Ұлы көшбасшы Гейдар Әлиев: қазіргі Әзірбайжан мемлекеттілігінің сәулетшісі

Жылдағыдай биыл да Әзірбайжан халқы Ұлы Көшбасымыз Гейдар Әлиевтің туғанына 103 жыл толуын зор құрметпен атап өтуде. Халқымыз тек ықпалды мемлекет қайраткерін ғана емес, мемлекеттілігіміз тарихындағы аса маңызды және тұтас кезеңнің қалыптасуына ықпал еткен, көреген қызметімен, ұлттық мүдделерімізге жауап беретін стратегиялық шешімдерімен сипатталған, Әзірбайжанның қазіргі мемлекеттілігін сақтап қалған және берік, сенімді негізгі қағидаттарды айқындаған кемеңгерді мақтанышпен және терең құрметпен еске алады Ұлы Көшбасшы тәуелсіз мемлекеттілікті сенімді қорғайтын, болашаққа есептелген, әлемде теңдесі жоқ басқару үлгісін қалыптастырды. Бұл үлгі қуатты да табанды басшыға, халықтың әл-ауқатын арттыруға, халық-билік бірлігіне, саяси және экономикалық тәуелсіздікке, энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, заманауи армия құруға, әзірбайжандық идеологияға, ұлттық рухты көтеруге, адамгершілік, тарихи және мәдени құндылықтарымызды сақтауға және дамытуға, ұлттық мүддеге негізделген теңгерімді сыртқы саяси бағытқа қызмет ететін әлеуметтік саясатқа негізделген Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиевтің 1969 жылы республикамызға басшылық етуі еліміздің даму тарихындағы жаңа тарихи кезеңге шығуына мүмкіндік бергені сөзсіз. Сол жылдан бастап республикада басқару стилінде, экономикалық саясатта және әлеуметтік салаларда мүлде басқаша жаңару процестері басталды. Ұлы Көшбасшы экономиканың негізгі бағыттарын жаңғырту, өнеркәсіпті дамыту, кәсіпқой кадрлар даярлау және Одақ деңгейінде Әзірбайжанның беделін көтеру бағытында дәйекті де мақсатты қадамдар жасады Ерекше айта кететін жайт, Ұлы Көшбасшы сол кездегі биік ұстанымды, ұлттық-мемлекеттік ұстанымын, табанды саяси ерік-жігерін танытып, армян сепаратистік және шовинистік топтары мен орталық билікте оларды қолдайтын саясаткерлердің Әзірбайжанға қарсы түрлі арандатушылық әрекеттері мен жасырын, жасырын жоспарларының алдын алу үшін нақты қадамдар жасады 1991 жылы тәуелсіздігін қайта алған Әзірбайжан өте күрделі саяси, әлеуметтік және әскери дағдарысқа тап болды. АКП-Мұсават жұбының біліксіз басқаруы майданда ішкі алауыздықты, бейберекетсіздікті және қиын жағдайды туғызып, елді ыдырап кету қаупімен бетпе-бет қалдырды, ал 1993 жылы халықтың талап-тілегімен Ұлы Көшбасшының саяси басшылыққа оралуы елдің барлық аймағында байқалған құлдырау мен ауыр жағдайды қысқа мерзімде тұрақтандыруға, мемлекеттік тоқырауға жол бермеуге мүмкіндік берді 1990 жылдардағы күрделі геосаяси жағдайда Әзірбайжанның мемлекеттік мүдделерін қорғау мақсатында Гейдар Әлиев жүргізген сыртқы саясат тарихымыздың ерекше кезеңі болып саналады. Тәуелсіздікке қол жеткізгенімен, институттық базасы әлсіз, майдандағы тұрақсыздық пен ішкі қайшылықтарға тап болған елдің халықаралық аренада өзін танытуы оңай болған жоқ. Аймақтық және жаһандық державалардың мүдделері тоғысқан Кавказда тепе-теңдік табу үлкен саяси тәжірибені де, стратегиялық ойлауды да қажет етті. Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиев дәл осы қиын жағдайларда теңгерімді және көп қырлы сыртқы саяси бағытты қалыптастыру арқылы Әзірбайжанның қауіпсіздігін, аймақтық тұрақтылығын және халықаралық заңдылығын қамтамасыз етті Бұл қадамдар елді аймақтық күйзелістерден алшақтатып, Әзірбайжанның оқшаулануының алдын алып, үлкен державалармен өзара құрметке негізделген әріптестік қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Шығыспен де, Батыспен де, сондай-ақ аймақтық мемлекеттермен де қатарлас ынтымақтастық қарым-қатынас орнату Әзірбайжанның тәуелсіз саяси бағытын одан әрі нығайта түсті Бұл сыртқы саяси бағыттың негізгі бағыттарының бірі егемендік пен аумақтық тұтастықты сөзсіз қорғау болды. Гейдар Әлиев Әзірбайжанның халықаралық мойындалған шекаралардағы аумақтық тұтастығын қамтамасыз етуді мемлекеттік саясаттың өзгермейтін басымдығы деп жариялады және бұл ұстанымды барлық халықаралық платформаларда дәйектілікпен қорғады. Ол халықаралық құқықтың жалпыға бірдей мойындалған қағидаттарына негізделген шиеленісті шешуді, аумақтық тұтастығымыз бен егемендігімізді қорғауды бірнеше рет көтеріп, осыған қатысты шынайы шындықты әлем жұртшылығына жеткізуде ауқымды дипломатиялық қызмет атқарды Дипломатиялық курстың тағы бір маңызды бағыты халықаралық ұйымдармен белсенді және жүйелі ынтымақтастық болды. Әзірбайжан Біріккен Ұлттар Ұйымында, Еуропада Қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы, Еуропа кеңесі, Ислам ынтымақтастығы ұйымы және басқа да ықпалды институттармен қарым-қатынасын кеңейту арқылы халықаралық құқыққа негізделген ұстанымын нығайтты. Аталған ынтымақтастық саяси диалогты кеңейтіп қана қойған жоқ, сонымен қатар елдің өңірлік проблемаларға қатысты әділ ұстанымын тануға маңызды үлес қосты Гейдар Әлиевтің сыртқы саясатының үшінші стратегиялық тірегі экономикалық дипломатияны нығайту болды. Әсіресе мұнай-газ саласында жүзеге асырылған жобалар Әзірбайжанның халықаралық ынтымақтастығы тарихында жаңа кезең ашты. Елге шетелдік инвестиция ағыны қамтамасыз етілді, экономикалық әріптестік байланыстар кеңейді, бұл қатынастар тек экономикалық саламен шектеліп қалмай, саяси қауіпсіздікті нығайтуда маңызды рөл атқарды. 1994 жылы қол қойылған «Ғасыр келісімі» Әзірбайжанның экономикалық және саяси тағдырын өзгерткен шешімдердің бірі болды. Әлемнің жетекші мұнай компанияларының қатысуымен жасалған бұл халықаралық келісім өзінің ауқымы, экономикалық маңыздылығы және геосаяси ықпалы жағынан әлемдік энергетика тарихындағы маңызды жобалардың бірі ретінде бағаланды. Бұл келісім Әзірбайжанның бай энергетикалық ресурстарын әлемдік нарыққа шығаруға кең мүмкіндік туғызып, елге миллиардтаған шетелдік инвестицияны тартты. Сәтті жүзеге асырылған мұнай стратегиясының нәтижесінде Әзірбайжанның халықаралық беделі айтарлықтай артып, елдің экономикалық қуаты одан әрі нығая түсті. Баку-Тбилиси-Джейхан, Баку-Супса және басқа да халықаралық энергия желілерінің жүзеге асуымен Әзірбайжан жаһандық энергетикалық қауіпсіздіктің маңызды қатысушысына айналды. Бұл жобалар елді сенімді энергетикалық серіктес ретінде алға жылжытып, Әзірбайжанның геосаяси маңыздылығын одан әрі арттырды. Сонымен бірге бұл тарихи келісім болашақ ұрпақтың әл-ауқатының, әлеуметтік қауіпсіздігінің және мемлекеттің тұрақты дамуының сенімді экономикалық негізі мен стратегиялық кепілін қалыптастырды Сондай-ақ, елімізді халықаралық көлік торабына айналдыру бағытында маңызды қадамдар жасалды. Осылайша, Ұлт Көшбасшысының бастамасымен 1998 жылғы 7-8 қыркүйекте Бакуде 9 елдің (Әзербайжан, Түркия, Грузия, Украина, Молдова, Румыния, Болгария, Өзбекстан, Қырғызстан) мемлекет басшылары, 13 халықаралық ұйым делегацияларының қатысуымен Бакуде тарихи Жібек жолын қалпына келтіруге арналған халықаралық конференция өтті. Осы конференцияның соңында Еуропалық Одақтың ТРАСЕКА бағдарламасы негізінде «Еуропа-Кавказ-Азия дәлізін дамыту үшін халықаралық көлік туралы негізгі көпжақты келісімге» қол қойылып, Баку декларациясы қабылданды. Келісімнің ережелеріне сәйкес, ТРАСЕКА Үкіметаралық комиссиясының