Hürmüz Boğazı'nın kapanması - tükenmez alternatifler - YORUM

İran'ın taşımacılıkta sorun yaratması nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı kullanan ülkeler alternatif rota arayışına giriyor. Veya bu yönde yeni projeler hayata geçirmeyi planlıyorlar Edinilen bilgiye göre Türkiye, Orta Doğu'da krizin yoğunlaşması nedeniyle Hürmüz Boğazı'nı geçerek petrol ve gaz tedariki için beş alternatif rota hazırladı. Türkiye Ticaret Bakanlığı, Basra Körfezi (Kangar Körfezi) bölgesinden enerji taşıyıcılarının taşınması için çeşitli rotaların değerlendirildiğini söyledi: Irak ve Suriye üzerinden karadan tedarik, Süveyş Kanalı, Kızıldeniz, Ürdün ve Suudi Arabistan'dan geçen birleşik rotanın yanı sıra BAE'deki Umman limanı ve bölgedeki diğer ülkelerden geçen rota Ayrıca Ümit Burnu üzerinden geçen rota da seçenekler arasında gösteriliyor. Ancak bu rota finans ve teslim süresi açısından karlı görülmüyor. Çünkü teslimat süresini geleneksel yola göre 10-15 gün uzatıyor ve bu zamanda nakliye maliyetleri de artıyor. Bu nedenle bu yönün etkili ve karlı olduğu düşünülmemektedir Son günlerde Hürmüz'de 11 Türk gemisinin kaldığı, bir tanesinin de yola çıktığı yönünde haberler geliyordu. Ancak bu, İran'ın kontrolü ve ablukası altındaki su havzasını gerilim ve kriz bitene kadar kullanmaya devam edeceğini garanti etmiyor Petrol ve doğal gaz ithalatçılarının yanı sıra ihracatçıları da bu güzergahta ciddi bir sorunla karşı karşıya kaldı. Örneğin Çin'in İran'la ilişkileri stratejik ortaklık düzeyinde olmasına rağmen İslam Cumhuriyeti bile ihtiyaçlarını karşılamada sorun yaşıyor. Çin, yalnızca İran'dan değil, Körfez'deki Arap ülkelerinden de petrol ve gaz ithal ediyor Bu arada Körfez'deki Arap ülkeleri (Suudi Arabistan, Irak, BAE, Kuveyt, Katar, Bahreyn, Umman) küresel petrol arzının çok önemli bir bölümünü sağlıyor. ABD ve İsrail'in İran'a askeri operasyonlara başladığı Mart 2026'dan bu yana bölgedeki jeopolitik gerilimler, petrol ihracatında ciddi sorun yarattı İran'ın da aralarında bulunduğu bölge ülkeleri, Hürmüz Boğazı üzerinden dünya pazarlarına günde yaklaşık 20-25 milyon varil petrol ihraç ediyordu. Ancak Ortadoğu'daki krizden bu yana bölge ülkelerinin toplam petrol ihracatı günlük 9,7 milyon varil seviyesine geriledi Bu arada, 2 Nisan'da Brent petrolünün Haziran vadeli fiyatı 141,37 ABD doları seviyesindeydi. Temmuz 2008'de maksimum fiyatı 149,66 dolardı Suudi Arabistan Körfez'in en büyük ihracatçısıdır. 2025 yılı sonuna kadar günde 6-7 milyon varil, Irak'a 3-4 milyon, BAE'ye 3 milyon, Kuveyt'e 1,3-1,5 milyon varil petrol ihraç etti Dünyanın en büyük petrol rezervleri Körfez ülkelerine aittir: Suudi Arabistan - 267 milyar varil (Dünyada 2. sırada, 303-304 milyar varil petrol rezerviyle ABD kontrolünde olan Venezuela ilk sırada yer almaktadır), İran - 208-209 milyar varil (3.), Irak - 145 milyar varil, BAE - 113 milyar varil, Kuveyt - 101-102 milyar varil, Katar - 25 milyar varil Dolayısıyla dünya petrol rezervlerinin yüzde 45-50'si Körfez'deki Arap ülkelerinde yoğunlaşıyor Dünyadaki petrol rezervlerinin 1 trilyon 570 milyar - 1 trilyon 700 milyar varil olduğu tahmin ediliyor. Çin'in yanı sıra Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler de Hürmüz Boğazı'ndan petrol taşıyor. Petrol ve doğalgazdan elde edilen gelirler Körfez Arap ülkelerinin devlet bütçesinin %70-90'ını oluşturuyor Hürmüz Boğazı hiçbir zaman şimdiki kadar kesin bir şekilde kapatılmamıştı. 