BEA: Сейрек кездешүүчү металлдарга суроо-талап тездик менен өсүп жатат, бирок өндүрүш жеткирбей жатат

Сейрек кездешүүчү металлдарга суроо-талап тездик менен өсүп жатат, бирок өндүрүш жана сунуш бул өсүшкө жете албайт Бул тууралуу «APA-Economics» Эл аралык энергетикалык агенттиктин (BEA) «Сейрек кездешүүчү элементтер: коопсуз жана диверсификацияланган жеткирүү чынжырына жол» баяндамасына таянуу менен билдирет Маалыматка ылайык, сейрек кездешүүчү 17 металл келечектин технологиялары үчүн абдан маанилүү. Бул элементтер электр унаа өндүрүшүнөн жана жасалма интеллект маалымат борборлорунан робототехника жана коргонуу өнөр жайына чейинки тармактарда колдонулат. Неодим, празеодим, диспрозия жана тербий элементтерине, өзгөчө туруктуу магниттерге болгон суроо-талап тездик менен өсүп жатат. Бул элементтерге суроо-талап 2015-жылдан бери эки эсеге өстү жана 2030-жылга чейин 30% дан ашык өсөт Негизги көйгөй – сейрек кездешүүчү элементтердин көбү Кытайда өндүрүлүп, казылып, кайра иштетилет. Ошентип, аталган элементтердин дүйнөлүк өндүрүшүнүн 60%, кайра иштетүүнүн 90%дан ашыгы Кытайга таандык. Мындан тышкары, туруктуу магниттердин дүйнөлүк өндүрүшүнүн 95% жакыны ушул өлкөгө туура келет. Мунун баары дүйнөлүк жеткирүү чынжырларын өтө аялуу кылат Отчетто Кытай тарабынан 2025-жылы киргизилген экспорттук чектөөлөр кыска мөөнөттүү үзгүлтүккө учураганын жана Кытайдан тышкаркы кээ бир өндүрүүчүлөрдүн негизги компоненттерин камсыз кылууда кыйынчылыктарга дуушар болуп, кээ бир учурларда өндүрүштү кыскартууга аргасыз болгону белгиленген. Эгерде мындай чектөөлөр толугу менен ишке ашса, Кытайдан тышкаркы 6,5 триллион долларлык экономикалык ишмердүүлүк жыл сайын коркунучка дуушар болушу мүмкүн, эң көп жабыр тарткан автомобиль, электроника жана транспорт секторлору, деп айтылат отчетто "Диверсификацияланган жеткирүү чынжырларын өнүктүрүү үчүн жакынкы он жыл ичинде болжол менен 60 миллиард доллар инвестиция талап кылынат. Бул олуттуу сумма, бирок бул камсыздоонун үзгүлтүккө учурашынан улам болуучу экономикалык жоготуулардын масштабына салыштырмалуу аз", - деп баса белгиленет докладда Диверсификацияны колдоо боюнча иш-аракеттерге өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты күчөтүү, нарк чынжырынын негизги этаптарына инвестицияларды көбөйтүү, сунуш жана сунуш тараптагы инновацияларды тездетүү жана баанын ачыктыгын жогорулатуу кирет, деп айтылат докладда Белгилей кетсек, мезгилдик системанын 17 элементинен (скандий, иттрий жана 15 лантаниддер) турган сейрек кездешүүчү металлдар (РТМ) заманбап жогорку технологиялар, коргонуу өнөр жайы, электр унаалары жана кайра жаралуучу энергия үчүн маанилүү сырье болуп саналат