Интегралдык атомдук электр станциясы кандай артыкчылыктарды берет?

Жиззак облусунун Фариш районунда салтанаттуу иш-чара болуп, ага «Узатом» агенттиги, «Росатом» мамлекеттик корпорациясы, Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттик (МАГАТЭ), тармактык эксперттер, студенттер жана жергиликтүү коомчулуктун өкүлдөрү катышты Иш-чаранын алкагында катышуучулар долбоордун маанилүүлүгү жана келечеги тууралуу ой бөлүшүштү Азим Ахмедходжаев, «Узатом» агенттигинин директору: – Бул долбоор Өзбекстандын энергетикалык системасын диверсификациялоо, калкты туруктуу, экологиялык жактан таза энергия менен камсыз кылуу жана өлкөнүн энергетикалык коопсуздугун чыңдоо үчүн чоң мааниге ээ. Мындан тышкары, атомдук энергетиканы өнүктүрүү жогорку квалификациялуу кадрларды даярдоого, алдыңкы технологияларды киргизүүгө жана өлкөнүн өнөр жай потенциалын жогорулатууга салым кошот Мамлекет башчынын демилгеси менен комплекстүү АЭС долбоору ишке ашырылууда, анын алкагында эки чоң жана эки кичинекей реактор бир жерге жайгашып, электр энергиясын үзгүлтүксүз өндүрүүнү камсыз кылат Кол коюлган келишимге ылайык, долбоордун жалпы баасы 9,5 миллиард долларды түзөт. Жакынкы келечекте БРИКСтин Жаңы өнүктүрүү банкы менен каржылоо боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү пландалууда. Башка эл аралык каржы институттары жана өнөктөш өлкөлөр менен да диалог уланууда. Долбоорду каржылоого ички каражаттар да бөлүнөт, бирок чыгымдардын негизги бөлүгүн кредиттик ресурстар жабат. Ошентип, каражаттын 85-90 пайызын тышкы булактардан тартуу пландалууда Эл аралык өнөктөштөр жана консалтинг компаниялары менен жүргүзүлгөн эсептөөлөргө ылайык, долбоорду ишке ашыруу өлкөгө 165 миллиард доллардан ашык узак мөөнөттүү экономикалык пайда алып келет. Бул жагынан алганда, долбоор абдан натыйжалуу стратегиялык демилге болуп саналат. Мындан тышкары, аны ишке ашыруунун жүрүшүндө өндүрүштү локалдаштыруунун деңгээлин 30 пайызга жеткирүү каралууда Рафаэль Мариано Гросси, Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттиктин башкы директору: – Бул Өзбекстан үчүн маанилүү окуя, анткени өлкө атомдук энергетика боюнча долбоорду биринчи жолу ишке ашырып жатат. Анын айырмалоочу өзгөчөлүгү - чакан жана чоң реакторлордун айкалышы. Кошумчалай кетсек, ал дүйнөнүн алдыңкы технологиялык камсыздоочуларынын бири болгон Росатом менен кызматташууда ишке ашырылууда Менимче, бул өтө натыйжалуу жана келечектүү өнөктөштүк. Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттик үчүн долбоордун эл аралык коопсуздук талаптарына жана ядролук куралдарды жайылтпоо стандарттарына толук ылайык ишке ашырылышын камсыз кылуу негизги артыкчылык болуп саналат. Бул ыкма “Росатомдун” ар кайсы өлкөлөрдөгү долбоорлорунда натыйжалуулугун далилдеген Биз Өзбекстанды көп жылдардан бери колдоп келе жатабыз, анткени АЭСтин курулушу жана натыйжалуу иштеши үчүн заманбап инфраструктура, өзөктүк коопсуздук боюнча көз карандысыз, жогорку квалификациялуу жөнгө салуучу орган жана өлкө жетекчилигинен бекем саясий эрк керек Мына ушул факторлордун баарын Өзбекстандан көрүп жатабыз. Ошондуктан, бул долбоор ыңгайлуу учурда ишке ашып жатат деп эсептейм, анткени өзөктүк энергетикага болгон кызыгуу дүйнө жүзүндө байкаларлык өсүп жатат. Мына ушундан улам Өзбекстандын өзөктүк энергетиканы өнүктүрүү аркылуу энергетикалык комплексин диверсификациялоо чечими толугу менен логикалуу көрүнөт Эки өлкөнүн президенттери долбоорду расмий түрдө ишке киргизген күн тарыхта маанилүү орунду ээлейт деп ишенем Павел Безруков, Өзбекстандагы АЭС куруу долбоорунун директору: – Биз тарыхый окуяга күбө болдук – дүйнөдөгү биринчи интеграцияланган атомдук электр станциясынын пайдубалына биринчи бетон куюлду Интегралдык АЭС ар биринин кубаттуулугу 55 МВт болгон эки кичинекей энергоблокту жана ар биринин кубаттуулугу 1000 МВт болгон эки чоң энергоблокту камтыйт. Бул конфигурация кичинекей агрегаттар аркылуу системанын ийкемдүүлүгүн жана чоң агрегаттар аркылуу туруктуу электр энергиясын иштеп чыгууну камсыз кылат Бул долбоор чакан жана ири масштабдагы өзөктүк энергиянын мыкты өзгөчөлүктөрүн бириктирген уникалдуу чечим болуп саналат. Энергетикалык блоктор бир убакта үзгүлтүксүз режимде иштейт. Бирок, тордун жүгү өзгөргөндө, чакан агрегаттардын иштөө режими ыңгайлашат. Бул электр системасынын туруктуулугун жана электр тогу жыштыгынын туруктуулугун камсыз кылууга жардам берет Бул өзөктүк энергетика тармагындагы дагы бир инновациялык чечим. Долбоордо кургак муздаткычтар да колдонулат. Бул технология дээрлик эч кандай кошумча сууну талап кылбайт жана өлкөнүн суу ресурстарын заводдун муктаждыктары үчүн пайдалануу зарылдыгын кыйла азайтат Маектешкен Насиба Зиёдуллаева, УзА