Тұрақты хатшылығын Бакуде орналастыру туралы шешім қабылданып, Хатшылық 2001 жылдың 21 ақпанында ресми түрде ашылды. Осылайша, Ұлт Көшбасшысы тарихи Жібек жолын қалпына келтіруге үлес қосумен қатар, Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтында жарияланған хабарда айтылғандай, Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. болашақта 2003 жылдан кейін Президент Ильхам Әлиев Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиев айқындаған саяси бағытты жаңа міндеттерге сәйкес кең ауқымда жалғастырды. Экономиканың жан-жақты дамуы, шикізаттық емес сектордың нығаюы, өңірлерде инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуы және еліміздің макроэкономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету ұзақ мерзімді стратегияны заман талабы аясында жалғастыруға мүмкіндік берді Әзірбайжанның әскери қуатын арттыру, заманауи армия құру, қорғаныс өнеркәсібін құру және халықаралық әскери ынтымақтастықты кеңейту Ұлы Көшбасшы құрған берік негізде қалыптасты. Соның нәтижесінде еліміздің қорғаныс қабілеті айтарлықтай нығайып, Әзірбайжанның 2020 және 2023 жылдардағы тарихи Жеңісі үшін стратегиялық базаға айналды.Президент Ильхам Әлиевтің Жоғарғы Бас қолбасшы ретіндегі шешуші және таңғажайып басшылығының нәтижесінде Әзірбайжанның аумақтық тұтастығы мен тарихи әділеттілігі қалпына келтірілді. Бұл тамаша жеңіс қазіргі Әзірбайжан мемлекетінің билігінің, халық бірлігінің және Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиевтің өсиеті мен ол айқындаған саяси бағытының орындалуының мерекесі ретінде тарихта қалды. Қарабақтың басқыншылардан азат етілуі тек Әзірбайжанның әскери қуатының арқасында ғана емес, сонымен қатар көп жылдар бойы жүзеге асырылған табысты және дәйекті ішкі және сыртқы саясат бағытының логикасы арқылы мүмкін болды Біздің Даңқты Жеңісімізден кейін Президент Ильхам Әлиев көтерген бейбітшілік бастамасы Ол халықаралық құқықтың жалпы қабылданған нормалары мен принциптеріне, өзара құрметке, егемендік пен аумақтық тұтастыққа негізделген Оңтүстік Кавказдағы жаңа дипломатиялық, әскери-саяси және экономикалық стратегияның негізін қалады Ұлы Көшбасшының мұрасын Әзірбайжан Республикасының Бірінші вице-президенті Мехрибан Әлиева басқаратын Гейдар Әлиев қоры табысты ілгерілетуде. Гейдар Әлиевтің мемлекеттігімізді сақтау және дамыту, еліміздің әлеуметтік-экономикалық, мәдени прогресін, әлемдік қауымдастыққа интеграциялануы, халықтың материалдық әл-ауқатын арттыру мақсатында жүргізіп отырған саясатты зерделеу мақсатында Қор маңызды жобаларды жүзеге асыруда. Ұлы Көшбасшының бай мемлекеттілік мұрасын сақтау, насихаттау және келешек ұрпаққа жеткізу бағытында жүргізіліп жатқан жүйелі жұмыстардың ұлттық мемлекеттілік дәстүрін сақтау тұрғысынан маңызы зор Бүгінде Әзірбайжанның халықаралық әлемдегі ықпалының артуы, энергетикалық және көліктік жобалардағы жетекші орны, қауіпсіздікке қосқан үлесі және аймақтық ынтымақтастық форматтарына белсенді қатысуы ұлы көшбасшы Гейдар Әлиевтің мемлекеттік саясаты мен тарихи маңызды мұрасының өмір сүріп, дамып келе жатқанын растайды. Мемлекетшілдік дәстүрге негізделген бұл саясат елдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде де, өңірлік тұрақтылық пен ынтымақтастықты нығайтуда да маңызды рөл атқарады Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиевтің теңдесі жоқ қызметтері мен бай мемлекеттілік мұрасы ешқашан ұмытылмайды және мемлекетіміздің даму жолында мәңгілік күндей жарқырап тұрады Алла мейіріміне бөлесін, жаны әрқашанда бақытты болсын! Зәур ШҮКІРОВ, Ұлттық Мәжіліс депутаты