O‘zbekiston atmosferaga zararli chiqindilar miqdorini chorakga kamaytirdi

O‘zbekiston yashil rivojlanish sohasida sezilarli yutuqlarga erishdi, biroq mamlakat atrof-muhitning ifloslanishiga qarshi kurash choralarini kuchaytirishi zarur. Bu haqda Yevropa Iqtisodiy Komissiyasi (UNECE) ekspertlari ma’lum qildi, deb yozadi BMT axborot xizmati. Ular Samarqandda O‘zbekistonning ekologik faoliyatining to‘rtinchi sharhini taqdim etdilar “O‘zbekistonda ulkan islohotlar amalga oshirildi va innovatsion yondashuvlar, xususan, yashil rivojlanish, qayta tiklanuvchi energiya manbalari va tabiatga asoslangan yechimlar yo‘nalishida joriy etildi, – dedi BMT YeIK Ijrochi kotibi Tatyana Molchan 2018-2024-yillarda O‘zbekistonda atmosferaga ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishi 25 foizga kamaydi, deya qayd etadi BMT YEIK. Issiqxona gazlari chiqindilarini cheklash to‘g‘risidagi qonun qabul qilindi O'rmonlar bilan qoplangan maydon 8,7% gacha ko'tarildi. O‘zbekistonda, ayniqsa, Orolbo‘yida o‘rmon ekish va ekotizimlarni tiklash ishlari ko‘lami sezilarli darajada kengaytirildi. 2021-yilda 600 ming gektardan ortiq oʻrmon ekildi, asosan choʻl hududlarida Mamlakatda 2030 yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi ham qabul qilindi va yashil obligatsiyalar joriy etildi. Elektr energiyasi ishlab chiqarishda qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushi 15-18 foizga yetdi Mutaxassislar menejment sohasidagi islohotlarni ham ta’kidladilar: Ekologiya vazirligi 2025-yilda Prezident huzuridagi mustaqil Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasiga aylantirildi O‘zbekiston BMT EIK tavsiyalarining 77 foizini muvaffaqiyatli amalga oshirdi yoki amalga oshirmoqda Mutaxassislarning qayd etishicha, O‘zbekiston hali ham qazib olinadigan yoqilg‘iga qattiq bog‘liq. 2023 yilda birlamchi energiya isteʼmolining 80 foizini tabiiy gaz, 10 foizini neft, 8 foizini koʻmir taʼminladi. 2024 yilda qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash darajasi atigi 5,2% ni tashkil etdi Mamlakatda suv tanqisligi va samarasiz sug‘orish tizimlari hamon davom etmoqda. Nazorat qilinadigan suv havzalarining atigi 48 foizi toza, 48 foizi o'rtacha, 4 foizi yuqori darajada ifloslangan deb hisoblanadi Sirdaryo havzasining 90% gacha ifloslanishi qishloq xoʻjaligi bilan bogʻliq Oʻzbekistonda 2030-yilga borib iqlim oʻzgarishidan koʻrilgan iqtisodiy yoʻqotishlar YaIMning 1 foizini tashkil qilishi mumkin. Mamlakat havodagi zararli PM2.5 zarralari kontsentratsiyasi boʻyicha 138 davlat orasida 19-oʻrinni egallaydi. Ro‘yxatga olingan 200 dan ortiq chiqindixonaning aksariyati ekologik me’yorlarga javob bermaydi Keyingi islohotlarni amalga oshirish uchun BMT EIK (Germaniya, Italiya, UNEP va BMTTD ekspertlari ko'magida) 45 ta tavsiyalar tayyorladi. Iqlim o‘zgarishiga oid keng qamrovli qonun va Milliy moslashish rejasini qabul qilish, oqava suvlarni tozalashni modernizatsiya qilish, tabiatga asoslangan yechimlarni infratuzilmaga tizimli integratsiyalash va atrof-muhit ifloslanishi uchun to‘lov mexanizmlarini ishlab chiqish shular jumlasidandir Asosiy sahifadagi illyustrativ fotosurat: Unsplash/A. Bryzgalov