Әзірбайжанның халықаралық энергетикалық нарықтардағы стратегиялық рөлі күшейе түсті СҰХБАТ

Испания мен Португалиядан кейін Әзірбайжан Еуропадағы ең үлкен жасыл энергетикалық әлеуетке ие Венгрияда жұмыс істейтін Дунай институтының аға ғылыми қызметкері, халықаралық құқық, қауіпсіздік және энергетика саясаты бойынша маман Фарид Шукурлу «Баку энергетикалық апталығының» маңыздылығы мен Әзірбайжанның жаһандық энергетика саясатындағы рөлі туралы ҚазАқпарат тілшісінің сұрақтарына жауап берді Жаһандық экономикалық интеграция тереңдеп, энергетикалық қауіпсіздік, көлік байланысы және геоэкономикалық ынтымақтастық мәселелері алдыңғы қатарға шығып тұрған кезеңде елімізде ұйымдастырылған «Баку энергетикалық апталығының» маңыздылығын қалай сипаттауға болады? Жыл сайын Әзірбайжан қазірдің өзінде энергетика саласындағы түрлі халықаралық конференцияларды өткізеді және өз елінде энергетикалық қауіпсіздік саласында мамандандырылған әлем мамандарын қабылдайды. Бұл фактор Әзірбайжанның Оңтүстік Кавказда ғана емес, сонымен қатар халықаралық аренада энергетикалық трансформация және қауіпсіздік саласындағы жетекші елдердің біріне айналғанын көрсетеді. Әсiресе, Отан соғысынан кейiн Әзербайжан көптеген әлем көшбасшыларының назарын аударған елге айналды. Бұған мысал ретінде Әзірбайжан мен Біріккен Араб Әмірліктері арасында жүзеге асырылған жаңа энергетикалық жобаларды келтіруге болады. Атап айтқанда, БАӘ ұлттық мұнай компаниясы ADNOC, халықаралық энергетикалық инвестициялық компания XRG және Masdar сияқты алпауыттардың соңғы үш жылда Әзірбайжанға салған инвестициялары еліміздің Парсы шығанағы елдерінде де, энергетикалық тұрғыдан стратегиялық маңызы бар аймақтарда да оң ықпалының артып келе жатқанының көрсеткіші болып табылады «Баку энергия апталығы» аясында тарихта алғаш рет өткізілген Әзірбайжан-АҚШ энергетикалық диалогы ең маңызды сәттердің бірі болды. АҚШ Мемлекеттік хатшысының экономика, энергетика және бизнес мәселелері бойынша көмекшісі Калеб Орр бастаған америкалық делегацияның «Баку энергетикалық апталығына» қатысуы еліміздің әсіресе энергетикалық қауіпсіздік тұрғысынан өсіп келе жатқан және дәлелденген маңыздылығын көрсетеді. АҚШ президенті Дональд Трамптың Баку энергетика апталығына жолдаған хатында өз елінің Әзірбайжанның мұнай және газ өнеркәсібінің үлкен қолдаушысы екеніне назар аударуы, Әзірбайжанның тек Оңтүстік Кавказда ғана емес, сонымен қатар жаһандық ауқымда сенімді серіктес ретінде қабылдануының көрсеткіші ретінде қарастыруға болады. Мұндай жоғары деңгейдегі саяси және экономикалық байланыстар Әзірбайжанның халықаралық энергетикалық нарықтардағы стратегиялық рөлінің нығаюын және Батыспен ынтымақтастық әлеуетін көрсетеді Орта дәліз Еуропаны, Оңтүстік Кавказды, Орталық Азияны және басқа аймақтарды байланыстыратын стратегиялық геоэкономикалық жүйеге айналуда. Әзірбайжанның мұндағы рөлін қалай бағалайсыз? Әзірбайжанның геосаяси жағдайы әрқашан экономикалық интеграцияны қолдап келеді. Соңғы жылдары басты назарда болған TRIPP жобасы ұзақ жылдар бойы қалыптасып келе жатқан Әзірбайжанның транзиттік