Oba hojalygy ätiýaçlandyryşy bolmasa, bu hadysalaryň ýetiren zyýanynyň öwezini dolmak mümkin däl - SÖVIGI

Mart aýynyň ahyrynda başlanan güýçli ýagyş sebitlere-de zyýan ýetirdi. Theagyşyň netijesinde oba hojalygyna ekin meýdanlary suw basdy, ekinlere we baglara uly zeper ýetdi Öňki ýyllardan tapawutlylykda şular ýaly wakalarda fermalara we daýhanlara ýetirilen zyýan häzirki wagtda döwlet oba hojalygynyň ätiýaçlandyryş mehanizmi tarapyndan tölenýär. Oba ätiýaçlandyryş gaznasy tarapyndan üpjün edilen ätiýaçlandyryş mehanizmi, beýleki töwekgelçilikler bilen birlikde ekinleri suw joşmasyndan ätiýaçlandyrýar Oba ätiýaçlandyryş gaznasynyň müdiriýetiniň başlygynyň orunbasary Laman Aliýewa-Mamişowa AZERTAC-yň ýagyş zerarly oba hojalygyna ýetirilen zyýany we ýitgileriň öwezini dolmak baradaky çäreler baradaky soraglaryna jogap berdi. Ine, söhbetdeşlik: Laman hanym, ilki bilen suw basma düşünjesini aýdyňlaşdyralyň. Sili haýsy ýagdaýlarda sil diýip atlandyrýarlar we adatça gaty güýçli ýagyşmy ýa-da suw joşmagy we daýhan ätiýaçlandyrylmagy üçin başga bir tebigy hadysa ýüze çykmalymy? Suw basma düşünjesi barada gysgaça maglumat bersek, kanunçylyga görä, suw joşmagy - derýalar, köller, akymlar, kanallar ýaly suw desgalarynda yzygiderli ýagyş ýa-da gar eremegi, eňňitlerden akýan suw, topragyň aşagyndaky suwuň toplanmagy ýa-da topragyň ýokarky gatlagynda suwuň toprak derejesiniň pesligi hasaplanýar. Bu ýagdaýlar ýüze çyksa, daýhanlara ätiýaçlandyryş tölegleri edilýär Arzalara şu wagta çenli baha bersek, näçe arza gelip gowuşdy we näçe ätiýaçlandyryş tölegi hakda gürleşýäris? Suw hadysasy netijesinde, 20-nji martdan şu güne çenli diňe dynç alyş günlerinde 3 müň gektara golaý ekin meýdanyna zeper ýetmegi barada haýyş aldyk. Thetiýaçlandyryş şertnamasy üçin ýüz tutanlaryň sany 300 töweregi. Arzalaryň köpüsi suw joşmalary bilen baglanyşykly. Bu, şu ýyl ätiýaçlandyryş töleglerimiziň esasan sil howpundan boljakdygyny aňladýar Oba ätiýaçlandyryş gaznasy haýsy sebitlerden we haýsy önümlerden iň köp ýitgi çekýär? Soňky günlerde bize ýüzlenýänleriň dinamikasyna esaslanyp, bu durnuksyz howa şertleriniň, elbetde, oba hojalygyndan geçmändigini we uly zyýan ýetirendigini aýdyp bileris Has köp arza Guba-Haçmaz, Garabag, Şirwan-Salýan we Nagorno-Şirwan ykdysady sebitlerinden alyndy. Şabran we Haçmaz etraplaryny şeýle hadysalaryň ýygy-ýygydan ýüze çykýan ýeri hökmünde agzap bileris. Subasma hadysalary diňe bir ekin meýdanlaryna, ýagny arpa we bugdaý meýdanlaryna däl, eýsem baglara - alça, kwin, armut, badam we beýleki baglara-da zeper ýetirdi. Daýhanlaryň beren maglumatlaryna görä, ekin meýdanlarynda suwuň beýikligi käbir ýerlerde 60 santimetre ýetýär Emma bu ýagdaýlarda daýhanlara ýetirilen zyýanyň tölegi haçan amala aşyrylar? Ilki bilen, ätiýaçlandyrylan daýhanlarymyza, Oba ätiýaçlandyryş gaznasynyň 1651 jaň merkezine we wakadan soň derrew degişli döwlet edaralaryna ýüz tutmagyny isleýärin - 10 günden gijä galman. Töleg bilen baglanyşykly ikinji bir nokat, 100 göterim weýrançylyk hadysasy bolmasa, ätiýaçlandyryş tölegleriniň adatça hasyl ýygnamak döwründe kanunçylygyň talaplaryna laýyklykda geçirilýändigini aýtmak isleýäris. Munuň sebäbi, bu döwürde tebigy hadysalaryň ýene-de ýüze çykmagy, ýagny daýhana ýetirilen zyýanyň üýtgemegi bolup biler. Şonuň üçin adalatly bolmak üçin hasyl ýygnamak döwründe ätiýaçlandyryş töleglerini tölemek has ýerlikli hasaplanýar. Emma hadysanyň netijesinde önüm doly ýok edilse, ätiýaçlandyryş tölegi has çalt amala aşyrylýar Leman hanym, bu wakalar ätiýaçlandyryş çäresi ýaly ýygy-ýygydan bolup geçýärmi we şu ýitgiler üçin daýhanlara şu wagta çenli näçe tölenildi? Hawa, soňky 3 ýylda Oba ätiýaçlandyryş gaznasy suw joşmalary üçin daýhanlara jemi 4,5 million manat töledi. Diňe 2025-nji ýylyň dinamikasyna seretsek, hadysalaryň arasynda ikinji orunda suw joşmasy bolup, birinji ýeri tölegleriň mukdary, elbetde, doň hadysalary bilen baglanyşykly 2025-nji ýylda 3300 gektar ekin meýdanynda bolan suw joşmasy sebäpli 1,227,000 manat ätiýaçlandyryşy tölendi. 