Азербайжан-Италия өнөктөштүгү: стратегиялык линиянын мазмунун тереңдетүү

БАКУ, Азербайжан, 5-май. Азербайжан менен Италиянын ортосундагы мамилелер акыркы жылдары дипломатиялык алкак менен эле чектелбестен, ар түрдүү тармактарда өз ара кызыкчылыктарга негизделген кеңири чөйрөдөгү стратегиялык кызматташтыктын үлгүсүнө айланды Саясий диалог: жогорку деңгээлдеги мамилелердин негизги тиреги Учурда эки өлкөнүн саясий мамилелери эң жогорку деңгээлде. Италия Азербайжандын Европа өлкөлөрүнүн ичинен биринчи стратегиялык өнөктөшү катары өзгөчө орунду ээлейт жана бул статус расмий билдирүүлөр менен гана эмес, кызматташуунун конкреттүү натыйжалары менен да тастыкталат Бул мамилелердин жаңы баскычка өтүүсүндө Азербайжандын президенти Илхам Алиевдин 2020-жылы Италияга жасаган сапары маанилүү роль ойноду. Кийинки мезгилде президент Илхам Алиев менен Италиянын Министрлер кеңешинин төрагасы Джорджия Мелонинин ортосунда түзүлгөн интенсивдүү диалог, ошондой эле Копенгагенде Европалык саясий шериктештиктин алкагында өткөрүлгөн жолугушуулар бул мамилелердин туруктуу мүнөзгө ээ болгонун көрсөтүп турат. Мелонинин 4-майда Азербайжанга сапары бул процесстин логикалык уландысы Бул сапар саясий гана эмес, символикалык мааниге да ээ. Ошентип, Мелони Азербайжанга Арменияда өткөн көп тараптуу иш-чарага – Европалык саясий шериктештиктин саммитине катышкандан кийин келди жана муну менен дагы бир жолу Баку менен болгон мамилелердин өзгөчө маанилүүлүгүн көрсөттү Энергетикалык кызматташтык: Азербайжандын Европадагы коопсуздуктагы ролу Энергетика тармагы Азербайжан-Италия өнөктөштүгүнүн негизги багыттарынын бири болуп саналат. Азербайжан Италиянын энергетикалык коопсуздугун камсыз кылууда маанилүү роль ойнойт жана бул өлкөнүн экинчи чоң өнөктөшү катары каралат 2025-жылы Азербайжандан Италияга экспорттолгон газдын көлөмү 10 миллиард куб метрди түзгөн. Жалпысынан Түштүк газ коридору аркылуу Италияга жеткирилген газдын көлөмү 50 миллиард куб метрге жакындады. Бул көрсөткүчтөр Азербайжандын Европанын энергетика рыногунда туруктуу жана ишенимдүү өнөктөш экенин далилдейт Ошол эле учурда Азербайжан Италия үчүн мунай экспорту жаатында маанилүү позицияга ээ жана бул багытта экинчи негизги жеткирүүчү катары иш алып барат Экономикалык жана инфраструктуралык долбоорлор: италиялык компаниялардын ишмердүүлүгү Азербайжанда ишке ашырылып жаткан ири долбоорлордо италиялык компаниялардын активдүүлүгү өзгөчө кызыгууну жаратат. Бул компаниялар өлкөнүн ар кайсы аймактарында да, бошотулган аймактарда да ири долбоорлорду ишке ашырууда Мингечевирде ишке ашырылган демилгелер жана бошотулган территорияларда жургузулген курулуш иштери италиялык фирмалардын активдуу катышуусун чагылдырат. Мындан тышкары, италиялык адистер Жеңиш музейлерин долбоорлоо процессине жакындан катышты, бул маданий жана тарыхый мурастарды көрсөтүүдө эл аралык тажрыйбаны колдонууга мүмкүндүк берет Аскердик-техникалык кызматташтык: коопсуздук тармагындагы жаңы этап Эки өлкөнүн кызматташтыгы экономика жана энергетика тармагында гана эмес. Аскердик-техникалык багытта да олуттуу мамилелер түзүлдү Азербайжандын коргоо министринин жакында Италияга жасаган иш сапары бул кызматташтыкты кеңейтүүгө кызмат кылууда. Азербайжан аба күчтөрүнө жүк ташуучу учактарды сатып алуу бул багыттагы конкреттүү кадамдардын бири. Мындан тышкары коргонуунун башка тармактарында да өз ара аракеттер уланууда Гуманитардык тармак: билим берүү менен маданияттын ортосундагы көпүрө Азербайжан менен Италиянын гуманитардык кызматташтыгы да динамикалуу өнүгүп жатат. Билим берүү тармагындагы эң көрүнүктүү мисалдардын бири Азербайжанда иштеген Италия-Азербайжан университети. Учурда бул жогорку окуу жайда 500дөн ашык студент билим алууда, бул эки өлкөнүн ортосундагы академиялык алака жаңы баскычка кадам таштаганынан кабар берет Маданият тармагындагы кызматташтык элдердин ортосундагы өз ара түшүнүшүүнү жана жакындашууну чыңдоого кызмат кылат Европа Биримдигинин контекстинде Италиянын ролу Италия Азербайжандын Европа Биримдиги менен карым-катнаштарынын өнүгүшүндөгү маанилүү актерлордун бири. Бул өлкө Евробиримдиктин алкагында Азербайжандын эң жакын өнөктөштөрүнүн бири катары каралат жана Баку-Брюссел мамилелеринин тереңдешинде ортомчу ролду ойнойт Башкаруу механизмдери жана институттук кызматташтык Үстүбүздөгү жылдын январь айында өткөн өкмөттөр аралык комиссиянын жыйыны эки тараптуу мамилелер институттук негизде өнүгүп жатканын көрсөтүүдө. Бул платформа жагынан чоң мааниге ээ түрдүү тармактарда кызматташууну координациялоо жана жаңы долбоорлорду алдыга жылдыруу Мамлекет башчыларынын ортосундагы тынымсыз диалог мамилелердин бардык багыттар боюнча кеңейишине оң таасирин тийгизип, жетишилген натыйжалардын туруктуулугун камсыз кылууда Келечек: стратегиялык өнөктөштүктүн келечеги Жалпысынан Италия Азербайжандын Европа Биримдигиндеги эң жакын өнөктөшү катары позициясын сактап келет. Мелонинин Азербайжанга сапары бул мамилелердин мындан ары да бекемделишине жана кызматташтыктын жаңы багыттарынын калыптанышына түрткү берет. Бул факторлордун бардыгы Азербайжан-Италия мамилелери учурдагы кызыкчылыктарга гана эмес, ошондой эле узак мөөнөттүү стратегиялык көз карашка да негизделгенин жана бул өнөктөштүк келечекте да аймактык жана глобалдык масштабда өз маанисин сактап каларын көрсөтүп турат