Fuqarolik qarzi

Orzularingdagi yillar yolg'izmi, yillaring orzularimi? Yurak orzularingning nuri, qalbingning orzularimi? Fikrlar savolmi, savollar fikrlarmi? Bilmadim, lekin o‘sha yillar xotiralari kunduzi xayolimda, kechasi tushimda edi. Har bir xotira tarixdir, bugundan tarixiy xotiralar nurida kechagi kunga vaqt ma’nosida qarashga kuchim yetadimi? Yuragim o‘sha yillardagi iliqlikni, samimiylikni, g‘amxo‘rlikni, ba’zan esa mo‘rtlikni orzu qilardi Murod Faraj o‘g‘li Rahimovni o‘smirlik chog‘imizdan bilaman. Biz bir yil — 1956 yilda tug‘ilganmiz, tengdoshmiz. Men Janbarda, Murod Shayiflida o‘sganman. 1973 yilda SSSRning 50 yilligi nomidagi Ozarbayjon chet tillar pedagogika instituti (hozirgi Ozarbayjon Tillar universiteti) va Murod Samad Agamalio‘g‘li nomidagi Ozarbayjon qishloq xo‘jaligi institutiga (hozirgi Ozarbayjon Davlat agrar universiteti) o‘qishga kirdim. Men o‘qituvchi bo‘ldim, Murod muhandis-mexanik. Oliy ma’lumotni olgach, men ham, Murod ham viloyatga qaytdim. Men maktabda o‘qituvchi, Murod sovxozda muhandis-mexanik bo‘lib ishlaganman. O‘quvchilarning milliy-axloqiy qadriyatlar asosida bilimlari shakllanishiga men, Murod esa texnika uyg‘unligiga guvoh bo‘lganman. Men harbiy xizmatga bordim, Murod ham. Men oddiy askar edim, Murod institutda harbiy kafedrada ofitser bo‘lgan, zahiradagi leytenant, ofitser sifatida harbiy xizmatga chaqirilgan, vzvod komandiri bo‘lgan. Partiya safiga qabul qilishim uchun hujjatlar harbiy xizmatda tayyorlandi, Murod ham harbiy xizmatda partiya safiga qabul qilindi O‘xshatishlar ma’naviy tug‘ilishimizning tarixiy lahzalarini yoritadimi? Insonni bilish uning fikrlarini bilish demakdir. Uning fikrlari bilan tanishmasdan, uning ijodi, eshitganlari va taqdimotlari haqidagi ma'lumotlar haqiqatni ifoda eta olmaydi. Shu nuqtai nazardan qaraganda, hayot haqiqatlari, insonning insonga bo‘lgan munosabatlari fikr va tafakkur tizimi bilan bog‘liqdir. Men ham shu falsafiy model bilan “Bilaman”, “Bilaman” g‘oyalarini belgilab berganlardan biri edim. Men Murod Rahimovni shunday taniganman: halol, tahliliy, vatanparvar, mas’uliyatli 1982-yilda harbiy xizmatdan katta leytenant unvoni bilan bo‘shatilgan Murod Rahimov 1985-yil 2-dekabrdan 3-aprelgacha Zangilon viloyati Agrosanoat birlashmasida bosh davlat texnik nazorat inspektori lavozimida ishlagan Yaxshi ish yorug'lik kabi edi. Har tomondan ko'rinadi, ko'rgan narsa qadrlanadi Murod Rahimov 1985 yil 4 aprelda Zangilon tuman xalq nazorati qo‘mitasi instruktori lavozimiga ko‘tarildi. 1988-yil noyabr oyidan 1990-yil dekabrigacha Zangilon tuman partiya qo‘mitasida instruktor, 1990-yil dekabrdan 1991-yil sentabrgacha tuman partiya qo‘mitasida tashkiliy bo‘lim mudiri lavozimlarida ishlagan Yoshligimiz mushtarakligi bois har gal uchrashganimizda samimiy suhbatlar qurardik. Vatanparvarlik bir zarracha ham seziladigan tuyg‘u. Men Murodni vatanparvar yigit sifatida bilardim. Uning siyosiy fikrlari bilan hali tuman komsomol komitetida ishlab yurgan kezlarimdan tanish edim. Har safar Vatan, fuqarolik, adabiyot, milliy-axloqiy qadriyatlar haqida gapirardik. Viloyatimiz yoshlarining dunyoqarashini ana shu qadriyatlar asosida shakllantirish vositasi sifatidagi turli tadbirlar haqida fikr almashdik. Viloyatimiz yoshlari Murodning