BMT-Habitat: WUF13 global uy-joy inqirozini yengish uchun hamkorlikni shakllantirish imkonini beradi

Uy-joy narxlarining tez o‘sishi, qurolli to‘qnashuvlar oqibatlari, iqlim shoklari va norasmiy aholi punktlarida yashovchi aholi sonining ko‘payishi BMTning Butunjahon shaharsozlik forumining (WUF13) Bokudagi 13-sessiyasining asosiy mavzularidan bo‘ladi Bu haqda BMT axborot xizmati saytida e’lon qilingan maqolada ma’lum qilindi, deb xabar beradi “AZERTA” Qayd etilishicha, BMT Habitat dasturi (UN-Habitat) tomonidan Ozarbayjon bilan hamkorlikda tashkil etilgan forumda dunyo yetakchilari, merlar, shaharsozlik mutaxassislari, hukumat vakillari, xalqaro tashkilotlar, xususiy sektor va fuqarolik jamiyati vakillari ishtirok etadi Bu yilgi forumning mavzusi “Hamma uchun uy-joy: xavfsiz va barqaror shaharlar va aholi punktlari”. BMT uy-joy inqirozi global ekanligini ta'kidlaydi. Tashkilot ma'lumotlariga ko'ra, hozirda qariyb 2,8 milliard odam uy-joy sharoitiga mos kelmaydigan sharoitlarda, bir milliarddan ortiq odam xaroba va norasmiy aholi punktlarida istiqomat qiladi, 300 milliondan ortiq odam esa amalda uysiz. 2050 yilga borib dunyo aholisining qariyb 70 foizi shaharlarda yashashi kutilmoqda, bu esa vaziyatni yanada yomonlashtirishi mumkin Maqolada qayd etilishicha, yashash narxining oshishi va xalqaro inqirozlar uy-joy sektoriga tobora ko‘proq bosim o‘tkazmoqda. UN-Habitat ijrochi direktori Anaklaudiya Rossbaxning so'zlariga ko'ra, global ta'minot zanjiridagi mojarolar va uzilishlar mavjud uy-joy muammolarini sezilarli darajada chuqurlashtirishi mumkin Birlashgan Millatlar Tashkilotining ta'kidlashicha, bugungi kunda uy-joy masalasi faqat uy-joy qurilishi nuqtai nazaridan ko'rib chiqilmaydi. Uy-joy inson qadr-qimmati, ijtimoiy barqarorlik, sog'liqni saqlash, ta'lim va shaharlarning barqaror rivojlanishi bilan bevosita bog'liq Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi (BMTTD) rahbari oʻrinbosari Fransin Pikap BMT axborot xizmatiga bergan intervyusida hozirgi inqiroz inson huquqlari, ijtimoiy siyosat, gender tengligi va moliyalashtirish masalalarini oʻz ichiga oluvchi kompleks yondashuvni talab qilishini aytdi Forumning markaziy mavzularidan biri norasmiy aholi punktlarining ko'payishi bilan bog'liq bo'ladi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining hisob-kitoblariga ko'ra, hozirda 1,1 milliardga yaqin odam xarobalarda istiqomat qiladi va yaqin o'n yilliklarda bu raqam yana ikki milliardga oshishi mumkin. Bolalarning ahvoli ayniqsa tashvishlidir. Xarobalarda yashovchi bolalar soni 350 milliondan 500 milliongacha ekani maʼlum qilindi Shu bilan birga, BMT-Habitat norasmiy aholi punktlariga faqat muammo sifatida qaramaslik kerak, deb hisoblaydi, chunki millionlab odamlar uchun bu hududlar shaharlarda uy-joy olishning yagona imkoniyatiga aylanadi Forumda mojarolar va tabiiy ofatlardan so‘ng shaharlarni qayta tiklash masalalariga jiddiy e’tibor qaratish rejalashtirilgan. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-yil oxirigacha dunyoda o‘z uyini tashlab ketganlar soni 123 million kishidan oshadi va ularning 60 foizdan ortig‘i shaharlarda boshpana topgan Muhokamalar chog‘ida forum ishtirokchilari nafaqat ko‘chirilgan aholini vaqtinchalik ko‘chirish, balki vayron bo‘lgan hududlarni uzoq muddatga qayta tiklash, ish o‘rinlari yaratish va aholini normal hayotga qaytarish masalalarini ham muhokama qilishni rejalashtirgan Francine Pikapning so'zlariga ko'ra, zamonaviy inqirozlar tobora ko'proq shaharlarda to'plangan. Uning taʼkidlashicha, mojarolar, iqlim oʻzgarishi va urbanizatsiya masalalari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq va xalqaro miqyosda birgalikdagi yechimlarni talab qiladi Munozaraning alohida qismi iqlim xavfiga bag'ishlanadi. BMT ma'lumotlariga ko'ra, iqlim o'zgarishi uy-joy inqirozini keltirib chiqaradigan asosiy omillardan biridir. Birgina 2023 yilning o‘zida 20 milliondan ortiq odam toshqinlar, bo‘ronlar, yong‘inlar va boshqa ekstremal ob-havo hodisalari tufayli o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘ldi. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko'ra, 2040 yilga borib iqlim o'zgarishi natijasida dunyoda 167 millionga yaqin uy yo'qolishi mumkin Biroq, qurilish sektori karbonat angidrid chiqindilarining eng katta manbalaridan biri bo'lib qolmoqda. Binolarni qurish va ulardan foydalanish energiyaga asoslangan global CO2 chiqindilarining taxminan 34 foizini tashkil qiladi. Shu sababli forum ishtirokchilari uy-joy qurilishi hajmini oshirish va iqlimga salbiy ta’sirni kamaytirish yo‘llarini muhokama qilishni rejalashtirmoqda “BMT-Habitat” nashri Bokuda boʻlib oʻtadigan Butunjahon shahar forumi global uy-joy inqirozini yengish va birgalikda yechimlar ishlab chiqish uchun yangi xalqaro sherikliklarni shakllantirish imkoniyatini berishi va bu borada katta umidlar borligini bildirdi Bundan Bundan tashqari, forum 2016-yilda qabul qilingan Yangi shaharsozlik dasturi doirasida davom etayotgan o‘n yillik tsiklning muhim bosqichlaridan biriga aylanadi.Bokuda o‘tkaziladigan muhokamalar hujjatni amalga oshirish bo‘yicha oraliq hisobotni tayyorlashga hissa qo‘shishi kutilmoqda. Bu hisobot iyul oyida Nyu-Yorkda BMT Bosh Assambleyasida muhokama qilinadi 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Axborotdan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak