"Bu saýlawlarda parahatçylygy we söweşi goldaýanlaryň arasynda bäsdeşlik bolar"

Ermenistanda geçiriljek parlament saýlawlarynyň golaýlamagy bilen syýasy dartgynlyk artýar. Nikol Paşinýanyň hökümetine garşy içerki we daşarky basyşlaryň artýandygy we şol bir wagtyň özünde-de buthananyň syýasy göreşe gatnaşýandygy aýdylýar. Dawa-jenjeliň saýlawlaryň öňüsyrasynda has ýitileşjekdigi hem aradan aýrylmaýar Birnäçe syýasy güýç 7-nji iýunda geçiriljek parlament saýlawlaryna gatnaşmak isleýändigini mälim etdi. Häkimiýet başyndaky "Raýat şertnamasy" partiýasy häzirki premýer-ministr Nikol Paşinýany hökümet baştutany wezipesine dalaşgär görkezdi. Saýlawlara ikinji prezident Robert Koçaryanyň "Haýastan" blogy, Russiýa degişli oligarh Samwel Karapetýanyň "Güýçli Ermenistan" partiýasy gatnaşar. Oligarh Gagik Çarukýan "Ermenistan üçin teklipler" inisiatiwasyny öňe sürüp, saýlawlara gatnaşjakdygyny mälim etdi. Karapetýanyň partiýasy "Birleşen ermeniler" (hormatly başlyk Nairi Sargsyan) we "Täze döwür" partiýasy (lider Arutyun Arutýunýan) bilen bileleşik döredýän saýlawlara gidýär Gaýtadan işleýänleriň we Daşnaklaryň Ermenistanda ýene-de häkimiýete gelmegi näderejede real? Wakalar haýsy setirde ösüp biler? Azerbaýjan bilen parahatçylyk etabyna nähili howplar bar? Milli Mejlisiň deputaty, syýasat alymy Rasim Musabaýow "525-ci Gazet" bilen söhbetdeşlikde bu mesele baradaky pikirlerini paýlaşdy Ermenistanda saýlawlaryň öňüsyrasynda dartgynlyk bar. Nikol Paşinýan we partiýasy öňde barýar. Özüni we partiýasyny bu saýlawlarda parahatçylyk partiýasy hökmünde görkezýär. Esasy garşydaşlary üç oligarh. Bularyň üçüsi hem milliarder we olaryň hersiniň Russiýa bilen maliýe gatnaşyklary bar. Indi olar Ermenistanyň çäginde. Oligarh Gagik Çarukýanyň Belarusda-da pullary bar. .Okarda belläp geçişim ýaly, üçüsi hem milliarder we olar rus tarapdary. Şol bir wagtyň özünde, Paşinýanyň urşy başlamakda we söweşde ýeňilmekde günäkärdigine ynanýarlar. Olaryň pikiriçe, häzirem Ermenistanyň pozisiýasyny kemsidip, Azerbaýjan bilen parahatçylyga barýar. Şonuň üçin bu saýlawlarda parahatçylygy we urşy goldaýanlaryň arasynda bäsdeşlik bolar diýip pikir edýärin Ermenistanda geçirilen pikir soralyşyklara esaslanyp, Paşinýanyň partiýasynyň sesleriň 50 göterimini almalydygyny aýdyp bilerin. .Agny, artykmaçlygy bar. Karapetýanyň partiýasy hökman mejlise gider. Ol ýerde parlamente girmek üçin partiýa 4 göterim päsgelçilikden geçmeli. Bu ikisiniň mümkinçiligi bar, ýöne häzirlikçe hemmesi saýlaw kampaniýasyna bagly bolar. Geçmeli bolsa gerek. Mejlisde öňküsi ýaly 3/2 ses ýygnamak mümkin bolmasa-da, Paşinýan henizem hökümet gurup biler. Esasanam, Azerbaýjanyň Ermenistana tranzit ýoluny açandygyny göz öňünde tutsak, bu olar üçin gaty oňyn ädim, Paşinýanyň döwründe Ermenistanda ykdysady ýagdaý ep-esli gowulaşdy, üstesine-de ermeniler ýeňlişi kabul etmese-de, köpüsi Azerbaýjan bilen söweşmek islemeýär. Bu hem Paşinýanyň elinde işleýär. Saýlawlarda ýeňiş gazanmagy ähtimal. Politicalewropa Syýasy Bileleşiginiň sammiti syýasy goldaw bolan ereerewanda geçiriler. Her