keng dunyoqarashiga havas qilishi tabiiy (va adolatli) edi Oʻsha yillarda Armaniston oʻzining hududiy daʼvosi tufayli Ozarbayjonga qarshi eʼlon qilinmagan urush boshladi. Qorabogʻda va Armaniston bilan chegaradosh viloyatlarda janglar boʻlgan. Shu bois Zangilonda armiyamiz tarkibida hududiy o‘zini-o‘zi mudofaa bataloni tuzildi. Bu batalyonning askarlari ko'ngillilar, shuningdek, sobiq harbiylar - aholi bo'lar edi. Ularning barchasi vatanparvar, Vatan uchun yashaydigan insonlardir. Murod Rahimov ana shunday vatanparvarlar qatorida edi. Taboraga yuragining xohishi bilan keldi. O‘shanda chegarada yot nafasi urilganda, chet elning oyoqlari chegaraga tegsa, chegarada o‘q ovozi eshitilsa, fuqarolik burchini bajarish kerak, deb o‘ylagandim. "Fuqarolik burch, fuqarolik shu burchni tushunishdan boshlanadi. Avtomatning tetigini bosib fuqarolik burchini bajarayotganlar qatoridamiz. Buni askarlarga singdiramiz..." dedim. Mening fikrim Murodga ham yoqdi. Bu mavzu Janbarda ham, Shoyiflida ham, Seyidlarda ham... katta ishtiyoq bilan muhokama qilindi. o'tgan edi 1992-yil 27-sentabrdan 1993-yil 26-oktabrgacha zahirada boʻlgan katta leytenant Murod Rahimov 865-polk 2-motooʻqchilar bataloni komandiri oʻrinbosari sifatida Shayifli yoʻnalishidagi harbiy harakatlarda qatnashdi. O'sha paytda qo'lida qurol bo'lgan barcha Zanzilon fuqarolari armiyaga qo'shildi. Aholi askar, askar askar, ofitser esa o'z lavozimida askar edi. Bu Zangilonga mehr-muhabbatning namoyoni edi. Murod Rahimov ham ana shu muhabbatlar bilan himoyalangan Zangila himoyasida turganlar bilan tinmay nafas oldi. Men o‘sha paytda polk komandirining o‘rinbosari edim. Shuning uchun vaqti-vaqti bilan uchrashib turdik, u mas’ul bo‘lgan hududdagi harbiy vaziyat bilan qiziqdim. U askar kabi batafsil hisobot berdi, ba'zida boshqa hech narsa so'rashga hojat qolmadi Murod bilan boʻlgan suhbatimiz mohiyatan Zangilaning himoyasiga bagʻishlangan. Dushman turli yo'nalishlardan hujumga o'tdi. Viloyat mudofaasi qat’iy tashkil etilgan bo‘lsa-da, mudofaani kuchaytirib, jangovar tayyorgarlik bilan birga shaxsiy tarkibning ma’naviy-ruhiy tayyorgarligini oshirish maqsadida turli tadbirlarni amalga oshirardik. Murod Rahimov Shoyifli qo‘mondonligida xizmat qilayotgan harbiylar bilan Vatan, yer, davlat, davlatchilikka sadoqat haqida suhbatlar uyushtirdi. Shu suhbatlardan birida men ham qatnashganman. Murod Ozarbayjon davlatchiligi tarixini qamrab olgan mardonavor ishlar haqida gapirib, qahramonlar haqida gapirdi. O‘z fikrini sarhisob qilar ekan, davlat hududini himoya qilayotganlarning hammasi qahramonlar, dedi. Bugun sen Zangila himoyasidasan, sen ham qahramonsan. Bu suhbat askarlarning ruhini ko‘tardi, jangga bo‘lgan azmu shijoatni, g‘oliblik ruhini ko‘tardi. Tartarli vazir O‘rujovning janglari haqida gapirib, “Sizlarning har biringiz xuddi vazirdek dushman ortidan o‘tib, o‘z bo‘linmalaridan biri bilan yakkama-yakka jang qilishga qodirsizlar. Bunga sizning qo‘mondonlaringiz ham ishonadi, Vatan ham...”, deb hayajonga to‘lgan askarlardan biri katta leytenant Murod Rahimovaga murojaat qilib, “Koshki bizning janglarimiz ham Mo‘g‘uliston mudofaasi uchun zarur bo‘lsa edi...”