O‘zbekistonda 4000 yillik jarrohlik amaliyoti izlari topildi

Hozirgi O'zbekiston hududida taxminan 4000 yil avval yashagan bronza davri bolaning bosh suyagidan trepanatsiya izlari, ya'ni bosh suyagini ochish bilan bog'liq jarrohlik izlari topildi. Ushbu topilma Markaziy Osiyoda jarrohlik amaliyotini isbotlovchi eng qadimgi dalillardan biri hisoblanadi. Topilma haqidagi maqola Turkiyaning Arkeofili jurnalida chop etildi Tadqiqotchilarning so‘zlariga ko‘ra, taxminan besh yoshda vafot etgani taxmin qilinayotgan bolaning skeleti so‘nggi oylarda olib borilgan qazishmalar chog‘ida topilgan. Taxminan uch yoshida vafot etgan boshqa bolaning qoldiqlari ham xuddi shu qabrdan topilgan Mutaxassislarning ta'kidlashicha, 5 yoshli bolaning bosh suyagida tosh yoki suyak asboblari yordamida bajarilgan bosh suyagi trepanatsiyasining aniq izlari ko'rinadi. Qadim zamonlarda bunday muolajalar epilepsiya, migren yoki ruhiy kasalliklarni davolash uchun amalga oshirilgan bo'lishi mumkin. Biroq, tadqiqotchilar o'sha paytda tibbiy va marosim amaliyotlari o'rtasidagi chegara aniq belgilanmaganligini ta'kidladilar Bu topilma O‘zbekiston janubida, Afg‘oniston chegarasi yaqinidagi arxeologik maydonda italiyalik va o‘zbekistonlik arxeologlar hamkorlikda o‘tkazgan ekspeditsiya chog‘ida aniqlangan Qazishmalar bronza davriga oid Jarqutan manzilgohiga qaratilgan. Mutaxassislarning fikricha, qabriston miloddan avvalgi uchinchi ming yillikning oxiriga to'g'ri keladi. O'sha paytda Jarquton Oksus tsivilizatsiyasining muhim shahar markazlaridan biri bo'lib, Baqtriya-Marg'iyona arxeologik majmuasi deb ham ataladi Tadqiqotchilar bu sivilizatsiya yirik daryolar va vohalar bo‘yida rivojlanganligini, kuchli dehqonchilik va boy moddiy madaniyatga ega ekanligini ta’kidladilar. Uning pasayishiga yirik daryolarning qurishi bilan bog'liq iqlim o'zgarishlari sabab bo'lgan bo'lishi mumkin "Jarqutan bizni hayratda qoldirishda davom etmoqda. Bundan 4000 yil muqaddam Oʻrta Osiyoda yosh bolaga bunday murakkab jarrohlik amaliyoti oʻtkazilgani diqqatga sazovordir", - deydi arxeolog Enriko Askalone Shu bilan birga, olimlarning aytishicha, kashfiyot bir qancha savollar tug‘diradi, jumladan, operatsiyani kim amalga oshirganligi, ular qanday tibbiy bilimga ega bo‘lganligi va nima uchun 5 yoshli bola tanlangani kabilar. Bu savollar kelajakdagi tadqiqotlarda o'rganilishi kutilmoqda Avvalroq xalqaro arxeologlar guruhi O‘zbekiston janubidagi To‘da g‘orida tosh o‘roq, yovvoyi arpa va boshqa boshoqli urug‘lar, shuningdek, mahalliy ovchi-yig‘uvchilar tomonidan taxminan 9200 yil avval to‘plangan turli o‘simliklar qoldiqlari topilgani haqida xabar berilgan edi