Injiliň upewfrat derýasynyň syry aýan boldy: 16 million ýyllyk taryh aýan boldy

Alymlar Injilde agzalýan we adamzat siwilizasiýasynyň bäşligi hasaplanýan upewfrat derýasynyň gelip çykyşyny kesgitländiklerini mälim etdiler Publika.az, häzirki zaman ylmy usullary ulanyp, halkara gözlegçiler toparynyň millionlarça ýyl uzap gidýän upewfrat derýasynyň taryhyny ilkinji gezek dikeldendigini habar berýär Gelip çykyş baradaky Injil hasabatynda upewfrat derýasy Adam atanyň we How Enäniň ýaşan hasaplanýan Erem bagyndan akýan dört derýanyň biri hökmünde görkezilýär. Şeýle-de bolsa, alymlar köp ýyllaryň dowamynda derýanyň nähili emele gelendigini anyklap bilmediler. Onuň emele gelişiniň yzlary galyň gatlaklaryň aşagynda gizlenýär we millionlarça ýyllap dowam edýän tektoniki prosesler bilen üýtgedilýär Upewfrat iki aýry derýa bolupdyr Gözleg wagtynda alymlar seýsmiki tomografiýa, emeli hemra gözegçilikleri, geologiki kartalaşdyrmak we Ortaýer deňziniň düýbündäki çökündileri seljermek usullaryny ulandylar Gözlegler häzirki Türkiýäniň we Siriýanyň çäginde bir wagtlar iki sany uly derýanyň bolandygyny görkezdi. Alymlar olara Paleo-Karasu we Paleo-Murat diýip at berdiler Millionlarça ýyl bäri bolup geçen geologiki üýtgeşmeleriň netijesinde bu derýalaryň akymlary üýtgedi we takmynan 1,6 million ýyl ozal birleşip, Pars aýlagyna tarap akýan ýeke-täk suw howdany boldy. Şeýlelik bilen häzirki upewfrat derýasy emele geldi Adamzat siwilizasiýasynyň bäşligi Uzynlygy 3 müň kilometre barabar bolan upewfrat Günbatar Aziýanyň iň uzyn derýasy hasaplanýar. Taryhda "adamzadyň bäşligi" hökmünde tanalýan Hasyl ýarym aýyndan geçýär Tigr we upewfrat derýalary gurak ýerleriň ortasynda hasylly ýerler döredip, Sumerlere we Assiriýalara takmynan 6000 ýyl ozal güýçli siwilizasiýalary gurmaga mümkinçilik beripdir Şol sebäpli derýanyň gelip çykyşy alymlary köp ýyl bäri gyzyklandyrýar. Şu wagta çenli käbir teoriýalar upewfratyň Ortaýer deňzine akýan gadymy derýalardan dörändigini öňe sürýär, beýlekiler bolsa çeşmeleriniň Arap ýarym adasyna degişlidigini öňe sürýär Ortaýer deňziniň guramagy hemme zady üýtgedi "Tebigat geoscience" theurnalynda çap edilen gözlegiň netijesine görä, millionlarça ýyl ozal bolup geçen global geologiki wakalar upewfrat derýasynyň emele gelmeginde möhüm rol oýnapdyr Alymlaryň hasaplamalaryna görä, Paleo-Murat derýasy 16,5 million ýyl ozal emele gelipdir. Soň takmynan 8,6-5,9 million ýyl ozal Paleo-Karasu emele geldi. Şol döwürde iki derýa Demirgazyk Anadoly ýalňyş çyzygynyň günortasyndaky köl ulgamyna akýardy Takmynan 5,3 million ýyl ozal Ortaýer deňziniň basseýninde uly geologiki waka bolup geçdi. Atlantik ummany bilen Gibraltar bogazynyň ugrunda kesilmegi netijesinde Ortaýer deňzi gurady diýen ýaly 1,5-2 kilometr suwuň peselmegi sebitdäki derýalaryň kanallaryny çalt üýtgetdi. Şol bir wagtyň özünde tektoniki hereketler Anadoly plastinkasynyň käbir böleklerini egdi we eroziýa prosesini güýçlendirdi Uly suw joşmalary täze derýanyň düýbüni tutdy Gözlegleriň awtorlarynyň pikiriçe, Anadoly daglyk ýerlerinde ýerleşýän uly köller tebigy bentlerini döwdi we şol döwürde uly suw joşmalaryna sebäp boldy Bu prosesleriň yzlary häzirki wagtda Handere we Nahr-Menaşeniň geologiki gurluşlarynda saklanýar. Alymlar bu ýataklary gadymy suw joşmalarynyň subutnamasy hasaplaýarlar Hünärmenler geljek millionlarça ýyllap dowam eden tektoniki üýtgeşmeleriň Paleo-Murat we Paleo-Karasu derýalaryny kem-kemden ýakynlaşdyrýandygyny aýdýarlar. Ahyrsoňy, takmynan 1,6 million ýyl ozal Injiliň tekstlerinde we taryhy çeşmelerinde agzalýan upewfrat derýasyny emele getirdiler "Beýik Ermenistan" mifiniň taryhy hakykata ýetirilmegi Taryh täzeden ýazylýar: çölde hemmelerden gizlenen syr açyldy - FOTO Gitleriň ölüminiň gizlin jikme-jiklikleri: Janyna kast etmek habary diňe şu adama aýdyldy - FSB arhiwini açdy Bir gije tutuş oba nädip ýitdi? - Aýylganç taryh (Suratlar) Bu gün Halkara Nowruz güni Talyplar Viking jesetlerini tapdylar: Ine, ölümiň sebäpleri - Surat Başar Asadyň Moskwadaky durmuşy - Putin oňa näme gadagan etdi? Ermenistanda saýlaw: 2005-nji ýyldaky saýlaw uçastoklaryndan 1878-nji ýylyň netijeleri belli Emin Agalarow ilkinji gezek açyldy: Ylham Alyýew bilen şeýle tanyşdy MSK täze maglumatlary ýaýratdy - Paşinýanyň ses göterimi azaldy Ysraýyldan ar alyş zarbalary: partlamalar Eýranyň birnäçe şäherinde eşidildi Köpçülikleýin habar beriş serişdelerinden kakamyň durmuşa çykandygyny öwrendim - Emin Agalarow Trump tarapyndan paýlaşylan wideo waka boldy Goroskoplar şu gün näme diýýär? - Goroskop