ABŞ-nyň Europeewropadaky ynamy iň pes derejededir: Raýatlar has köp goranyş özbaşdaklygyny isleýärler

Countriesewropanyň Daşary gatnaşyklar geňeşi tarapyndan 15 ýurtda geçirilen gözlegde Europeewropalylaryň ABŞ-nyň howpsuzlyk kepilliklerine bolan ynamynyň taryhy iň pes derejä düşendigi ýüze çykaryldy. Gözlegiň netijesine görä, Europeanewropanyň jemgyýetçilik pikiri has uly goranyş özbaşdaklygyny, Europeanewropanyň goranyş kuwwatyny we Russiýanyň energiýasyna garaşlylygy goldaýar (BRUSSELS) Europeanewropa Daşary gatnaşyklar geňeşi (ECFR) tarapyndan Europeanewropanyň 15 ýurdunda geçirilen täze jemgyýetçilik pikir soralyşygy, Europeewropalylaryň ABŞ-nyň howpsuzlyk kepilliklerine bolan ynamynyň taryhy pes derejä düşendigini ýüze çykardy. G7 we NATO sammitlerinden öň neşir edilen gözleglere görä, ýewropalylar howpsuzlyk we goranyş ulgamynda has strategiki özbaşdaklygy talap edýärler, şol bir wagtyň özünde Europeanewropa ýurtlarynyň goranyş kuwwatyny güýçlendirýärler Awstriýada, Bolgariýada, Daniýada, Estoniýada, Fransiýada, Germaniýada, Wengriýada, Italiýada, Gollandiýada, Polşada, Portugaliýada, Ispaniýada, Şwesiýada, Şweýsariýada we Angliýada 2026-njy ýylyň 30-njy aprelinden 19-njy maýyna çenli geçirilen gözleg Europeanewropa jemgyýetçiliginiň transatlantik gatnaşyklara bolan garaýşynda düýpli üýtgeşmeleriň bolandygyny görkezdi ABŞ indi "soýuzdaş" hökmünde görülmeýär Gözleglere görä, soraga gatnaşanlaryň diňe 11 göterimi ABŞ-ny “ýaran” diýip kesgitleýär. Bu görkeziji alty aý ozal 16 göterim, 2024-nji ýylyň noýabr aýynda 22 göterim boldy. Soraga gatnaşanlaryň köpüsi Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny indi “ýaran” däl-de, “zerur hyzmatdaş” hasaplaýarlar Anketde geçirilen ähli ýurtlaryň aglaba köplügi öz ýurduna hüjüm edilse Waşingtona kömek etjekdigine ynanmaýandyklaryny aýtdy. Europeewropadaky gatnaşyjylaryň 13 göterimi ABŞ-ny “garşydaş”, 12 göterimi bolsa göni “garşydaş” hökmünde görýändiklerini aýtdy ABŞ-ny bäsdeş ýa-da garşydaş hökmünde görýänleriň derejesi, esasanam Fransiýada, Germaniýada, Ispaniýada, Daniýada, Şweýsariýada we Awstriýada ajaýyp derejelere ýetdi Europeanewropa ýurtlaryna bolan ynam has ýokary Gözleg, Europeewropalylaryň howpsuzlyk üçin kontinental hyzmatdaşlaryna barha köp ýüz tutýandyklaryny ýüze çykardy. Bolgariýadan başga sorag edilen ähli ýurtlaryň aglaba köplügi hüjüm bolan halatynda iň bolmanda käbir Europeanewropa ýurtlarynyň kömek etjekdigine ynanýar Iň ynamly ýurtlar Daniýa (88 göterim), Gollandiýa (82 göterim) we Şwesiýa (81 göterim) boldy. Polşada pikirler has köp bölünen hem bolsa, goňşy ýurtlaryň kömek etjekdigine ynanýanlaryň paýy, garşy çykýanlardan 50 göterim öňde barýar Gözleg, şeýle hem köp sagçy we EUB-ne şübheli saýlawçylaryň krizis döwründe Europeanewropaly goňşularyndan goldaw garaşýandyklaryny görkezdi Has köp goranyş çykdajylaryna goldaw Gözlegiň netijelerine görä, ýewropalylar soňky ýylda goranyş çykdajylaryny ýokarlandyrmak meselesinde has oňyn çemeleşip başladylar. Goranmak býudjetini ýokarlandyrmak üçin goldaw ortaça dört bal ýokarlandy Ispaniýada ozal deňagramly pikirler goldawyň tarapdary bolsa-da, Italiýa goranyş çykdajylaryna garşy köplük bolan ýeke-täk ýurt hökmünde tapawutlandy Anketde geçirilenleriň 47 göterimi umumy Europeanewropa karzlary arkaly goranyş çykdajylaryny maliýeleşdirmegi goldaýandyklaryny mälim eden bolsa, 35 göterimi muňa garşy çykdy Defenseewropanyň goranyş senagatyna