1980'deki İran-Irak savaşı sırasında bile tamamen kapatılmadı. "Tanker savaşı" yıllarında (İran ve Irak birbirlerinin petrol ihracatını kesmeye çalıştılar ve tankerlere saldırdılar) ciddi kısıtlamalar oluşturuldu, gemilere saldırılar yapıldı, kısmi abluka tescil edildi. Ancak hareket tamamen durmadı Bölge ülkeleri alternatif güzergahları kullanmaya başladı bile. Suudi Arabistan, 1980'lerdeki petrol krizi sırasında inşa edilen 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattını kullanarak, Hürmüz'ü tamamen geçerek Kızıldeniz'deki Yanbu limanına günde 7 milyon varil petrol taşımaya başladı. Ülkenin Aramco petrol şirketinin yönetimi şu anda bu rotanın kapasitesini artırmayı veya yeni rotalar aramayı düşünüyor Irak, Hürmüz Boğazı'nı geçerek Suriye üzerinden petrol ihraç etmeye başladı. Ham petrolü Suriye üzerinden tankerlerle ihraç ediyor. Irak Petrol Bakanlığı 2 Nisan'da konuyla ilgili bir açıklama yaptı. Bu konuda Suriye güvenli ulaşım sağlar. Irak'ın ihracat hacmini artırması ihtimal dahilinde. Irak'tan ihraç edilen petrol, Akdeniz kıyısındaki Baniyas terminaline ulaştırılıyor ve buradan tankerlere yükleniyor. İlk aşamada planlanan 299 tankerden 178'i Suriye'ye ulaştı Irak, bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 90'ını petrol ihracatından elde ediyor. Bu nedenle alternatif rota arayışlarının ülke ekonomisi açısından önemli olduğu düşünülmektedir Güzergahlardan biri de Hindistan'dan Avrupa'ya uzanan Hindistan-Ortadoğu-Avrupa Ekonomik Koridoru Yeni boru hattı projelerinin önündeki en büyük engel büyük maliyetlerdir. Ayrıca coğrafi zorluklar ve ciddi güvenlik riskleri de diğer engeller olarak öne çıkıyor. Benzer bir Doğu-Batı hattının inşasının maliyetinin en az 5 milyar dolar, Irak'tan geçecek çok uluslu hatların maliyetinin ise 15-20 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor Uzmanların analizlerine göre teknik zorlukların yanı sıra, patlamamış mühimmat ve Irak'ta silahlı grupların varlığı gibi riskler de projeleri karmaşıklaştırabiliyor. İran'ın Umman'ın Salalah limanına düzenlediği drone saldırıları, alternatif rotaların tamamen tehditlerden arınmış olmadığını gösteriyor İngiltere, boğazın yeniden açılması için 35 ülkeyle koalisyon kurarak Tahran'la müzakere yapmayı planlıyor. Ancak bu bir çıkış yolu değil. Savaş devam ettiği için durumun yeniden tırmanmayacağının garantisi yok Uzmanlar, mevcut enerji krizinin boyutu nedeniyle bölgedeki statükonun çatışma öncesi durumuna dönmesini beklemediklerini de vurguladı Yemen'deki Husi isyancılar Kızıldeniz'deki Bab el-Mendeb boğazını kapattı. Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki gemilere saldırdılar. Daha sonra İran'ın desteklediği isyancılar İsrail, ABD veya Birleşik Krallık'a bağlı ticaret gemilerine saldırarak "Filistin'e desteklerini" göstereceklerdi. Husiler son günlerde İslam Cumhuriyeti ile birlikte Bab el-Mendeb Boğazı'nı kapatacakları yönünde uluslararası toplumu tehdit etmişti Ancak İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden bölgesel ve küresel düzeyde oluşturduğu ekonomik ve enerji tehdidi de bumerang etkisi yaratabilir. Böylece Körfez ve ötesindeki ülkeler bu bölgeden geçmeyi reddederek İran'ı boykot edebilirler. Örneğin petrol ve diğer ürünleri kara yoluyla ihraç ediyorlar Osmanlı İmparatoru II. Abdülhamid, Şam-Medine arasında 1.322 kilometre uzunluğunda bir demiryolu hattı inşa ediyordu. Tarihte Hicaz demiryolu olarak da anılmıştır. Asıl amaç bu yolu Mekke'ye kadar uzatmaktı. Ancak daha sonra bu hat kapatılarak Hicaz-Suriye demiryolu ve Hicaz-Ürdün hattı işletmeye alındı vs. Bu hat Suriye'nin güneyini, Ürdün'ü ve Suudi Arabistan'ın batısını kapsayabilir Dolayısıyla II. Abdülhamid düşüncesinin gelişmiş bir biçimde geri dönmesi kara yolunun önemini artıracaktır Projelerin Hürmüz ve Kızıldeniz dışında hayata geçirilmesi, gelecekte uluslararası toplumu bölgedeki çeşitli yıkıcı güçlerin tehdidinden mahrum bırakacaktır Bu durum Hazar'dan geçen Orta Koridor'un (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı) önemini arttırmaktadır. Bu yol, Çin'i, Orta Asya'yı, Güney Kafkasya'yı, Türkiye'yi ve Avrupa'yı birbirine bağlamanın yanı sıra Ortadoğu ülkelerinin de gelecekte bu rotayı kullanmasını mümkün kılıyor Dolayısıyla Hürmüz Boğazı aracının yol açtığı krizin yakın zamanda ortadan kalkacağı ihtimali göz ardı edilmiyor. Bahsettiğimiz su havzası yakın gelecekte önemini kaybedecektir. Gelecekte bunu ödetme planı da başarısız olacak. Alternatif yoksulluktan kurtulmanın yoludur Kullanırken sitedeki materyallere başvurmak önemlidir. Web sayfalarında bilgi kullanıldığında hiperlink ile referans verilmesi zorunludur