ел ретіндегі рөлін одан әрі нығайтуға мүмкіндігі бар. Елдің географиялық жағдайы оны Еуропа мен Азия арасындағы стратегиялық көпір етеді. Сонымен бірге, Әзірбайжанның Орта дәліз аясындағы рөлінің артуы оның Орталық Азия елдерінің еуропалық нарықтарға шығуын жоспарлауда және осы бағыттағы логистикалық және көлік мүмкіндіктерін дамытуда маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Атап айтқанда, Қазақстанмен Каспий теңізі арқылы қалыптасқан логистикалық және транзиттік қатынастардың кеңеюі Әзірбайжанның екі құрлық арасындағы негізгі көпір ретіндегі рөлін одан әрі нығайта түседі. Бұл процестің энергетикалық қауіпсіздік тұрғысынан да, жаһандық экономикалық интеграция тұрғысынан да стратегиялық маңызы бар. Сонымен қатар, бұл динамика Оңтүстік Кавказдың Батыс елдерімен экономикалық және саяси байланыстарының кеңеюі аясында дамып келеді. Қазіргі уақытта АҚШ-тың сирек жер элементтерінің импортының басым бөлігі Қытайға тәуелді. Бұл тұрғыда Орталық Азияда, әсіресе Қазақстанда жүзеге асырылып жатқан жобалар әлеуетті балама көздерді дамытуға да, Америка Құрама Штаттары мен Орталық Азия елдері арасындағы логистикалық және экономикалық қатынастарды нығайтуға да ықпал етеді «Әлем қазба отынсыз өмір сүре алмайды» тезисі аясында Әзірбайжанның мұнай-газ стратегиясы прагматикалық энергетикалық модельді қалай жасайды және бұл модель жасыл энергияға көшумен қалай үйлеседі? Президент Ильхам Әлиев айтқан бұл пікір - фактілерге негізделген тезис, өйткені қазба отындары әлемдік экономиканың жұмыс істеуі үшін жақын болашақта, мүмкін, алдағы 100 жылда қажет болады. Қазір біз тек Еуропаның 16 еліне газ экспорттаймыз, оның 10-ы ЕО-ға мүше. Еуропа, әсіресе, Украина мен Таяу Шығыстағы соғыстардан кейін десек қателеспейміз Әзірбайжан Одақтың ең сенімді серіктестерінің бірі болып табылады, сонымен қатар Сербия мен Солтүстік Македония сияқты басқа да мүше емес елдер. Оңтүстік газ дәлізі мен Баку-Тбилиси-Джейхан мұнай құбырының арқасында Әзірбайжан ешқандай қақтығыс аймағынан өтпей-ақ Еуропа мен Таяу Шығыс аймағын энергетикалық қауіпсіздікпен қамтамасыз етеді. Дегенмен, біздің әлеуетімізді толық пайдалану үшін Еуропалық Одақ елдері Әзірбайжанға логистика және инфрақұрылым саласына инвестиция салуы қажет Жасыл энергетика моделіне келетін болсақ, бұл біздің мұнай-газ стратегиямызға қарсы жоспар емес. Норвегия сияқты мұнайға бай мемлекет болса да, энергиясының 98 пайызын жасыл энергиямен қамтамасыз етеді, бірақ бәрібір мұнайды Еуропаға экспорттайды. Өткен жылдың өзінде Норвегияның экспортының 62,2 пайызы мұнайдан түскен табысқа негізделген. Дүниежүзілік банктің және басқа да ресми дереккөздердің статистикалық мәліметтеріне көз жүгіртсек, Әзірбайжанның Испания мен Португалиядан кейін Еуропадағы ең үлкен жасыл энергетикалық әлеуеті бар екенін көреміз. Бұл мақсатта Қарабақ өңірінде жұмыстар басталып та кетті. Біріккен Араб Әмірліктерінің Аран аймағына да қомақты инвестициясы бар. Әзірбайжан алдағы 15 жылда бұл салада үлкен жетістіктерге жетеді деп ойлаймын 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек