Xotira unutuvchanlikka qarshi qurol, unutuvchanlik esa ikkinchi repressiyadir

"Qatag'on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish nafaqat o'tmishga hurmat, balki kelajak avlodlar oldidagi mas'uliyatdir. Xotira unutuvchanlikka qarshi quroldir. Chunki unutish ikkinchi qatag'ondir" Bu fikrlarni deputat Zohid Oruj Binnet Asker "Magadan. Oxirgi bekat" kitobining taqdimot marosimida so‘zlagan nutqida aytib o‘tdi, deb xabar beradi Modern.az Deputat qatag‘onlar har bir xalq tarixidagi eng og‘ir va fojiali sahifalardan biri ekanligini ta’kidladi: "Ozarbayjon mustaqillikka erishgach, oʻz tarixining qonli sahifalariga huquqiy-siyosiy baho berdi. Biroq Buyuk Yoʻlboshchi Haydar Aliyev sovet davrida olis Sibirning nomsiz qabrlaridan buyuk Husayn Jovidni oʻz xalqi va ona yurtiga qaytargani xalqimizning oʻtmishi va kelajagiga qoʻshgan beqiyos hissasi boʻldi" Uning so'zlariga ko'ra, sovet totalitarizmi nafaqat odamlarni jismonan yo'q qilish bilan cheklanib qolmadi, balki butun bir xalqning xotirasini o'chirishga harakat qildi: “GULAQ” nafaqat odamlarni qamoqqa oldi, balki odamlarning ism-sharifini, kasbini, oilasini, xotirasini, hatto qabrini ham tortib oldi” Z.O‘ruj totalitar tuzum avval tilni, keyin qonunni o‘zgartirishini ta’kidladi: “Kecha qo‘shni bo‘lgan odam ertaga “xalq dushmani” bo‘ladi, o‘qituvchini “shpion” deyishadi, oila boshlig‘ini noma’lum tomonga olib ketib, qaytmaydi. “NKVD uchliklari” sudyasiz, prokurorsiz, advokatsiz, mahkum ishtirokisiz o‘limga hukm chiqargan Deputat repressiya qurboni bo‘lgan ozarbayjon ziyolilari taqdiriga ham to‘xtalib o‘tdi: "Ahmed Javod, Mikoyil Mushfiq, Husayn Jovid, Salmon Mumtoz, Yusif Vazir Chamanzaminli, Abbos Mirzo Sharifzoda, Ulvi Rajab va boshqa oʻnlab taniqli shaxslar bir kechada "xalq dushmani" deb eʼlon qilindi. Ular Ozarbayjon milliy tafakkuri, ilm-fani, adabiyoti namoyandasi boʻlgan avlod vakillari edi" Unga ko‘ra, faqat 1936 yilning oktyabridan 1938 yilning iyuligacha Ozarbayjon SSRda 25 ming 222 kishi hibsga olingan, ulardan 13 ming 356 nafari ozarbayjonliklardir. Oila a'zolarini ham hisobga oladigan bo'lsak, qatag'onlardan jabr ko'rganlar soni o'n minglab kishilarni tashkil etadi Z.O‘ruj qatag‘on qurbonlari xotirasini asrab-avaylash bo‘yicha yangi qadamlar qo‘yilishi lozimligini ta’kidladi. U 1920-1953 yillarda qatagʻon qilingan shaxslarning yagona ochiq Davlat reestrini yaratish, arxivlarni ochish va raqamlashtirish boʻyicha davlat dasturini qabul qilish, maktab va oliy oʻquv yurtlari dasturlarida sovet siyosiy qatagʻonlariga bagʻishlangan alohida boʻlim oʻqitishni taklif qildi Deputat, shuningdek, qatag‘on qurbonlari oilalarini tashkil etishni qo‘llab-quvvatlash, Boku va viloyatlarda yodgorlik maydonlarini mustahkamlash, Husayn Jovid haykali atrofida qatag‘on qurbonlariga bag‘ishlangan yodgorlik majmuasini barpo etishni maqsadga muvofiq deb bilishini aytdi Zohid O‘ruj so‘zining so‘nggida xalq xotirasini himoya qilish milliy burch ekanini alohida ta’kidladi: "Magadanning muzli yo'llarida, Koliman oltin konlari qa'rida, Sibirning nomsiz qabristonlarida qolgan odamlarning ruhi bizdan faqat bir narsani so'raydi: nomlarimizni unutmang. Xotiramizni himoya qilish ham tarix, ham kelajak avlodlar oldidagi mas'uliyatimizdir"