TÜİK 2025 yilgi yo'l-transport hodisasi statistikasini e'lon qildi: kuniga 16 kishi halok bo'ldi

Turkiya Statistika Instituti (TUIK) 2025-yilgi yoʻl-transport hodisalari statistikasini eʼlon qildi. O‘tgan yil davomida Turkiyaning avtomobil yo‘llari tarmog‘ida jami 1 million 549 ming 574 ta yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘ldi. Ushbu baxtsiz hodisalarning 1 million 261 ming 253 tasi faqat moddiy zararga sabab bo'lgan bo'lsa, 288 ming 321 baxtsiz hodisa o'lim va jarohatlar sifatida qayd etilgan. O‘lim va jarohatlar bilan bog‘liq yo‘l-transport hodisalarining 86,5 foizi aholi turar joylarida, 13,5 foizi aholi turar joylaridan tashqarida sodir bo‘lgan 2025 yil davomida sodir bo'lgan baxtsiz hodisalar natijasida jami 6 ming 35 kishi halok bo'ldi va 403 ming 937 kishi tan jarohati oldi. O'lim va jarohatlar bilan bog'liq 288 ming 321 baxtsiz hodisaning tafsilotlariga ko'ra, 2 ming 541 kishi to'g'ridan-to'g'ri voqea joyida vafot etgan. Baxtsiz hodisa sabab va oqibatlari tufayli jabrlangan va sog‘liqni saqlash muassasalariga yuborilgan 3494 kishi davolanganidan keyin 30 kun ichida vafot etgan. 2025-yilda avtomobil yo‘llarida kuniga o‘rtacha 789,9 ta o‘lim va jarohatlar bilan bog‘liq YTH sodir bo‘lgan, 16,5 ta o‘lim va 1106,7 ta jarohatlangan Yo‘l-transport hodisalarida jami o‘lganlar soni o‘tgan yilga nisbatan 5,0 foizga kamaygan bo‘lsa, jarohatlanganlar soni 4,9 foizga o‘sgan. Turkiyada 2025-yilda yo‘l harakatidagi avtotransport vositalari soni 2024-yilga nisbatan 7,4 foizga o‘sdi. Bundan tashqari, jami YTHlar soni 7,3 foizga, o‘lim va jarohatlar bilan sodir bo‘lgan baxtsiz hodisalar soni 8,0 foizga, moddiy zarar yetkazgan transport hodisalari soni esa 7,1 foizga oshdi Turkiyada jami avtotransport vositalari soni 2024 yilda 31,3 million bo'lsa, 2025 yilda bu raqam 33,6 millionga yetdi. 2024 yilda yo'l-transport hodisalarida halok bo'lganlar soni 6 ming 351 bo'lgan bo'lsa, 2025 yilda bu raqam 6 ming 35 taga etdi. Shunday qilib, avtotransportda halok bo'lganlar soni 10002 dan 1002 mingtaga kamaydi. 2025 yilda 18,0 Turkiyada roʻyxatga olingan avtotransport vositalarining bosib oʻtgan umumiy kilometrlari maʼlumotlar mavjud boʻlgan oxirgi yil boʻlgan 2024-yil uchun 382 milliard avtomobil-kilometr deb hisoblangan. Shunga ko‘ra, 2024-yilda avtotransport vositalari bosib o‘tgan har bir milliard kilometrga yo‘l-transport hodisalarida 15,7 kishi halok bo‘lishi va 1055,2 nafar jarohat olishi aniqlangan Viloyat miqyosidagi statistik ma’lumotlar o‘rganilsa, eng ko‘p yo‘l-transport hodisasi o‘limi 2025-yilda Anqarada sodir bo‘lgan. Yil davomida poytaxtda 290 kishi yo‘l-transport hodisalarida halok bo‘lgan. Eng ko'p jarohatlanganlar soni 47 ming 717 kishi bilan Istanbulda kuzatildi. Eng kam o'lganlar soni 5 kishi bilan Ardahonda, eng kam jarohatlanganlar soni esa 294 kishi bilan Ardahonda qayd etilgan 2025 yilgi statistik ma'lumotlarga ko'ra, avtomobil yo'llarida sodir bo'lgan jami 288 ming 321 o'lim va jarohatlar bilan bog'liq baxtsiz hodisalarning 249 ming 273 tasi aholi punktlarida, 39 ming 48 tasi aholi punktlaridan tashqarida sodir bo'lgan. Ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, yo'l-transport hodisalari o'limining 57,2 foizi va jarohatlarning 82,0 foizi turar-joy hududida sodir bo'lgan baxtsiz hodisalar tufayli sodir bo'lgan. Aholi yashash joylaridan tashqarida sodir bo'lgan holatlar jami o'limlarning 42,8 foizini va jarohatlarning 18,0 foizini tashkil qildi Mamlakat bo‘ylab yo‘l tarmog‘idagi baxtsiz hodisalarda halok bo‘lganlarning 50,7 foizi haydovchilardir. Bu ko‘rsatkichdan keyingi o‘rinlarni 29,3 foiz bilan yo‘lovchilar, 20,0 foiz bilan piyodalar egalladi. Haydovchilar jarohatlar statistikasida 55,6 foiz bilan birinchi o‘rinni egallagan bo‘lsa, jarohatlanganlarning 33,9 foizi yo‘lovchilar, 10,5 foizi esa piyodalar ekanligi aniqlandi. Jabrlanganlar va jarohatlar jinsiga qarab baholanganda; Halok bo‘lganlarning 77,8 foizi erkaklar, 22,2 foizi ayollar ekanligi aniqlandi. Jarohatlanganlar orasida bu ko'rsatkich erkaklarda 70,0 foiz, ayollarda 30,0 foizni tashkil etdi Haydovchilar va yo'lovchilar yo'qotishlarni transport vositalarining turlari bo'yicha o'rganadigan bo'lsak, 2025 yilda 1334 nafar mototsikl haydovchisi va 191 nafar yo'lovchi halok bo'lgan. Xuddi shu davrda avtohalokatlarda 102 nafar haydovchi va 1063 nafar yo'lovchi hayotdan ko'z yumgan. Yo'l harakatida "zaif yo'l foydalanuvchilari" toifasiga kiruvchi piyodalar, mototsikl, velosiped va elektr skuter (elektron skuter) haydovchilari katta yo'qotishlarga duch kelishdi. Bu guruhda jami o'lganlar soni 2 ming 680 nafarni, jarohatlanganlar soni esa 183 ming 840 nafarni tashkil etdi. Baxtsiz hodisalarda jami o'lganlar sonining 44,4 foizi va jarohatlarning 45,5 foizi shu guruh vakillariga to'g'ri keladi Yo‘l harakatining zaif ishtirokchilari o‘rtasida sodir bo‘lgan 2680 ta o‘limning 45,0 foizi piyodalar bo‘lib, 1205 nafari vafot etgan. 1334 kishining o'limi bilan mototsikl haydovchilari baxtsiz hodisalarda o'limning 22,1 foizini, zaif guruhdagi o'limlarning 49,8 foizini tashkil etdi. Jarohatlar jadvalida 42 ming 540 piyoda zaif foydalanuvchilar orasida jami 183 ming 840 jarohatlanganlarning 23,1 foiziga to'g'ri keladi. Mototsikl haydovchilari jami jabrlanganlar sonining 32,3 foizini, 130 ming 578 nafari jarohatlanganlar, 71,0 foizi esa zaif guruhdagi jarohatlanganlardir Jabrlanganlarni yosh guruhlari bo'yicha ajratilganda, o'limning eng katta qismi, ya'ni 52,0 foizi 25-64 yosh guruhiga to'g'ri keldi. O‘lganlarning 21,8 foizini 65 va undan katta yoshdagilar, 16,2 foizini 18-24 yoshdagilar, 9,9 foizini 0-17 yoshdagilar tashkil etgan. 25-64 yosh toifasi jarohatlanish darajasi bo'yicha 55,5 foiz bilan yetakchilik qildi. Jabrlanganlarning 18,8 foizini 0-17 yosh, 18-24 yosh toifasi 17,5 foizi, 65 va undan katta yoshdagilar 8,2 foizini tashkil etdi 2025-yilda butun Turkiya boʻylab yoʻl tarmogʻida sodir boʻlgan 288 ming 321 ta oʻlim va tan jarohati olgan yoʻl-transport hodisasida jami 484 ming 683 ta avtomobil ishtirok etgan. Maʼlumotlarga koʻra, bu transport vositalarining 45,2 foizi avtomobil, 31,3 foizi esa