"Hayot tepadan ko'rinadi"

Negadir men doimo hurmat bilan yodga oladigan yoki sajda qiladigan, suhbatlari va fikrlarini hayrat bilan tinglagan insonlar bilan muloqotda bo‘lganimdan so‘ng, ulug‘ ziyoli Xudo Mammadov nomi bilan bog‘liq bo‘lgan, lekin faqat xalq xotirasi bilan yod olgan bu mayda-chuyda ibora tilimda g‘oyib bo‘ladi: Men iz qoldirish uchun tikdim Men borligi bugun yoshlarga chiroqdek charaqlab turgan inson haqida gapirmoqchiman. O‘z shaxsiyatida, yozgan har bir satrida ilm-fan, odob, hurmat, adolat, mardlik, insonparvarlik, ishbilarmonlik, insonparvarlik, vatanparvarlik, milliy-ma’naviy qadriyatlarga muhabbat, hayot, ijoddan qasr emas, saroy qurgan shaxs. Mehnat qilishdan, yashashdan, yaratishdan charchamaydigan inson Inson hayoti borki, u faqat taqvim barglarining tez o'zgarishi, vaqt oqimida jim erinishidan iborat. Lekin shunday hayotlar ham borki, o‘zlari kesib o‘tgan har bir yo‘lni katta yo‘lga aylantiradi, bosqichma-bosqich o‘z cho‘qqisini quradi. Xizmat ko‘rsatgan huquqshunos, adolat va huquq posboni Ikrom Karimovning hayot yo‘li ham mana shunday – sharafli hayot ko‘zgusi cho‘qqilarga ko‘tarilib, o‘sha cho‘qqidan ortga nazar tashlaydi. “Letterpress” nashriyot-matbaa ijodiy uyi tomonidan chop etilgan “To‘qqiztadan cho‘qqi sari” tarjimai holining III jildidan so‘ng uning to‘rtinchi kitobi “To‘g‘ridan-to‘g‘ri cho‘qqidan ko‘rilgan umr” shunchaki biografik xotiralar to‘plami emas, balki butun bir avlodning tirik solnomasi, davlat huquq tizimining rivojlanish tarixidir. 1942-yilda oddiy, mehnatkash Kurdemir muhitida dunyoga ko‘zini ochgan bola yillar o‘tib mamlakatning eng muhim sud muassasalariga rahbar bo‘lib, butun SSSRda “Eng yaxshi tergovchi” faxriy unvoni bilan taqdirlangani bejiz emas. Bu tug‘ma iste’dod, bukilmas iroda va eng avvalo, adolat tuyg‘usiga mutlaq sodiqlik natijasidir. Kurdamirdan boshlangan bu yo‘l Boku davlat universitetining yuridik fakulteti, prokuratura organlarida tergovchi, Boku shahar prokurorining birinchi o‘rinbosari, Ozarbayjon Respublikasining og‘ir jinoyatlar bo‘yicha harbiy sudi raisi, Sumgayit apellyatsiya sudi raisi kabi yuksak va mas’uliyatli lavozimlarni bosib o‘tdi. Ikrom aka qayerga bormasin, qaysi lavozimda ishlamasin, qonun ustuvorligini, inson omiliga hurmatni olib keldi. Hamkasblari orasida namunali huquqshunos sifatida tanilgan Ikrom Karimov davlatimiz tomonidan munosib taqdirlangan. Umummilliy lider Haydar Aliyev Ikrom Karimovning kasbiy mahoratini doimo qadrlab, uni “Respublikada xizmat ko‘rsatgan huquqshunos” faxriy unvoni bilan taqdirlagan. Bugun ham nafaqada bo‘lsa-da, Ikrom Karimov xalq va davlat hurmati va hurmatini qozongan shaxs sifatida e’tibor markazida. Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning 2022-yil 4-apreldagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasida huquq sohasida uzoq yillik samarali faoliyati uchun Ikrom Haydar o‘g‘li Karimov “Shuhrat” ordeni bilan taqdirlandi “Tepadan ko‘rilgan umr” kitobining kirish sahifalaridan birida o‘rin olgan ushbu satrlar hayotning falsafiy yakuniy hisobotidek jaranglab, muallifning hayotiy kredosini e’lon qiladi: “Sizning faoliyatingiz davomida qaysi lavozimni egallaganligingiz emas, balki uni qanday bajarishingiz muhim. Pensioner uchun asosiy omil – bo‘sh vaqtini jamiyat manfaati yo‘lida o‘tkazish, uning faoliyati jamiyat uchun foydalidir”. Bu satrlar ortida buyuk hikmat va davlat tafakkuri yotadi Uning hayot yo‘lini satr-satr, sahifama-sahifa o‘qir ekansiz, Ikrom Karimov