BMG-nyň täze formulasy: Kipriň deregine Europeewropa? -Wazan: Levent Kutaý

Düýn Günorta Kipr metbugatynda iki möhüm makalada möhüm maglumatlar bar Nikos Hristodoulidisiň Katimerini we Kostas Wenizelosyň Filelefterosdaky täzelikleri / teswirleri baradaky beýany Ikisiniň umumy aýratynlygy, Türkiýäniň theB prosesine degişlidigi we theB-niň Kipr meselesinde täze wekil bellejekdigi baradaky habary Hristodulidisiň sözlerinde Tufan Erhürmany düýbünden äsgermezlik edip, Türkiýä habar bermegi aýratyn makalanyň temasydyr Kostas Wenizelosyň "Phileleftheros" gazetindäki soňky makalasynda Kipr meselesi boýunça soňky diplomatik işleriň fonunda möhüm maglumatlary berýändigini aýtmak gerek Makalanyň merkezinde iki element görkezilýär Türkiýe-EUB gatnaşyklaryny Kipr meselesi we Europeanewropa Bileleşigini gepleşiklere has göni goşmak tagallalary bilen baglanyşdyrmak Wenizelosyň pikiriçe, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Antonio Guterres Kipr meselesinde adaty bolmadyk şahsy başlangyç ulanýar Europeanewropa Geňeşiniň başlygy Antonio Kosta we Europeanewropa Komissiýasynyň prezidenti Ursula fon der Leýen bilen göni aragatnaşykda Kipr meselesinde theB-iň has täsirli rol oýnap biljekdigini öwrenýär Makala görä, maksat Kipr gepleşiklerinde Brýusseliň syýasy agramyny has görnükli etmek Şu nukdaýnazardan, wezipesinden giden Johannesohannes Hanyň ýerine EUB Kipriň täze wekilini bellemäge taýýarlyk görülýär Täze wekiliň Europeanewropa Komissiýasynyň prezidentiniň gönüden-göni işlemegi Brýusseliň Kipr faýlyna berýän ähmiýetini görkezýär Kipriň grek administrasiýasynyň lideri Nikos Hristodulidisiň uzak wagt bäri wagyz edip gelýän çemeleşmesi hut şu Kristodulides Kipr meselesini Türkiýe-EUB gatnaşyklarynyň aýrylmaz bölegine öwürmäge synanyşýar Wenizelosyň makalasy bu strategiýanyň indi BMG tarapyndan goldanylyp başlandygyny öňe sürýär Onda bu täze çemeleşmäniň esasy logikasy näme? Ankaranyň Europeanewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklarynda öňegidişlik gazanmak isleýän mowzuklary, Kipr meselesinde öňegidişligiň öwezine höweslendiriji mehanizme öwrülmegi maksat edinilýär Europeewropanyň täze goranyş arhitekturasynyň möhüm böleklerinden biri bolan HOWPSUZ maksatnama, Türkiýe bu gurluşa gatnaşmak isleýär, ýöne Kipriň Gresiýa administrasiýasy we Gresiýa muňa çynlakaý garşy Hususan-da, Nikosiýa Türkiýäni çözgüt tapman Europeanewropanyň goranyş mehanizmlerine girizmegiň kabul edip bolmajakdygyny öňe sürýär SAFE bilen bir hatarda, TurkishB-de türk raýatlary üçin has çeýe tejribeler ara alnyp maslahatlaşylýar Kostas Wenizelosyň pikiriçe, iň möhüm mesele Gümrük bileleşiginiň täzelenmegi Europeewropa bilen Türkiýäniň arasyndaky söwda mukdary häzirki wagtda 200 milliard ýewrodan geçdi Täzelenen Gümrük Bileleşigi Europeewropa we Türkiýe üçin çynlakaý ykdysady girdeji getirip biler Şonuň üçin Europeanewropanyň paýtagtlarynyň köpüsi bu mümkinçilik üçin açyk Uzak wagt bäri doňdurylan Türkiýäniň EUB agzalygy prosesi häzirki wagtda kän bir gozgalmaýar Doly agzalyk perspektiwasy kem-kemden gowşasa-da, ne Ankara, ne-de Brýussel bu faýly doly ýapmak islemeýär Bu pursatda möhüm bir sorag ýüze çykýar: Türkiýe, bu meselelerde öňegidişligiň deregine Kipr meselesi boýunça täze syýasy etaba girmäge taýynmy? Wenizelosyň makalasynda berlen habar BMG we EUB häzirki wagtda bu soraga oňyn jogap tapmaga synanyşýar Iýul aýynyň ahyrynda ýa-da awgust aýynyň başynda geçiriljek resmi däl 5 + 1 ýygnagyna çenli taraplaryň arasynda täze esas döretmek maksat edinilýär Şeýle-de bolsa, bu ýerde möhüm gapma-garşylyk bar Gresiýa tarapy EUB-niň gepleşik işinde has işjeň rol oýnamagyny islese-de, türk tarapy munuň gepleşikleriň deňagramlylygyny düýpli bozar diýip pikir edýär we bu meselede چىڭ durýar Ankara we TRNC, Kipr meselesiniň BMG parametrleriniň çäginde çözülmelidigini öňe sürýärler Şonuň üçin EUB-ne täze wekiliň bellenilmegi we Brýusseliň bu işe has köp gatnaşmagy türk tarapynda sorag döredýär Brýusselde diňe bir Ankara basyş etmän, anyk höweslendiriş çemeleşmesini ösdürmek mümkinmi? Yhlas synagyna ýakyn wagtda jogap alarys