mototsikldir. Voqea sodir bo'lgan boshqa transport vositalarining taqsimlanishi 12,5% pikap, 1,9% mikroavtobus, 1,9% velosiped, 1,8% traktor, 1,5% avtobus, 1,5% yuk, 0,6% elektr scooter va 0,6% traktor. Maxsus maqsadli avtomashinalar, ish mashinalari, tez tibbiy yordam mashinalari, tramvaylar, poyezdlar va ot aravalari jami 0,4 foiz ulushga ega bo‘lsa, turi aniqlanmagan transport vositalarining ulushi 0,9 foizni tashkil etdi Baxtsiz hodisalar oqibatlarini aniqlashda avtohalokatga uchragan transport vositalarining soni hal qiluvchi rol o'ynaydi. Yo‘l-transport hodisalarida halok bo‘lganlarning 50,1 foizi bitta avtohalokatda sodir bo‘lgan. Ikki avtomashina ishtirokida sodir bo'lgan baxtsiz hodisalar 43,0 foiz o'limga sabab bo'lgan bo'lsa, ko'p avtomashinalar ishtirokida sodir bo'lgan baxtsiz hodisalarda bu ko'rsatkich 6,9 foizda saqlanib qoldi. Shikastlanish holatlarining rasmi turlicha. Jarohatlarning 55,0 foizi ikkita avtotransport hodisasi natijasida sodir bo'lgan. Yagona avtomashinalarning to‘qnashuvi jarohatlarning 37,4 foizini, ko‘p avtomashinalarning to‘qnashuvi esa 7,6 foizni tashkil etgan. O'lim va jarohatlarning umumiy taqsimotida ikkita avtohalokat 54,3 foiz bilan birinchi o'rinda turadi. Undan keyingi o‘rinlarda 39,6 foiz bilan bitta avtohalokat va 6,1 foiz bilan ko‘p avtomobil ishtirokida sodir bo‘lgan YTHlar bormoqda O‘tgan yili o‘lim va jarohatlanishga sabab bo‘lgan jami 345 ming 489 ta nosozlik aniqlangan. Aniqlanishicha, ushbu nuqsonlarning 90,6 foizi bevosita haydovchi tomonidan sodir etilgan. Haydovchilarning xatosi 7,7 foiz bilan piyodalar, 0,8 foiz bilan transport vositalari, 0,6 foiz yo‘lovchilar va 0,3 foiz bilan yo‘l harakati xatolaridan keyin sodir bo‘ldi Haydovchilarning xatolari o‘z-o‘zidan o‘rganilganda “Avtomobil tezligini yo‘l, ob-havo va harakat talab qiladigan sharoitga moslashtirmaslik” birinchi o‘rinni egalladi va bu qoidabuzarlik 114 ming 636 baxtsiz hodisaga yo‘l ochdi. 52 ming 974 ta qayd bilan “Chorrahalar, o‘tish joylari va yo‘laklar tor bo‘lgan joylarda o‘tish ustuvorligiga rioya qilmaslik” ikkinchi eng ko‘p qoidabuzarlik bo‘lsa, uchinchi o‘rinda 29 ming 735 holat bilan “orqadan urish” xatosi qayd etilgan Baxtsiz hodisalar vaqtlari to'g'risidagi ma'lumotlar o'rganilganda, halokatli va jarohatlangan baxtsiz hodisalarning 65,0 foizi kunduzi sodir bo'lganligi aniqlandi. Baxtsiz hodisalarning 33,1 foizi tunda, 1,9 foizi shom vaqtida sodir bo'lgan. Yillik miqyosda baholanganda, avgust 10,4 foiz bilan eng ko'p baxtsiz hodisalar sodir bo'lgan davr sifatida qayd etilgan. Baxtsiz hodisalar eng kam bo'lgan oy 5,7 foiz bilan fevral edi Hafta kunlari orasida eng ko'p baxtsiz hodisa sodir bo'lgan kun 15,1 foiz ulush bilan juma bo'lsa, eng past voqea sodir bo'lgan kun esa 13,6 foiz bilan yakshanba sifatida statistikada aks etdi. O'limga olib keladigan baxtsiz hodisalar bo'yicha birinchi o'rinni piyodalar to'qnashuvi egallab, 1190 kishi halok bo'lgan. Undan keyin 1171 kishi halok boʻlgan yoʻl-transport hodisalari va 1124 kishi halok boʻlgan yon taʼsirli YTHlar bormoqda