o‘z mavqeini hech qachon imtiyoz yoki hukmronlik vositasi sifatida ko‘rmaganiga amin bo‘lasiz; uning uchun burch xalq, davlat va adolatga xizmat qilish uchun berilgan muqaddas sinov maydonchasi edi. Aynan mana shu falsafadan kelib chiqqan holda, uning nafaqaga chiqqan davrida ham kuch-g‘ayrati, jamiyatga foydali bo‘lishga intilishi pasaymagani, Advokatlar palatasi oqsoqollar kengashi raisi, bank Ombudsmanı sifatidagi faoliyati yillar davomida jamiyatning ma’naviy-huquqiy tayanchi bo‘lib kelayotganidan dalolatdir. “Adolat ovozi va xalqaro e’tirof”... Ikrom Karimov Ozarbayjonning huquq fani va amaliyotini nafaqat mamlakat ichida, balki xalqaro miqyosda ham munosib tarzda namoyon etgan shaxsdir. “Buyuk Turon” ordeni, “Xalqaro oltin yulduz” medali, Gannover Yevropa Fanlar Akademiyasining yuksak mukofotlari, Turk dunyosining “Faxriy ziyoli” unvoni bilan taqdirlangani uning jahon miqyosidagi obro‘-e’tiboridan yaqqol dalolatdir. Lekin, ehtimol, uning uchun eng katta mukofot – u tayyorlagan shogirdlari, huquq himoyachilari uning yo‘lini davom ettirmoqda uning nomi poklik va halollik timsoliga aylandi. “Topdan ko‘rilgan hayot” kitobi o‘quvchiga quruq faktlar bilan ta’minlanibgina qolmay, Jamoat telekanali orqali efirga uzatilayotgan “Tekshiruv davom etmoqda” ko‘rsatuvi mavzuiga aylangan real, murakkab jinoyat ishlarining parda ortidagi qirralari, professional tergovchining tahliliy zukkoligi ham ochib berilgan. Shu ma’noda kitob yosh huquqshunoslar uchun ham qimmatli darslik, ham keng kitobxonlar ommasi uchun tarixning jonli guvohidir “Topdan ko‘rilgan umr” kitobining birinchi sahifasida “Kitob xizmat ko‘rsatgan huquqshunos, sobiq ittifoq huquqshunosi, tavalludining 100 yilligi nishonlangan Teymur Ismiyev xotirasiga bag‘ishlangan” deb yozilgan. Mamlakatimiz va hatto xalqaro miqyosda tanilgan huquqshunos o‘zining avtobiografik kitobini o‘zi uchun namuna, ustoz deb bilgan insonga bag‘ishlashi uning xayrixohligi, insonparvarligi, do‘stlikka sodiqligini ko‘rsatadi. Bu BUYUKLIK hammaga ham xos xususiyat emas. Ikrom Karimov mamlakatimizda taniqli huquqshunos sifatida huquq tariximizda obro‘li o‘rin egallagan, xizmat ko‘rsatgan huquqshunos Teymur Ismiyev tavalludining 100 yilligiga bag‘ishlangan kitobiga yozgan so‘zboshisida uning o‘rnak bo‘lgan kasbiy mahoratini yuqori baholab, do‘stiga sodiqligini ishonchli samimiylik bilan izhor etadi: Ozarbayjonda o‘lim hukmi chiqarilganini o‘zim eshitganman va guvohi bo‘lganman. Rostov viloyat sudi tomonidan va SSSR Oliy sudi qarorlarining bekor qilinishi... Menimcha, Ismiyev Teymur va unga o‘xshagan boshqa huquqshunoslar merosini chuqur o‘rganib, keyingi avlodga yetkazish kerak. Bu fikrlari bilan Ikrom domla nafaqat bo‘lajak huquqshunoslarga o‘rnak bo‘libgina qolmay, balki adolat va huquqni nafaqat kitoblardan, balki mutaxassislar tajribasidan ham o‘rganishga xizmat qiladi Bugun Ikrom domla ortga nazar tashlasa, nafaqat sharafli xizmat yo‘li, balki ajoyib oila – uch nafar farzand va o‘n nafar nevarani ko‘radi. “Umr cho‘qqidan ko‘rindi” – bu shunchaki insonning yuksak cho‘qqilarga ko‘tarilishi emas, balki o‘sha cho‘qqidan kelajak avlodlar yo‘liga nur sochadigan ma’naviy chiroqdir Cho‘qqidan cho‘qqiga qadam qo‘ygan donishmandning umrini yozib, hayotning to‘g‘ri yo‘liga chirog‘ini tutib, o‘zimizga ishonib topshirish, ko‘zdan kechirish, satr-satr o‘qib, misollar olish, biz, o‘quvchi va izdoshlardan xulosa chiqarish Ikrom Karimovdandir Yozuvchi-publisist, filologiya fanlari doktori, dots