. Keyin bizning ko'zlarimiz juft bo'lib qoldi. Ikkalamiz ham o‘sha askar timsolida barcha Zangila himoyachilarining g‘alaba ruhi nurini ko‘rdik. Biroz vaqt o'tgach, bu askarlar dushmanning jiddiy harbiy operatsiyasini qat'iyat bilan oldi. Murod Rahimovga rahmat aytdim, keyin “Bu rahmat sizga ona sutidek halol...” dedim. Shunda o‘sha askarning aytgan gaplari esga tushdi: “Yurt bizni ham o‘g‘il desa edi”. Biz jilmayib turardik. Bu niyat ham Zangilani himoya qilish mas'uliyatidan kelib chiqqan niyat edi, ma'rifatli niyat edi Ozarbayjon SSR Prezidentining 1991-yil 25-yanvardagi farmoni bilan respublikaning chegaradosh viloyatlarida sharoitlarni normallashtirishdagi xizmatlari, jamoat tartibini muhofaza qilish vazifalarini bajarishda jasorat va fidoyilik ko‘rsatgani uchun Ozarbayjon SSR “Shon-sharaf” ordeni bilan taqdirlangan Esimda: biz birga gaplashardik. “Mustaqil Ozarbayjonning “Shon-sharaf” ordenini oladigan kuningiz bo‘lsin...” – dedim. U minnatdorchilik bilan tabassum qildi. Milliy ozodlik harakati natijasida davlat mustaqilligimiz tiklanishiga ikkalamiz ham ishonardik Zangilaning bosib olinishi uning zangillik va ozarbayjonlik g‘ururini larzaga keltirdi. Shuningdek, u bu kasb qayerdan kelib chiqqanini yaxshi bilardi - u etarlicha keng dunyoqarashga ega edi 1994-yil martidan 1994-yil avgustigacha Zangilon tumani Ijroiya hokimiyati boshligʻining Yangikand qishlogʻi boʻyicha hududiy ijroiya vakilining oʻrinbosari, 1994-yil avgustdan 2014-yil yanvarigacha Zangilon tumani Ijroiya hokimiyati boshligʻining hududiy ijroiya vakilining oʻrinbosari, 2014-yil 1-iyulgacha Zangilon tumani Ijroiya hokimiyati boshligʻining Zangilon shahar boʻyicha oʻrinbosari. Zangilon maʼmuriy hududiy okrugi boʻyicha Zangilon tuman ijro hokimiyati ishladi Murod Rahimov hamma joyda hamisha mas’uliyat bilan ishlagan, yaxshi mehnat, yaxshi tashkilotchilik, g‘amxo‘rlik, sadoqat, yaxshi munosabat formulasini biladiganlardan edi. U qayerda ishlamasin, pedagogik muhit yaratdi; Murod Rahimov o‘rganishga intilish va o‘qitishga intilishni pedagogik muhit deb atadi Murod Rahimov davlat xizmatchisi edi. U mehnat faoliyatini boshlaganidan beri davlat (partiya, sovet organlari) boshqarmalarida ishlagan. U bu vazifalarda yangilik kiritmadi, ishga yangicha ruh olib kirdi, ishga bo‘lgan mavjud mehr-muhabbatga yangicha tus olib kirdi. “Eng go‘zal yangilik har bir xodimning o‘z vazifasiga mas’uliyati bilan belgilanadi, bu burchni tarixiy qarz deb bilganlar yaxshi fuqarolar edi...” – uning mehnati haqidagi fikrlari shunday. faoliyati haqidagi falsafiy qarashlariga asos bo‘lgan, uni taniganlar, qalbiga yaqinlar fikrini o‘ziga singdirgan Murod Rahimov shunday o'ylagan va ishlagan. Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2014-yil 25-iyundagi 580-sonli farmoyishi bilan davlat xizmatidagi samarali mehnati uchun “Davlat xizmatidagi farqi” medali bilan taqdirlangan 2021-yil iyul oyidan 2-darajali davlat xizmatchisi sifatida nafaqaga chiqdi Murod Faraj o'g'li Rahimov yuqori sudlangan fuqaro edi. U “Yangi Ozarbayjon” partiyasi a’zosi sifatida yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashni yanada rivojlantirishda samarali mehnat qilmoqda. Fuqarolik mas'uliyati bilan, fuqarolikka hurmat bilan Murod Rahimovni tarix oldidagi fuqarolik burchini biladigan, hali ham shunday seviluvchi ezgu fuqaro sifatida tanilgan va sevilgan