Өзбекстан 2026-жылдагы басма сөз эркиндигинин дүйнөлүк индексинде 1 позицияга көтөрүлдү, бирок кырдаал “өтө татаал”

Эл аралык "Чек арасыз кабарчылар" уюму (RSF) 2026-жылга карата дүйнөлүк басма сөз эркиндигинин индексин жарыялады Өзбекстан былтыркыга салыштырмалуу бир позицияга жакшырып, 180 өлкөнүн ичинен 147-орунга илинди. Бирок анын жалпы баллы 35,24төн 34,95ке чейин төмөндөдү. Төмөндөө беш негизги индикатордун үчөө боюнча катталды — саясий контекст, мыйзамдык база жана социалдык-маданий контекст. Ошол эле учурда экономикалык жана коопсуздук көрсөткүчтөрү бир аз жакшырганын көрсөттү RSF Өзбекстандагы медиа эркиндигинин абалын “өтө татаал” деп баалады. Уюм 2016-жылы президент Ислам Каримов каза болгондон кийин басма сөз эркиндигинин жылыштары “эптеп эле жакшырганын” белгилеген RSF билдиргендей, бийликти сынга алуу өтө чектелген бойдон калууда, ал эми өкмөт маалымат каражаттарына катуу көзөмөл жүргүзүүнү улантты. Ошондой эле көптөгөн блоггерлер мамлекеттик структуралар менен тыгыз байланышта болгондугу белгиленген Чыгыш Европа жана Борбордук Азия чөлкөмү 2026-жылы басма сөз эркиндигинин дүйнөлүк индексинде акыркыдан экинчи орунда турат "Регион барган сайын чоң экспериментке окшошуп баратат, анда калыптанган баалуулуктар тескери бурулуп, мыйзамдар бийликтегилерге маалымат берүү укугунун эсебинен кызмат кылуу үчүн колдонулат", - дейт RSF Аймакта Грузия 21 позиция төмөндөп, 135-орунга, Армения 16 позицияга төмөндөп, 50-орунга жайгашты Казакстан 8 тепкичке ылдыйлап, 149-орунду ээледи, RSF катаал мыйзамдык чектөөлөрдү, маалымат каражаттарына кыйыр басымды, онлайн репрессияларды жана басма сөзгө каршы кылмыштар үчүн жоопкерчиликтин жоктугун белгиледи. Кыргызстан 146-орунда турат жана ошондой эле журналисттердин укуктук жактан корголушу кыскарган сыяктуу кыйынчылыктарга дуушар болууда Рейтингдин төмөнкү саптарында Беларус (165), Азербайжан (171), Орусия (172) жана Түркмөнстан (173) турат Орусиянын агрессиясына карабай Украина позициясын жакшыртып, 7 тепкичке көтөрүлүп, 55-орунга чыкты. RSF муну өлкөнүн жигердүү медиа сектору жана журналисттик иликтөө менен байланыштырды Норвегия дагы 10-жыл катары менен позициясын сактап, биринчи орунду ээледи Андан кийин Нидерланды, Эстония, Дания жана Швеция турат. Алдыңкы 10го Финляндия, Ирландия, Швейцария, Люксембург жана Португалия кирди Индекстин ылдый жагында Кытай (178-орун), Түндүк Корея жана Эритрея турат Индекс тарыхында биринчи жолу дүйнө өлкөлөрүнүн жарымынан көбү басма сөз эркиндиги үчүн "оор" же "өтө олуттуу" абалга ээ деп классификацияланды "25 жыл ичинде бардык 180 өлкөнүн жана аймактардын орточо баллы индексте эч качан мынчалык төмөн болгон эмес. 2001-жылдан бери барган сайын чектелүү укуктук арсеналдардын кеңейиши, айрыкча улуттук коопсуздук саясаты менен байланышы бар, демократиялык өлкөлөрдө да маалымат алуу укугун тынымсыз бузуп жатат. дүйнө жүзү боюнча барган сайын криминалдашып жатат», - деп баса белгиледи RSF Бул веб-сайттын материалдарын алдын ала жазуу жүзүндөгү уруксатысыз кайра чыгарууга же таратууга болбойт рахмат. Биз сиздин билдирүүңүздү алдык жана катаны жакында оңдойбуз