2023-nji ýylda 7716 gektara ýetdi Zyýan üçin 1,6 million manat, 2024-nji ýylda 6,697 gektar ekerançylyk meýdanyna zeper ýetmegi üçin 1,7 million manat tölendi. Başgaça aýdylanda, subasma hadysalary ýygy-ýygydan bolup geçýär we soňky günlerde-de syn edýäris Daýhanlar üçin 10 günüň içinde ýüz tutmak gaty möhümmi? .Agny, daýhan wakany wagtynda habar bermese, haýsy ädimler görülýär? Kanunçylyga laýyklykda, daýhanlar iň soňky 10 günüň içinde meýdanda bolup geçen waka barada habar bermeli. Munuň sebäbi, bilşiňiz ýaly, wakadan soň baha bermek we zyýany hasaplamak işiniň şol sebitdäki garaşsyz hünärmenler tarapyndan geçirilýändigi bilen baglanyşykly. Hünärmen giç meýdana barsa, zyýany dogry bahalandyryp bolmaz, daýhana ýetirilen zyýany dogry we adalatly, obýektiw kesgitläp bilmeris. Şol sebäpden, hünärmenler zyýany has dogry we adalatly bahalandyryp biler ýaly, 10 günlük möhletden geçmezligi, şol döwürde ýa-da mümkin boldugyça has gysga möhletde maglumat bermegini haýyş edýäris Leman hanym, soňky wakalar, esasanam güýçli ýagyş we suw joşmalary, oba hojalygynyň ätiýaçlandyryşynyň ähmiýetini ýene bir gezek görkezdi. Oba hojalygyny ätiýaçlandyryş meselesinde daýhanlara nähili teklipleriňiz bar? Hakykatdanam, soňky günlerde bolup geçen zatlar tebigy hadysalaryň islendik wagtda bolup biljekdigini we öňüni alyp bolmajakdygyny görkezýär. Onlyeke-täk ýol, bu hadysanyň ýetiren zyýanyny ýapmakdyr we oba hojalygy ätiýaçlandyryşy bolmazdan, bu hadysalaryň ýetiren zyýanyny başga görnüşde öwezini dolmak mümkin däldir. Şonuň üçin daýhanlara döwlet tarapyndan döredilen bu girdejili mehanizmiň artykmaçlyklaryndan peýdalanmaga çagyrýaryn. Fermer hojalygy ätiýaçlandyryş gaznasy tarapyndan ätiýaçlandyrylanda, daýhanyň ätiýaçlandyryş töleginiň ýarysynyň döwlet tarapyndan tölenýändigi, ýagny hasaplanan ätiýaçlandyryş töleginiň 50 göteriminiň daýhanyň ýerine döwlet tarapyndan tölenýändigi mälimdir Mysal üçin, iň köp ýüz tutýan Guba-Haçmaz ykdysady sebitinde 1000 manat hasylly 1 gektar bugdaý ýeriniň ätiýaçlandyryşy bary-ýogy 6-7 manat, daglyk Şirwan sebitinde bolsa 10-11 manat. Şeýle-de bolsa, bir hadysanyň netijesinde bu sebit zaýalanan bolsa, bu zyýan gaznanyň öwezini dolýar. Şonuň üçin daýhanlardan geljekde beýle ýagdaýlarda ejir çekmezlikleri üçin bu mümkinçiligi elden gidirmezligini haýyş edýärin Häzirki wagtda oba hojalygyny ätiýaçlandyryş mehanizminiň 41 zawody öz içine alýandygy mälim, bu önümleriň sanawyny we geljekde olaryň gerimini giňeltmek meýilleşdirilýärmi? Başgaça aýdylanda, geljekde oba hojalygyny ätiýaçlandyryş arkaly haýsy goşmaça önümleri ätiýaçlandyryp bolar? Mälim bolşy ýaly, gazna häzirki wagtda ekinleri, mallary we balykçylyk önümlerini ätiýaçlandyrýar we däne, baklag, tehniki ekinler we baklaglar, ýagny köp sanly ösümlik ýaly 41 görnüşli ekin ätiýaçlandyrylýar. Haýwanlar barada aýdylanda bolsa, iri we kiçi şahly haýwanlar et we süýt üçin ätiýaçlandyrylýar. Geljekki meýilnamalarda, şeýle hem kanunçylyk başlangyçlaryny göz öňünde tutmak bilen, guş we aryçylyk fermalaryny ätiýaçlandyrmak göz öňünde tutulýar we kanunçylykda bu ugurda eýýäm başlangyçlar kabul edildi. Mundan başga-da, sanawa täze ösümlikleriň 9 görnüşiniň goşulmagyna garaşylýar. Muňa feijoa, kiwi, burç, baklawa we beýleki ösümlikler girýär. Geljekde degişli düzgünler kabul edilenden soň bu ösümlikleri ätiýaçlandyrmak meýilleşdirilýär 2026 © AZERTAC. Awtorlyk hukugy goralandyr. Maglumatyň ulanylyşy giperlink bilen görkezilmelidir