de bolsa, esasy mesele KIB-TEK-yň hünärmenler tarapyndan däl-de, hökümetler tarapyndan bellenen hünärmen däller tarapyndan dolandyrylmagydyr KIB-TEK-nyň maliýe gurluşynyň pugtalandyrylmagy, netijeliligi we çykdajylary azaltmagy üçin täze nesil elektrik stansiýalaryna maýa goýumlary, elektrik geçiriji we paýlaýyş liniýalarynyň täzelenmegi, elektrik stansiýalarynyň yzygiderli hyzmat edilmegi we ähli meýilnamalarda täze meýilnamalar bilen dogry meýilnamalaşdyrylmagy zerur. Bularyň hemmesi ýerine ýetirilse, çykdajylar we çykdajylar azalar we elektrik energiýasynyň bahasy has az ýokarlanar Beýleki tarapdan, walýuta hümmeti deňagramlylykda we nebitiň bahasy peselende, ýangyç üçin arzanladyş edilmeli. Nebitiň bahasy we walýuta hümmeti ýokarlananda ýangyjyň bahasy ýokarlanşy ýaly, bu bahalar peselende arzanladyş edilmeli Çykdajylaryň köpelmegi we satyn alyş güýjüniň azalmagy bilen karzyň mukdary we bergileriň sany köpelýär. Durmuş gazanyp bilmeýän müňlerçe raýat, ýeterlik pulunyň ýoklugy sebäpli umytsyzlykdan kredit kartoçkalaryny ulanmaga ýüz tutýar. Haçan-da ähli kredit kartoçkalary tölenip bilinmese, bergiler köpelýär Jemgyýetimizde kärende, elektrik, suw, telefon we benzin töleglerini tölemekde kynçylyk çekýän, dermanhanalardan derman satyn almakda we döwletde derman tapyp bilmeýändikleri sebäpli çagalarynyň okuw çykdajylaryny tölemekde kynçylyk çekýän müňlerçe adam bar Tomus möwsümine girenimizde, ýurdumyzda kondisioneriň ulanylyşynyň ýokarlanmagy bilen töleg bahalary ýokarlanar. Iň pes aýlyk derejesinde işleýänler we pes girdejili adamlar üçin bu ýokarlanýan elektrik çykdajylaryny ýapmak gaty kyn Elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlanmagy sebäpli bazarda ýüze çykjak täze bahanyň tolkuny inflýasiýany ýokarlandyrar, bu bolsa ýaşaýyş töleginiň bahasyny ýokarlandyrar we býudjetdäki ýüküni ep-esli agyrlaşdyrar. Hökümet ýaşaýyş töleginiň doly bahasyny tölemezlik üçin kanun taslamasyny taýýarlady, ýöne halkyň reaksiýasy sebäpli ony komitetde saklaýar Ykdysady guramalar we kärdeşler arkalaşyklary hem öz beýanatlarynda elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlanmagynyň öý hojalygyna we ähli kärhanalara ýaramaz täsirini ýetirjekdigini aýdýarlar Netijede, iň pes aýlyk hakynyň ýokarlanmagy we ýanwar aýynda döwlet işgärleri we pensionerler ähli harytlaryň we hyzmatlaryň ýokarlanmagy bilen manysyny ýitirdi. Munuň üstesine, ýangyç ýagynyň, gazyň we elektrik energiýasynyň täze ýokarlanmagy we bu bazardaky harytlaryň we hyzmatlaryň bahasyny ýokarlandyrýar. Netijede pes girdejili adamlaryň aýlygy ýeterlik däl we garyplyk günsaýyn ýokarlanýar. Bu nukdaýnazardan elektrik energiýasynyň bahasynyň ýokarlanmagy täzeden bahalandyrylmaly we paýhasly we rasional derejelere çenli peseldilmelidir