Vafot etgan tomonlarning merosxo'rlari bir xil da'vo - Oliy sudga da'vo qila olmaydi

Ozarbayjon Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari boʻyicha kollegiyasi sudning qonuniy kuchga kirgan va qisman ijro etilgan hal qiluv qarori mavjud boʻlgan taqdirda xuddi shu iltimosnoma boʻyicha ishni qayta koʻrib chiqishga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisida sud amaliyotining bir xilligini belgilovchi qaror qabul qildi Modern.az saytining xabar berishicha, ish holatlariga ko‘ra 17 500 manat moddiy zarar va 4 000 manat, jami 21 500 manat ma’naviy zarar undirish to‘g‘risida sud qarori qabul qilingan va bu qaror qisman ijro etilgan, biroq 20 250 manat to‘lanmagan holda qolgan. Keyinchalik qarzdor ham, jabrlanuvchi ham vafot etgan va ularning qonuniy merosxo'rlari paydo bo'lgan. Jabrlanuvchining huquqiy merosxo'ri qarzdor tarafning qonuniy merosxo'rlaridan to'lanmagan summani talab qilgan, ammo meros masalalari ijro etilish bosqichida rasmiylashtirilmaganligi sababli, ijro etuvchi organ ish yuritishni tugatish to'g'risida qaror qabul qilgan Shundan so‘ng jabrlanuvchining qonuniy merosxo‘ri sudga yangi da’vo bilan murojaat qilib, to‘lanmagan 20 250 manat undirishni talab qilgan. Sudlar ishni mazmunan ko‘rib chiqdi va da’voni qanoatlantirdi Oliy sud ishni ko'rib chiqayotib, birinchi navbatda sudga murojaat qilish huquqi Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyasi bilan kafolatlangan bo'lsa-da, bu huquq mutlaq emas va faqat qonunda belgilangan protsessual qoidalar doirasida amalga oshirilishi mumkinligini ta'kidladi. Sud, ayniqsa, sud tomonidan himoyalanish huquqi nafaqat sudga rasmiy murojaat qilish imkoniyati, balki qonuniy kuchga kirgan huquqiy hujjatlarning ijrosini ta'minlash va ushbu hujjatlarni qaytadan bahslashilishining oldini olishni ham o'z ichiga oladi Qarorda, shuningdek, qarzdor yoki undiruvchi ijro bosqichida vafot etgan taqdirda, ularning qonuniy merosxo‘rlarini ijro ishini yuritishga jalb etish “Ijro to‘g‘risida”gi qonunning 31-moddasining bevosita talabi ekani alohida ta’kidlandi. Sudda meros to‘g‘risidagi guvohnomaning yo‘qligi meros haqiqatda qabul qilingan taqdirda javobgarlikdan ozod etmasligi, meros mol-mulkka egalik qilish va undan foydalanish fakti meros qabul qilinganligini tasdiqlovchi asosiy huquqiy ko‘rsatkich ekanligi qayd etildi. Binobarin, ijro protsessida muvaffaqiyatsizlikka uchragan taraflarni almashtirish ijrochining vazifasi bo‘lib, bu mexanizmdan foydalanmasdan yangi sud ishini ochish qonunga ziddir Oliy sud, shuningdek, sudning qonuniy kuchga kirgan va qisman ijro etilgan hal qiluv qarori mavjud bo‘lganda, xuddi shu iltimosnoma asosida yangi da’vo qo‘zg‘atishga fuqarolik protsessual qonunchiligiga ko‘ra yo‘l qo‘yib bo‘lmasligi, bu esa protsessual huquq normalarining bevosita buzilishi ekanligini alohida ta’kidladi. Sud bunday hollarda muammoni yangi sud jarayonlari bilan emas, balki ijro mexanizmi, jumladan, huquqiy vorislikni to‘g‘ri qo‘llash orqali hal qilish kerakligini tushuntirdi Natijada Oliy sud apellyatsiya instantsiyasining hal qiluv qarorini bekor qildi va ish bo‘yicha ish yuritishni tugatish to‘g‘risida yangi qaror qabul qilindi