Эмне үчүн Пашинянды “сүйдүк”?

Арменияда өткөн шайлоого байланыштуу Азербайжандын социалдык сегментинде кызыктуу тенденция байкалууда. Көпчүлүк Никол Пашиняндын кайрадан бийликте калышын ылайыктуу деп эсептейт. Бир караганда, бул парадоксалдуу көрүнөт. Анткени бир нече жыл мурун эле Пашинян азербайжан коомчулугунда эң жек көрүндү саясий фигуралардын бири болчу. Ошол эле Пашинян Шушада жалаңдап жүрүп, “Карабак – Армения” деп, популисттик реваншисттик риторика менен сүйлөп жатат Бирок эмне өзгөрдү? Чынында Пашинян өзгөргөн жок. Өзгөрүп жаткан нерсе – аймактын геосаясий чындыгы жана Азербайжандын күчтөрдүн тең салмактуулугу. 2020-жылдагы Ата Мекендик согуш Түштүк Кавказдын геосаясий архитектурасын өзгөрттү. Азербайжан аскердик гана жеңишке жетишкен жок. Баку региондо жаңы статус-кво түздү. Экономикалык жана саясий көйгөйлөргө туш болгон 1990-жылдардагы алсыз Азербайжан азыр жок болчу. Азыр заманбап армиясы бар Азербайжан бар. Европанын коопсуздук системасында энергетика дипломатиясы менен маанилүү роль ойногон Азербайжан бар. Транскаспий жана Орто коридор долбоорлорунун негизги актеру болуп калган Азербайжан бар. Күчтүү саясий жетекчилиги жана ийкемдүү дипломатиялык институттары бар мамлекет бар. 44 күндүк согуш Арменияга караганда армяндардын саясий оюнун жеңди. Мына ушундан кийин Пашинян реалдуулукту кабыл ала баштады Ошондуктан, азербайжан коомунда Пашинянга салыштырмалуу берилгендик эмоционалдык фактор эмес экенин билишибиз керек. Бул геосаясий прагматизм. Пашинян аймактагы узак мөөнөттүү туруктуулук Азербайжандын аймактык бүтүндүгүн таануудан көз каранды экенин түшүндү. Ошондуктан ал Карабактын Азербайжандын жери экенин кабыл алып, тынчтык келишимине кол коюунун маанилүүлүгүн баса белгиледи. Ал армян чиркөөсү интригалардын уясы экенин жана саясий процесстерге кыйратуучу таасирин тийгизип жатканын ачык айтты. Ал реваншизмдин линиясынан оолак болууга аракеттенди Анан биз Пашинян өзгөрбөгөнүн билишибиз керек. Аны өзгөрткөн Азербайжандын күчү. 44 күндүк согушта «Миацум», «Улуу Армения», «жеңилбес армян армиясы» деген мифология кыйрады. Муну армян диаспорасы да көрдү. Кааласа да, каалабаса да чындыкты кабыл алды. Себеби абдан жөнөкөй, XXI кылымдын геосаясатында мифтер эмес, экономика, логистика, энергетика жана аскердик күч жеңип жатат. Азербайжан бул төрт компонентте аймактын үстөмдүк кылуучу күчү болуп калды Азербайжан коомчулугунда Роберт Кочарян, Самвел Карапетян жана алар көрсөткөн линия согуштун уюгу катары каралат. Кочарян реваншизмдин символу. Ал Түштүк Кавказда Орусиянын эски таасир этүүчү механизмдерин алып жүрүүчү болуп саналат. Ал Арменияны өнүгүүгө эмес, тирешүүгө алып барган саясий мектептин өкүлү. Пашинян менен Кочаряндын бирин тандоого аргасыз болгондо, азербайжан коомунун белгилүү бир бөлүгү табигый түрдө тынчтык риторикасын жактырат. Бул Пашинянга болгон сүйүүдөн алыс мамиле. Бул тынчтыкты артык көрүү Парадокс - Пашиняндын негизги оппоненти Баку эмес, Армениянын ичиндеги реваншисттик күчтөр. Армян чиркөөсү, чет элдик диаспора борборлору, мурдагы башкаруучу элита жана айрым геосаясий чөйрөлөр Арменияны өткөнгө кайтарууну каалашат. Пашинян жаңы реалдуулуктар менен тил табышууга аргасыз. Анткени 21-кылымдын Түштүк Кавказында экономикалык интеграция, Зангезур коридору, аймактык коммуникациялар жана кызматташтык согушка караганда жагымдуураак келечекти убада кылууда. Бүгүнкү күндө бул аймактагы тынчтык күн тартибин диктата турган Азербайжан. Биздин улуттук кызыкчылыктар Арменияда бийликке ким келишинен көз каранды эмес. Себеби, аймакта жаңы күч борбору түзүлдү. Бул күчтүн аты Азербайжан. Дал ушундан улам азербайжан коомчулугунда Пашинянга кандайдыр бир симпатия пайда болду. Бул тилектештик саясатчыга багытталган эмес, тынчтыктын мүмкүн болушуна үмүттөнүүдө. Азербайжан жана азербайжан коомчулугу да тынчтыкты тандайт. Жеңүүчүлөр ар дайым тынчтыкты ойлошот Бүгүнкү күндө дүйнө кабыл алган Азербайжандын лидери Илхам Алиевдин Армения менен Пашинян менен жана Пашинянсыз бардык деңгээлде сүйлөшүү үчүн альтернативалары бар экени талашсыз. Бул альтернативалар азербайжан элинин күчтүүлүгүнөн жана анын лидерине болгон талашсыз ишениминен келип чыгат. Муну түшүнгөн Пашиняндын каршылаштары жеңишке жеткен Азербайжанга этият мамиле кылышат Армения Азербайжандын коңшусу. Бүгүнкү шайлоодо коңшу Арменияга тынчтык каалайбыз. Кандай болгон күндө да тынч жаткан Армения өзүн өрттөйт