Shusha deklaratsiyasi umumiy kelajak uchun strategik yo‘l xaritasidir

Rajab Toyyib Erdo‘g‘an va Ilhom Aliyev (Shushada imzolash marosimi) Tarixda shunday hujjatlar borki, ularning ahamiyati ular imzolangan kun bilan cheklanmaydi. Vaqt o'tishi bilan bu hujjatlarning siyosiy ahamiyati yanada oydinlashadi va ular davlatlarning kelajakdagi rivojlanish yo'nalishlariga qanday ta'sir ko'rsatishi aniq bo'ladi 2021-yil 15-iyun kuni Shusha shahrida imzolangan Shusha deklaratsiyasi ana shunday hujjatlardan biridir Shusha deklaratsiyasini faqat Ozarbayjon va Turkiya o‘rtasida imzolangan navbatdagi siyosiy hujjat sifatida baholash to‘g‘ri bo‘lmaydi. Bu hujjat ikki qardosh xalqning asrlar davomida shakllangan hamjihatligi, mushtarak tarixi va umumiy kelajakka qarashining siyosiy ifodasidir. Shushada deklaratsiyaning imzolanishi alohida ramziy ma’noga ega Uzoq yillar bosib olingan va Ozarbayjon armiyasining jasorati natijasida ozod qilingan Shusha shahri o‘sha kuni nafaqat madaniyat poytaxti, balki yangi geosiyosiy voqeliklar e’lon qilingan markaz sifatida ham tarixga kirdi Bugun mintaqada kechayotgan jarayonlarga nazar tashlaydigan bo‘lsak, Shusha deklaratsiyasi qanchalik uzoqni ko‘zlab tayyorlanganini ko‘rish mumkin Hujjat Ozarbayjon va Turkiya munosabatlarini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarib, ittifoqchilik darajasiga ko‘tardi. Aslida, bu munosabatlar norasmiy bo'lsa ham, doimo mavjud bo'lgan. Biroq Shusha deklaratsiyasi bu munosabatlarni yanada mustahkam huquqiy va siyosiy asos bilan ta’minladi. Deklaratsiyaning diqqatga sazovor jihatlaridan biri shundaki, u faqat harbiy va siyosiy masalalarni qamrab olmaydi. Bu yerda iqtisodiy hamkorlikdan tortib energetika xavfsizligi, transport loyihalaridan tortib, ta’lim va madaniy aloqalargacha bo‘lgan keng yo‘nalishlar o‘z ifodasini topgan. Bu Ozarbayjon va Turkiya kelajakni birgalikda qurishga qat’iy qaror qilganligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, transport va logistika sohasidagi hamkorlik istiqbollari katta ahamiyatga ega. Zangezur yo‘lagini ochish bo‘yicha olib borilayotgan ishlar nafaqat mintaqaviy loyiha, balki Yevropa va Osiyoni bog‘laydigan muhim geosiyosiy va geoiqtisodiy loyiha sifatida qaralmoqda. Bu loyihalar amalga oshishi bilan Ozarbayjonning tranzit imkoniyatlari kengayadi, shu bilan birga Turk dunyosi ichidagi aloqalar yanada mustahkamlanadi Shusha deklaratsiyasining yana bir muhim jihati mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasi bilan bog‘liq. Yangi dunyo tartibi shakllanayotgan zamonaviy davrda xavfsizlik va mudofaa sohasida ishonchli sheriklik muhim ahamiyat kasb etmoqda Shu munosabat bilan Ozarbayjon va Turkiya o‘rtasidagi harbiy hamkorlikni yanada chuqurlashtirish mintaqada barqarorlikni saqlashga xizmat qiluvchi muhim omillardan biridir. Deklaratsiya, shuningdek, xalqaro hamjamiyatga ochiq xabardir. Bu xabarning mohiyati shundaki, Ozarbayjon va Turkiya o‘z milliy manfaatlarini birgalikda himoya qilishga, mintaqada tinchlik va xavfsizlikni ta’minlashga hissa qo‘shishga qat’iy qaror qildi. Bugun ikki davlatning xalqaro maydonlarda ko‘rsatayotgan hamjihatligi ana shu siyosiy yo‘nalishning davomidir 2021-yil 15-iyun kuni Shusha shahrida imzolangan imzo o‘z natijasini bermoqda. Ozarbayjon-Turkiya munosabatlari yildan-yilga mustahkamlanib, yangi loyihalar amalga oshirilmoqda, hamkorlik ko‘lami kengaymoqda. Turkiya-Ozarbayjonning keng qamrovli hamkorligi turkiy dunyoning boshqa mamlakatlari uchun diqqat markaziga aylanmoqda Bularning barchasi Shusha deklaratsiyasi shunchaki bir kunlik voqea emas, balki mintaqaning uzoq yillar davomida siyosiy va iqtisodiy rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatadigan strategik yo‘l xaritasi ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu yo‘l xaritasining kundan-kunga ro‘yobga chiqishi Ozarbayjon va Turkiya o‘rtasida imzolangan Shusha deklaratsiyasi nafaqat tarixiy aloqalarning tasdig‘i, balki mushtarak kelajak qurish yo‘lidagi kuchli siyosiy iroda ifodasi ekanligini yana bir bor tasdiqlaydi Parlament a'zosi