Президент Илхам Алиев европалык институттар менен алака боюнча так жана конкреттүү позициясын билдирди - серепчи

БАКУ, Азербайжан, 5-май. Азербайжандын президенти Илхам Алиев Европа институттары менен алака боюнча так жана конкреттүү позициясын билдирди, деп билдирди саясат таануучу Азер Гараев Trend агенттигине Серепчинин айтымында, Европанын саясий шериктештигинин Еревандагы саммити аймактын келечегине байланыштуу маанилүү саясий билдирүүлөрү менен эсте калды "Президент Илхам Алиев иш-чарага видеобайланыш аркылуу кошулуп, тынчтык процесси, аймактык кызматташтык жана европалык институттар менен болгон мамилелер боюнча так жана конкреттүү позициясын билдирди. Президент Илхам Алиевдин сөзү учурдагы кырдаалдын сүрөттөлүшү катары гана эмес, жакынкы жылдарга геосаясий багыттардын контурларын белгилеген билдирүүлөрдүн жыйындысы катары да көңүлдөрдү бурду Сөзүнүн башында президент Илхам Алиев дипломатиялык ишарат катары саммитке чакыруу үчүн ыраазычылык билдирди жана маанилүү бир жагдайга токтолду: Азербайжан бул платформаны атаандаштык эмес, кызматташуу платформасы катары көрөт. Бул контекстте анын 2028-жылы Азербайжанда саммитти өткөрүүгө чакыруусу өзгөчө мааниге ээ. Кызыгы, Армениянын бул демилгени колдошу символикалык кадам, президент Илхам Алиев белгилегендей, Баку менен Ереван ортосундагы мамилелер жаңы баскычка өткөнүн көрсөтүп турат. Бул аймакта көп жылдык кагылышуулардан кийин пайда болгон жаңы реалдуулуктун дипломатиялык көрүнүшү Сөздүн негизги багыты Азербайжан-Армения мамилелериндеги тынчтык күн тартиби болду. Президент Илхам Алиев тараптар азыртан эле «тынчтыкта жашоого үйрөнүп жатышканын» баса белгиледи. Бул фраза формалдуу билдирүүгө караганда, конфликттен кийинки мезгилдеги психологиялык жана саясий трансформацияны чагылдырат. Вашингтондо кол коюлган биргелешкен билдирүү, ошондой эле тышкы иштер министрлеринин деңгээлинде тынчтык келишиминин текстинин парафировкаланышы процесстин институционалдык негиздери калыптангандыгын көрсөтүп турат. Бул жерде көңүл бура турган жагдай, азербайжан тарап тынчтыктын буга чейин эле факт катары кабыл алынганын баса белгилейт», - деди Гараев Анын айтымында, бул реалдуулуктун практикалык натыйжалары баяндамада конкреттүү цифралар менен да айтылды "Азербайжан Арменияга койгон транзиттик чектөөлөрдү алып салуу жана анын натыйжасында он миңдеген тонна жүк ташууну аймактагы экономикалык интеграциянын башталышы катары баалоого болот. Дагы бир көңүл бура турган кадам Азербайжандын Арменияга мунай продуктуларын экспорттой баштаганы. Муну экономикалык кызматташуу катары гана эмес, өз ара ишенимди бекемдөөгө багытталган стратегиялык ишарат катары да баалоого болот Аймактык кызматташтык контекстинде президент Илхам Алиев баса белгилеген негизги долбоорлордун бири Ортоңку коридор жана анын компоненти катары сунушталган Трамптын эл аралык тынчтык жана гүлдөп өнүгүү жолу болду. Бул жолдун Азербайжанды Нахчыван менен байланыштыруудан тышкары, кеңири геоэкономикалык мейкиндик үчүн мааниси белгиленди. Чынында, бул демилге Түштүк Кавказды дүйнөлүк соода жана логистикалык чынжырдын маанилүү звеносуна айландырышы мүмкүн. Бул жерде экономикалык дивиденддер Азербайжан үчүн да, Армения үчүн да ачык көрүнүп турат. Бул өңүттөн алганда, тынчтык процесси саясий гана эмес, экономикалык мотивдерге да курулганы ачыкка чыгат Президент Илхам Алиев өз сөзүндө Еврокомиссиянын тынчтык жараянына көрсөткөн колдоосун жогору бааласа да, бардык европалык институттар бирдей позицияда эмес экенин ачык айтты. Айрыкча Европарламент жана Европа Кеңешинин Парламенттик Ассамблеясы (ЕКПА) катуу сынга кабылды. Президент Илхам Алиев бул мекемелерди кош стандарттарды айыптап, алардын ишмердүүлүгү объективдүү эмес экенин баса белгиледи»,-деди Гараев белгилегендей, ЕКПАга карата айтылган пикирлердин таң калыштуу жери Азербайжандын бул уюмга көп жылдардан бери жигердүү катышып келгени жана жакында гана чектөөлөргө туш болгондугу "Президент Илхам Алиев бул өзгөрүүнү Карабактагы жикчилдик аяктагандан кийин болгон саясий реакциялар менен байланыштырды. Мындай мамиле расмий Бакунун позициясын ачык көрсөтүп турат: Азербайжандын аймактык бүтүндүгүн калыбына келтирүүнү эл аралык укукка ылайык кадам катары баалоо керек болсо, кээ бир европалык институттар аны башка көз караштан көрсөтүүдө Ушундай эле сын Европарламентке да айтылды. Президент Илхам Алиевдин айтымында, бул институт тынчтык жараянын колдоонун ордуна аны саботаж кылууда. Көптөгөн токтомдор акыркы беш жыл ичинде кабыл алынган кысым куралы катары көрсөтүлдү. Ушул алкакта Азербайжан парламентинин Европарламент менен кызматташууну токтотуу чечимин расмий Бакунун катаал жообу катары баалоого болот. Ошондой эле, Азербайжан парламенти ансыз да чыңалган мамилелердин фонунда катаал кадамга барып, Евронесттин Парламенттик ассамблеясына мүчөлүгүн токтотуу процедураларын баштоо боюнча расмий чечим кабыл алды. Бул чечим расмий Баку европалык институттар менен кызматташуу моделин кайра карап жатканын жана мындан ары дагы тандалма жана принципиалдуу мамилени көрсөтөөрүн көрсөтүп турат. Ошол эле учурда бул кадам чындыгында мамилелердин жаңы этабынын – кызматташтыктын кыйла принципиалдуу жана тандалма моделинин башталышын белгилеши мүмкүн Соңунда президент Илхам Алиев премьер-министр Никол Пашинянды саммиттин Арменияда өтүшү менен куттуктап, Азербайжандын тынчтык күн тартибине берилгендигин дагы бир жолу билдирди. Бул сөздүн обонун белгилеген маанилүү детал болду: катуу сынга карабастан, жалпы билдирүү конструктивдүү жана келечекти көздөгөн Жалпысынан Еревандагы саммитте айтылган ойлор Түштүк Кавказ жаңы фазага кирип баратканынан кабар берет. Бул этаптын негизги өзгөчөлүгү - конфронтациядан кызматташууга өтүү. Азербайжан бул процессте демилгечи да, негизги оюнчу катары да чыгат. Тынчтык келишиминин аяктоосу, транспорттук жана энергетикалык долбоорлорду кеңейтүү, ошондой эле эл аралык аянтчаларда активдүү дипломатиялык линияга умтулуу региондун келечектеги өнүгүү траекториясын аныктай турган негизги факторлор болуп саналат», - деп кошумчалады талдоочу