niçigem bolsa, Paşinýan saýlansa, Azerbaýjan bilen parahatçylyk prosesi, hyzmatdaşlygy dikeltmek we ösdürmek ep-esli ýokarlanar diýip pikir edýärin Russiýanyň pozisiýasy barada näme aýdyp bilersiňiz? Beýleki tarapdan, Paşinýanyň Günbatara tarapdar syýasaty, beýleki tarapdan, Russiýanyň sanksiýalardan gaça durmagy we beýleki faktorlar elewerewan baradaky faktlar göz öňünde tutulsa, özüni nähili alyp barar? Moskwa haýsy ssenariýalara eýe bolup biler? Russiýa Nikol Paşinýany goldamak islemeýär, ýöne hakykat bilen iş salyşmaly. Paşinýanyň saýlawlarda ýeňiş gazanmazlygy üçin ähli mümkinçilikleri jemländigi duýulýar. Şol bir wagtyň özünde, ýagdaýy görýärler we isleglerine garamazdan Paşinýanyň saýlawlarda ýeňiş gazanjakdygyna düşünýärler. Şonuň üçin islendik ýagdaýda gapylary açyk saklamak isleýärler. Yzky fonda, Russiýa Paşinýanyň saýlawda ýeňilmegi üçin elinde baryny edýär, ýöne şol bir wagtyň özünde-de pursatlary elden gidirmeýär Ermenistanyň ikinji prezidenti Robert Koçaryan hem saýlawlara gatnaşar. Onuň şöhratyna nähili baha berýärsiňiz? Koçaryanyň parlamente girmek mümkinçiligi bar, ýöne saýlawlara gatnaşýan ähli liderleriň iň ýokary anti-reýtingi bar. Koçerýany ýigrenýänleriň sany, ony goldajak ilatyň az böleginden has köp. Syýasy blok döredýärler, Daşnaklar esasy zat, Koçaryan hemmesini maliýeleşdirýär. Blok parlamente geçse, ýöne netije gaty ýokary bolmasa, Koçaryanyň soňky saýlawlarda parlamente gitmändigi ýaly, meniň pikirimçe premýer-ministr bolmaga mümkinçiligi bolmasa, henizem parlamente baryp bilmeýär Okarda belläp geçişiňiz ýaly, saýlawlara üç sany oligarh gatnaşdy. Russiýanyň arasynda kim saýlaýar? Russiýa, elbetde, Karapetýany goldaýar. Pullary bilen ereerewana iberdi. Şeýle hem, Karapetýany goldamak üçin ýygnagy mobilizledi. Diňe adamlary pul bilen öz seslerine ses bermäge synanyşýarlar. Ybadathanany bu maksat bilen ulanmak isleýärler. Ybadathananyň ýerli wekilleri, ruhanylar elmydama garyplara kömek edýärler. Mundan peýdalanyp, pul goýbermek we adamlary tutmak isleýärler. Karapetýan pul berer, nähili ulanyljakdygyny we ýygnak ýygnaga ýolbaşçylyk etmeli bolar. Paşinýa Europeanewropa Bileleşigi hem kömek edýär. Paşinýan hem ýagdaýa düşünýär we dört arhiepiskopy tussag etdi. Şeýle hem bu hapa zatlary ýok etmezlikleri üçin ýygnagy gorkuzýar Karapetýanyň goşa raýatlygy bar we türmede. Saýlawlara gatnaşmagy nädip mümkin? Mejlisde 3/2 ses aljakdyklaryny we Karapetýany premýer-ministr edip bellemekleri üçin konstitusiýany üýtgetjekdiklerini aýdýarlar. Emma bu uzyn hekaýa. Häzirlikçe esasy wezipe Paşinýanyň mejlisde köplük gazanmagynyň öňüni almak Elbetde, saýlawlaryň öňüsyrasynda wakalaryň nähili ösjekdigini takyk çaklamak mümkin däl. Garaşylmadyk netijeler parahatçylyk etabyna käbir howp döredip bilermi? Pasha-da Paşinýan saýlanan bolsa, parahatçylyk şertnamasyna gaty çalt gol çekilip bilnermi? Soragyň ikinji bölüminden başlalyň, eger Paşinýan saýlansa, Konstitusiýanyň üýtgedilmegine garaşman parahatçylyk şertnamasyna gol çekilip bilner diýip pikir edýärin. Sebäbi Paşinýanyň saýlanmagy, ilatyň parahatçylyk