Azerbaýjan “ýaşyl” geçişini çaltlaşdyrýar: nebit energiýasyndan geljegiň energiýa merkezine

BAKU, Azerbaýjan, 28-nji aprel. Hazaryň kenaryndaky şemal öwüsýän düzlüklerde, turbinalar nebit desgalary we turbageçirijiler bilen uzak wagtlap kesgitlenen peýza .y üýtgedip başlaýar. Onýyllyklaryň dowamynda Azerbaýjanyň energiýa eksportçysy hökmünde şahsyýeti uglewodorodlar bilen baglanyşykly. Indi ýurt has hyjuwly bir zady synap görýär: özüni Europeewropanyň we Aziýanyň çatrygyndaky ýaşyl güýç üçin sebit merkezine öwürmek Üýtgeşiklik nebitden we gazdan ýüz öwürmek däl. Muňa derek, Azerbaýjan gaýtadan dikeldilýän energiýa kem-kemden giňelmegini maliýeleşdirmek üçin gazylyp alynýan ýangyçlardan gelýän girdejileri ulanyp, goşa strategiýany durmuşa geçirýär. Maksat geosyýasy ýaly ykdysady: transkontinental energiýa akymlarynyň döreýän arhitekturasynda orun almak; Azerbaýjan halkara hyzmatdaşlar bilen baglaşylan birnäçe şertnamanyň çäginde 2030-njy ýyla çenli 6 gigawat (GW) täzelenip bilýän energiýa kuwwatyny gurmagy maksat edinýär we uzak möhletli ambisiýalary 8 GW töweregi bolar. Bu sanlar borçnamalary ýerine ýetirmek däl-de, maksat bolup galsa-da, bu ýurduň niýetiniň gerimini görkezýär. Iň esasy, geljekdäki kuwwatyň ep-esli böleginiň eksporta gönükdirilmegine garaşylýar Şol eksport görnüşi, geografiýanyň oýnaýan ýeri. Europeewropa, Merkezi Aziýa we Eastakyn Gündogaryň arasynda ýerleşýän Azerbaýjan uzak wagtdan bäri nebit we gaz tranzit koridory bolup hyzmat edip gelýär. Indi häkimiýetler elektrik energiýasynda, esasanam ýaşyl elektrik energiýasynda bu roly köpeltmek isleýärler Ara alnyp maslahatlaşylýan meýilnamalar Türkiye arkaly giňeldilen aragatnaşyk baglanyşyklaryny we Günorta Kawkazyň üsti bilen has çuňňur birleşmegi öz içine alýar, bu Europeewropa tarap täze energiýa geçelgeleriniň düýbüni tutup biler. Bu pikirler, Azerbaýjanyň ambisiýalaryna strategiki agram goşup, energiýa üpjünçiligini diwersifikasiýa etmek we adaty çeşmelere garaşlylygy azaltmak boýunça has giň Europeanewropanyň tagallalary bilen kesişýär Onerde özgerişlik eýýäm görünýär. Masdar we TotalEnergies ýaly kompaniýalaryň gatnaşmagynda işlenip düzülen “Khizi - Absheron” ýel fermasy we Garadag gün zawody ýaly taslamalar uly göwrümli täzelenip bilinjek ýaýbaňlandyrmagyň ilkinji tolkunyny alamatlandyrýar. Gün we ýel taslamalarynyň has giň turbageçirijisi bilen bilelikde, ýakyn ýyllarda 2 milliard dollar töweregi daşary ýurt maliýeleşdirip biljek maýa goýumlarynyň bir bölegi bolup durýar Anotherene bir üns merkezi, gaýtadan dikeldiş işleriniň merkezinde gaýtadan dikeldilýän energiýanyň ýerleşýän Garabag ykdysady zonasydyr. Infrastruktura esasan noldan täzeden gurlup, sebit “ýaşyl zona” hökmünde döredilen häzirki zaman, az uglerodly energiýa ulgamyny dizaýn etmek üçin seýrek bir mümkinçilik hödürleýär Bütindünýä banky ýaly halkara guramalar hem infrastrukturany ösdürmegi we syýasaty meýilleşdirmegi goldaýarlar. Olaryň gatnaşmagy, Azerbaýjanyň energiýa geçişiniň has giň sebitleýin we global başlangyçlara näderejede ornaşýandygyny görkezýär; Yetöne kynçylyklar galýar. Masştabda täzelenip bilýän kuwwaty döretmek diňe bir dowamly maýa goýumlaryny däl, eýsem tor infrastrukturasyny we kadalaşdyryjy-hukuk binýadyny ep-esli ýokarlandyrmagy hem talap eder. Şol bir wagtyň özünde eksport ambisiýalary, serhetaşa çylşyrymly utgaşdyrylyşa we daşarky bazarlardan uzak möhletleýin islege baglydyr Uglewodorodlar häzirlikçe ykdysadyýeti berkitmäge dowam edýär we ýakyn ýyllarda şeýle eder. Globalöne global energiýa dinamikasynyň üýtgemegi we Europeewropanyň öz geçişini çaltlaşdyrmagy bilen Azerbaýjan uýgunlaşmak üçin barha artýan ýaly görünýär Üstünlikli bolsa, ýurduň energiýa eksporty hökmünde indiki bölümi diňe bir turbageçirijiler bilen däl, eýsem Hazaryň kenarlaryndan geçýän şol bir ýellerden emele gelen elektrik energiýasy bilen kesgitlenip bilner