ugrukdyrma Soraga gatnaşanlaryň köpüsi öz ýurtlarynyň ABŞ-da öndürilen harby enjamlara garaşlylygyny azaltmagyny goldady. Daniýa, Gollandiýa, Şwesiýa, Portugaliýa, Fransiýa we Angliýa Europeewropanyň çäginden goranyş zerurlyklaryny kanagatlandyrmagy iň goldaýan ýurtlaryň hataryndady Polşa ABŞ-dan has köp goranyş enjamlarynyň satyn alynmagyny goldaýan ýeke-täk ýurt hökmünde ünsi çekdi Şeýle-de bolsa, köp ýurtlaryň raýatlary goranyş çykdajylarynyň köpelmegini goldaýan bolsalar-da, döwlet hyzmatlaryny azaltmak arkaly ony maliýeleşdirmäge garşy çykýarlar NATO-a alternatiwany gözlemek üçin çäkli goldaw Gözleg, şeýle hem NATO-nyň ýerine diňe Europeanewropa Bileleşigine esaslanýan täze goranyş guramasyny döretmek üçin Europeanewropa jemgyýetçiliginde güýçli goldawyň ýokdugyny ýüze çykardy Gatnaşanlaryň diňe 29 göterimi şeýle gurluşyň döredilmegine oňyn baha berdiler. Gözden geçirilen 15 ýurduň hiç birinde-de bu pikiri goldamady Trump-dan soňky gatnaşyklarda optimizm garaşmalar Gözlegleriň haýran galdyryjy netijelerinden biri, Europeanewropa jemgyýetçiliginiň ep-esli böleginiň ABŞ bilen gatnaşyklardaky meseleleriň wagtlaýyn bolandygyna ynanmagydy Bolgariýadan başga ähli ýurtlarda agdyklyk edýän pikir, Donald Trump işinden aýrylandan soň ABŞ-Europeanewropa gatnaşyklary ýene-de gowulaşar. Bu pikir esasanam Fransiýada, Ispaniýada, Daniýada, Gollandiýada we Şwesiýada güýçli goldawa eýe. tapyldy Russiýanyň energiýa importyna gaýdyp gelmek Energiýa bahalarynyň ýokarlanandygyna garamazdan, Europeewropalylaryň aglaba köplügi Russiýanyň nebit we tebigy gazynyň importynyň gaýtadan başlamagyna garşy Gözlegiň netijesine görä, gatnaşyjylaryň 44 göterimi Russiýanyň energiýa importyna gaýdyp gelmegi “erbet” ýa-da “gaty erbet” pikir hasaplaýar, 27 göterimi bolsa bu gowy pikir Russiýanyň energiýa importyna gaýdyp gelmegine iň güýçli garşylyk Daniýada, Şwesiýada, Angliýada, Estoniýada we Polşada boldy. Beýleki tarapdan, Bolgariýada, Italiýada we Wengriýada importyň gaýtadan başlamagyny goldaýanlaryň sany has ýokarydy Ukraina goldawy dowam edýär Gözleg, Europeanewropanyň jemgyýetçilik pikiriniň Ukrainany "ýaran" ýa-da "zerur hyzmatdaş" hökmünde görmegini dowam etdirýändigini görkezdi Ukraina üçin iň güýçli goldaw Şwesiýada, Angliýada, Daniýada, Gollandiýada we Portugaliýada hasaba alyndy. Şeýle-de bolsa, uruşdan soň Ukrainada parahatçylygy goramak üçin goşun ibermek üçin deň derejede goldaw ýok Şwesiýada, Ispaniýada, Daniýada, Portugaliýada we Angliýada köplük şeýle mandaty goldaýar, Bolgariýa, Awstriýa, Şweýsariýa, Polşa we Wengriýa köplügi muňa garşy çykýar EUB-niň gündogar giňelmegi jedelli Gözleg, şeýle hem Ukrainanyň Europeanewropa Bileleşigine agza bolmagy meselesinde Europeanewropanyň jemgyýetçilik pikiriniň bölünýändigini görkezdi Ukrainany öz içine alýan gündogara giňelmegi goldaýan Portugaliýada, Ispaniýada we Şwesiýada has ýokary bolsa-da, Wengriýada, Bolgariýada, Awstriýada we Germaniýada köplük bu pikire garşydyklaryny mälim etdi ECFR hünärmenleri Jana Kobzowa we Pawel Zerka gözlegleriň netijeleriniň Europeanewropa liderlerine goranmak we energiýa durnuklylygy babatynda täze ädimler ätmäge mümkinçilik berýändigini, ýöne ykdysady aladalaryň hem göz öňünde tutulmalydygyny aýtdylar. Gözleglere görä, Europeanewropa jemgyýetçiligi goranyş ulgamynda has özüne garaşlylygy goldaýan bolsa-da, NATO-dan doly arakesme islemeýär we Ukraina goldawyny belli bir çäklerde dowam etdirmegiň tarapdary