syýasatyny hem goldaýandygyny aňladýar. Parahatçylyk şertnamasyna gol çekilmegi onuň güýje girjekdigini aňlatmaýar. Ylalaşyk tassyklanmalydyr. Tassyklamak prosesi, konstitusiýa üýtgetmeler girizilenden soň yza süýşürilip bilner. Soragyň birinji bölümi barada aýdylanda bolsa, Paşinýanyň garşydaşlary häkimiýete gelse, parahatçylyk etaby bes ediler diýip pikir edýärin. Sebäbi Azerbaýjan Koçaryanyň ýerleşýän ermeni tarapy bilen gepleşik geçirmez. Olar düşnüksiz teklipler bilen çykyş edýärler, mysal üçin, parahatçylyk şertnamasyna üýtgetmeler we ş.m. Näme üýtgeýär? Her niçigem bolsa, ýagdaýy harby çaknyşyk derejesine çykarmak şu gün Ermenistan üçin öz janyna kast etmek bilen deňdir. Muny etmäge batyrlyk etmejekdigine ynanýaryn. Şeýle-de bolsa, parahatçylyk etabynda arakesme bolup biler Theewropa Bileleşiginiň Ermenistany saýlaw prosesinde goldaýandygyny aýtdyňyz. Bu goldaw ýeterlikmi? Mysal üçin, Moldowadaky ýaly Ewropa Bileleşigi köp sanly moldowalynyň, ýagny ses bermäge hukugy bolanlaryň Europeanewropa ýurtlarynda işleýändigini göz öňünde tutdy. Hundredsüzlerçe müň adam hakda gürleşýäris. .B bu ýurtlaryň hemmesinde öz hasabyna saýlaw uçastoklaryny gurady. Maýa Sandunyň Moldowanyň çägindäki saýlawlarda ýeňilendigini, ýagny ýurtdaky sesleriň köpüsini ýygnap bilmejekdigini aýdyp bolar, partiýasynyň ýeňşi esasan Europeewropada işleýän we ýaşaýan Moldowalylaryň sesleri sebäpli boldy. Ermenistanda muny etmek mümkin däl. Ermenistanyň etegindäki saýlaw uçastoklary diňe ilçihanalaryň we konsullyklaryň ýerleşýän ýerlerinde. Ermenileriň köpüsiniň Russiýada Ermenistanyň çäklerinden daşarda ýaşaýandygyny göz öňünde tutsak, daşary ýurtlarda olar üçin şeýle şertleriň döredilmegi Paşinýanyň ýeňilmegine sebäp bolup biler. Şol sebäpden, EUB bu saýlawlarda maglumatlaryň, ýagny manipulýasiýalaryň ulanylmagynyň öňüni almak üçin ýurda maliýe kömegini berýär, Ermenistana 15 hünärmen iberdi we saýlawlaryň aç-açan geçirilmegi üçin takmynan 20 million ýewro bölüp berdi. Şeýle-de bolsa, Europeanewropa Bileleşigi Paşinýana Moldowa ýaly köp kömek edip bilmez Gepleşigiň başynda munuň uruş we parahatçylyk saýlawy boljakdygyny aýtdyňyz. Indi Ermenistanda köpçülikleýin habar beriş serişdelerini we sosial ulgamlary yzarlanymyzda, Azerbaýjan bilen parahatçylyga garşy çykýanlary, hyzmatdaşlyga garşy çykýanlary we Paşinýany dönüklikde aýyplaýanlary görýäris. Bu ýagdaýda Ermenistanda parahatçylygy ýa-da urşy goldaýanlar köpmi? Her niçigem bolsa, Paşinýan saýlaw kampaniýasyny şu derejede alyp barýar. Indi ermeni raýatlarynyň arasynda syýasata biperwaý garamak bolýar. Elbetde, häzirki ýagdaý we ýeňliş bilen ýaraşmak islemeýärler, ýöne köpüsi uruşdan gorkýarlar we islemeýärler. Şeýle goşa gatnaşyk bar. Şeýle-de bolsa, meniň pikirimçe, haýsydyr bir saýlaw bilen ýüzbe-ýüz bolup, parahatçylyga garşy güýçler häkimiýete gelse, uruş ähtimallygynyň artjakdygyna, hatda Paşinýandanam köpleriň, halamaýanlar garşydaşlaryna, ýagny garşydaşlaryna ses bermezler. Göwnüne bolmasa, adamlar Koçerýany ýa-da başga birini goldamak däl-de, öýde oturmagy makul bilýärler