Xinadan Xina partiyasiga: raqamli muhit bizning marosimlarimizni qanday o'zgartirmoqda?

AMEA Folklor institutining “Raqamli folklor va sun’iy intellekt” kafedrasida gibrid formatda ilmiy seminar bo‘lib o‘tdi AMEA Folklor instituti direktori, filologiya fanlari doktori Hikmat Guliyev raqamli texnologiyalarning gumanitar fanlarning turli sohalariga, xususan, folklorshunoslikka ta’siri haqida gapirdi. U folklor nafaqat raqamli muhitda saqlanib qolishi, balki yangi semantik mazmun, taqdimot shakllari va kommunikativ imkoniyatlarga ega bo'lishini ta'kidladi. Hikmat Guliyevning ta’kidlashicha, an’anaviy madaniy merosning virtual makonda ko‘paytirilishi va muomalada bo‘lishi folklorning dinamik tabiati, o‘zgaruvchan ijtimoiy-madaniy sharoitlarga moslashish imkoniyatlari va jahon axborot makonidagi hayotiyligini namoyon etadi. Direktor taqdim etilgan ma’ruza zamonaviy folklor jarayonlarining ilmiy-nazariy jihatlarini o‘rganish nuqtai nazaridan dolzarb ekanligini ta’kidladi Seminarda kafedra kichik ilmiy xodimi Jamila Novruzova “Internet folklor kontekstida xina marosimi: an’anaviy va virtual muhit” mavzusida ma’ruza qildi. Ma’ruzada zamonaviy axborot texnologiyalari va internet muhitining folklorning yashash va tarqalish shakllariga ta’siri o‘rganilib, internet folklor an’anaviy folklorning yangi sharoitlarda davomi sifatida shakllangani ta’kidlandi. Raqamli aloqa vositalari folklor namunalarini kengroq ommaga yetkazish, ularga yangicha shakl va mazmun bag‘ishlash imkonini berishi ta’kidlandi. Hisobotda, shuningdek, Internet va jahon madaniyati ta'sirida xina marosimining o'zgarishi jarayonlari ko'rib chiqildi. Ta’kidlanganidek, keyingi yillarda ijtimoiy tarmoqlar ta’sirida keng tarqalayotgan “Xina ziyofati” nomi ostida yangi taqdimot shakllari an’anaviy marosimning qator elementlarini saqlab qolgan holda, unga yangi estetik va ko‘rgazmali xususiyatlar baxsh etdi. Ushbu jarayon natijasida marosim mahalliy va mahalliy doiradan chiqib, raqamli muhitda keng auditoriyaga taqdim etilgan madaniy tadbirga aylandi Ma’ruzada an’anaviy xina marosimi bilan zamonaviy “Xina” marosimi qiyoslanib, ularning ishtirokchilari tarkibi, marosim elementlari, folklor matnlari, musiqa va taqdimot shakllaridagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shu bilan birga, mavzu yuzasidan o‘tkazilgan so‘rov natijalari taqdim etilib, jamiyatning zamonaviy to‘y-hashamlarga munosabati, ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri haqida ma’lumotlar berildi. Ta’kidlanganidek, an’anaviy xina va zamonaviy “Xina” o‘rtasidagi bog‘liqlikni xalq og‘zaki ijodidagi davomiylik va o‘zgarish tamoyillarining o‘zaro birligi namunasi sifatida baholash mumkin Keyinroq ma’ruza atrofida keng muhokamalar bo‘lib o‘tdi. Muhokamalar chog‘ida AMEA Prezidiumi ilmiy kotibi, Folklor instituti yetakchi ilmiy xodimi, filologiya fanlari doktori Safo Garayev zamonaviy to‘y marosimlarida kuzatilayotgan o‘zgarish jarayonlarining nazariy jihatlariga to‘xtalib o‘tdi. Uning ta'kidlashicha, internet va raqamli muhit marosimlarning taqdimoti va tarqatilishiga ta'sir qiladi, ammo bu effektlarni har bir aniq kontekstda alohida tahlil qilish muhim ahamiyatga ega AMEA Prezidiumi Fan va taʼlim boʻlimi mudiri, Folklor instituti yetakchi ilmiy xodimi, filologiya fanlari doktori, fan doktori Sarxon Xavariy madaniyatning diaxronik rivojlanish modeliga eʼtibor qaratib, turli tarixiy davrlar, eʼtiqod va ijtimoiy amaliyotga taalluqli elementlar vaqt oʻtishi bilan bir-biriga qoʻshilib, yagona madaniyat tizimini shakllantirganini taʼkidladi. Xina marosimi kabi marosim namunalari madaniy tizimning yadro elementi bo‘lib xizmat qilishini va ularning raqamli muhitga o‘tkazilishi yangi madaniy yo‘nalishlar va transformatsiya jarayonlarining paydo bo‘lishiga sharoit yaratishini ta’kidladi. Olim taqdim etilgan ma’ruza ushbu yo‘nalishda olib borilgan muvaffaqiyatli tadqiqotlar namunasi ekanligini ta’kidladi va muallifning mavzuga yondashuvini ijobiy baholadi Keyinchalik so‘zga chiqqan Turkiy xalqlar folklori bo‘limi katta ilmiy xodimi, professor Almaz Hasangizi xina marosimlarining folklor-etnografik xususiyatlariga to‘xtalib, bu boradagi uzoq yillik kuzatish va izlanishlari natijalarini seminar ishtirokchilari bilan o‘rtoqlashdi. U an’anaviy hinayaxdi marosimlari nafaqat duo va qo‘shiqlardan iborat bo‘lib qolmasdan, balki ayollar ijrosidagi turli o‘yin va chiqishlar, o‘zaro suhbatlar, dramatik sahna ko‘rinishlarini o‘z ichiga olganini ta’kidladi. Professor ayollarning turli ijtimoiy rollardagi chiqishlari tantananing muhim tarkibiy qismlaridan biri ekanligini ta’kidladi. materiallarning folklorning ijro xususiyatlarini o‘rganish nuqtai nazaridan muhimligini qayd etdi AMEA Folklor instituti xodimi Afag Mustafoyeva, t.f.n.Ulkar Yusifova. filologiya fanlari fanlari nomzodi Gunay Yusifzoda Ma’ruza yuzasidan turli taklif va mulohazalar bildirilib, mavzu kelgusidagi izlanishlar uchun keng istiqbollarni ochib berishi ta’kidlandi 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Ma'lumotlardan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak