Xavfsizlik bo'yicha ekspert: Minalar nafaqat quruqlikni, balki odamlarning hayotini ham garovga qo'yadi

Minalar tahdidi zamonaviy davrning eng jiddiy va uzoq muddatli muammolaridan biri bo'lib qolmoqda. Ayniqsa, mojarodan keyingi hududlarda bu muammo nafaqat xavfsizlik masalasi, balki odamlarning kundalik hayotiga, ularning qaytishiga, mintaqani qayta qurishga bevosita ta’sir etuvchi asosiy omillardan biridir. Ozarbayjonning ozod qilingan hududlarida olib borilayotgan minalardan tozalash ishlari ko‘lami vaziyatning naqadar jiddiy ekanini ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda yuz minglab minalar va portlamagan o‘q-dorilar aniqlanib, zararsizlantirilgan bo‘lsa-da, birgina 2025-yilning o‘zida minglab minalar va o‘n minglab portlovchi moddalar qoldiqlari topilgani bu tahdid hamon saqlanib qolganini ko‘rsatadi. Umuman olganda, 2020-yildan bugungi kunga qadar 256 ming gektardan ortiq maydonning tozalanishi, 241 mingdan ortiq portlovchi o‘q-dorilarning zararsizlantirilishi katta ishlar qilinganini ko‘rsatsa-da, hali oldinda uzoq va murakkab jarayon borligini ko‘rsatadi. Bularning barchasi fonida minalar muammosi nafaqat texnik masala, balki odamlarning xavfsiz qaytishi, mintaqada hayotni tiklash va iqtisodiy taraqqiyotni jadallashtirish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan asosiy vazifalardan biri sifatida kun tartibida qolmoqda Xavfsizlik bo‘yicha ekspert Elshad Hasanov AZƏRTAC ga bu borada bergan bayonotida ishg‘oldan ozod qilingan hududlarda mina xavfi bugungi kunda Ozarbayjon uchun eng jiddiy gumanitar va xavfsizlik muammolaridan biri bo‘lib qolayotganini ta’kidladi. "Soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, Armaniston tomonidan bosib olingan Ozarbayjon hududlarida taxminan 1,5 million mina koʻmilgan. Urush 2020-yilning noyabr oyida yakunlangan boʻlsa-da, bugungi kunda topilgan minalar orasida 2021-yilda Armanistonda ishlab chiqarilgan namunalar ham bor. Bu shuni koʻrsatadiki, bizning hududlarimizda minalar koʻmilishi urushdan soʻng ham davom etgan, portlash holatlari qayd etilgan42. uzoq va bu portlashlar natijasida odamlar hayotdan ko'z yumdi, og'ir jarohatlar oldi, ba'zilari esa qo'l-oyoqlarini yo'qotdi Uning aytishicha, Ozarbayjon bu masalani muntazam ravishda xalqaro miqyosda ko‘tarib keladi. Urushdan keyin Ozarbayjon minalar muammosi yuzasidan xalqaro tashkilotlarga, jumladan, BMTga murojaat qilgan. Afsuski, mamlakatimizda bu yo‘nalishda hali jiddiy yordam ko‘rsatilmagan: "Minalardan tozalash ishlari asosan Ozarbayjonning o‘z mablag‘lari hisobidan amalga oshirilmoqda. Bu boradagi asosiy yuk 1998 yilda Buyuk Yo‘lboshchi Haydar Aliyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Ozarbayjon Respublikasining Minalar tozalash agentligi (ANAMA) zimmasiga tushadi. Shu bilan birga, Ozarbayjon Respublikasining Minalar tozalash agentligi (ANAMA). Bu jarayonga Favqulodda vaziyatlar va Davlat chegara xizmati ham jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda E.Hasanov Armaniston tomonidan taqdim etilgan kon xaritalari noto‘g‘ri ekanligini ta’kidladi. Biz boshqa tomondan minalar xaritalarini talab qildik. Garchi ular xaritalarni ikki marta taqdim etgan bo'lsalar ham, bu xaritalarning atigi 25 foizi haqiqiy vaziyatga to'g'ri kelgan. Bu jarayon uchun qo'shimcha qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi Ekspertning soʻzlariga koʻra, minalardan tozalash sohasida ayrim davlatlar tomonidan cheklangan yordam koʻrsatilgan. Misol uchun, Italiya tomonidan minalardan tozalash uskunalari taqdim etildi. Biroq, umuman olganda, bu ishlar asosan Ozarbayjonning o'z kuchi hisobiga amalga oshirilmoqda "Mina xavfi boʻlgan hududlar maxsus belgilar bilan belgilangan va bu zonalarga kirish qatʼiyan man etilgan. Shunga qaramay, afsuski, ayrim hollarda odamlar ushbu qoidalarga amal qilmay, natijada ogʻir tan jarohati olishadi. Shu bois aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini kuchaytirish kerak. Minalar muammosi jiddiy muammolardan biri boʻlib, soʻnggi yillarda xalqaro tashkilotlarning bu muammoni hal qilish kuchsizligini saqlab qolgan boʻlsa-da. Ularning samaradorligi so‘roq ostida, bu holat xalqaro munosabatlar tizimida bugungi kundagi mojarolar, Rossiya-Ukraina urushi va boshqa jarayonlar xalqaro tashkilotlar o‘z vazifalarini to‘liq bajara olmasligidan dalolat beradi”, deb ta’kidladi E.Hasanov 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Ma'lumotlardan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak