Tohir Mirkishili: “Buyuk Yo‘lboshchining iqtisodiy yo‘nalishi kuchli davlat, kuchli tadbirkor, kuchli Ozarbayjon edi”

Zamonaviy Ozarbayjon davlatining asoschisi, Milliy lider Haydar Aliyev faoliyati nafaqat siyosat va davlatchilik sohasida, balki iqtisodiy rivojlanish strategiyasini shakllantirish nuqtai nazaridan ham muhim tarixiy bosqichni tashkil etadi Ozarbayjon iqtisodiyotining bugungi barqaror rivojlanish modeli, tadbirkorlikni mustahkamlash, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy tiklash, xususiy sektorni kengaytirish va mamlakatimizning xalqaro iqtisodiy tizimga integratsiyalashuvi Buyuk Yo‘lboshchi tomonidan belgilab berilgan strategik yo‘nalish samarasidir. Milliy lider Haydar Aliyevning Ozarbayjon iqtisodiyotini rivojlantirishdagi tarixiy roliga nazar tashlaydigan bo‘lsak, bu siyosat nafaqat bir davrning iqtisodiy dasturi, balki zamonaviy Ozarbayjonning uzoq muddatli rivojlanish konsepsiyasi bo‘lganligi ayon bo‘ladi. Bugungi kunda Haydar Aliyev maktabi Prezident janob Ilhom Aliyev tomonidan muvaffaqiyatli olib borilayotgan iqtisodiy siyosatning asosidir Ozarbayjon mustaqilligining dastlabki yillarida mamlakat chuqur iqtisodiy inqiroz, boshqaruv tartibsizliklari, giperinflyatsiya va ishlab chiqarishning keskin pasayishiga duch keldi. Davlat institutlari zaiflashgan, sanoat korxonalari to‘xtab qolgan, ishsizlik kuchaygan bir sharoitda iqtisodiyotni tiklash jiddiy siyosiy iroda va strategik qarashni talab qildi. 1993-yilda xalq talabi bilan hokimiyat tepasiga qaytgan Buyuk Yo‘lboshchi Haydar Aliyev qisqa vaqt ichida nafaqat mamlakatda siyosiy barqarorlikni ta’minladi, balki iqtisodiy islohotlarga ham zamin yaratdi. U kuchli davlatni faqat kuchli iqtisodiyotga qurish mumkinligini yaxshi tushundi Buyuk Yo‘lboshchining iqtisodiy siyosatida tadbirkorlikni rivojlantirish, xususiy sektorni shakllantirish asosiy ustuvor yo‘nalishlardan biri bo‘ldi. Sovet iqtisodiy modelidan bozor iqtisodiyotiga o'tish davrida Ozarbayjonda yangi iqtisodiy munosabatlarni o'rnatish oson jarayon emas edi. Biroq, Haydar Aliyev o‘zining uzoqni ko‘rgan siyosati bilan tadbirkorlikning davlatning asosiy tayanchlaridan biriga aylanishini ta’minladi. Uning rahbarligida qabul qilingan qonunlar, iqtisodiy islohotlar va normativ-huquqiy baza Ozarbayjonda ishbilarmonlik muhitini shakllantirish imkonini berdi. Aynan o‘sha davrda soliq tizimini qayta qurish, tadbirkorlar faoliyatiga to‘sqinlik qilayotgan byurokratik to‘siqlarni bartaraf etish, erkin bozor munosabatlariga ko‘maklashish borasida muhim qadamlar qo‘yildi Soliq siyosatida shaffoflik va rag‘batlantirish mexanizmlari birinchi o‘ringa qo‘yildi. Tadbirkorga yaratilgan qulay sharoitlar davlat byudjeti, aholi bandligi va umumiy iqtisodiy taraqqiyotning asosiy manbaiga aylanishini Buyuk Yo‘lboshchi yaxshi bilardi. Mamlakatni tark etgan ishbilarmonlarni Ozarbayjonga qaytarish va ularning sarmoyaviy imkoniyatlarini milliy iqtisodiyotga yo‘naltirish umummilliy lider Haydar Aliyev iqtisodiy strategiyasining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘ldi. O‘shanda xorijda yashayotgan ozarbayjonlik ishbilarmonlar davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlana boshlagan, ularning mamlakatga sarmoya kiritishi uchun huquqiy va iqtisodiy kafolatlar yaratilgan. Bu siyosat milliy ishbilarmonlar sinfining shakllanishiga, iqtisodiyotning tiklanishiga muhim hissa qo‘shdi. Buyuk Yo‘lboshchi nafaqat poytaxt Bokuda, balki hududlarda ham tadbirkorlikni rivojlantirishni ustuvor vazifa, deb hisobladi. Chunki iqtisodiy rivojlanish mutanosib va ​​barqaror bo‘lishi uchun hududlar salohiyatini faollashtirish muhim edi. Bu siyosat samarasida hududlarda yangi korxonalar tashkil etilib, qishloq xo‘jaligi va qayta ishlash sanoati rivojlandi, mahalliy tadbirkorlik subyektlari faoliyati kengaydi. Hududlarda tadbirkorlarning yangi avlodi yetishib chiqayotgani aholining ijtimoiy farovonligi oshishiga, ichki migratsiyaning kamayishiga, bandlik darajasining oshishiga olib keldi. Buyuk Yo‘lboshchining iqtisodiy kursida kichik va o‘rta tadbirkorlikni rivojlantirish ham alohida o‘rin tutdi. U iqtisodiyotni nafaqat yirik korxonalar, balki moslashuvchan va barqaror biznes tizimi asosida qurish muhimligini ta’kidladi Shu maqsadda tadbirkorlarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari shakllantirildi, imtiyozli kreditlar ajratildi, tadbirkorlik faoliyati uchun moliyaviy imkoniyatlar kengaytirildi. Xususiy bank sektorini rivojlantirish ham iqtisodiyotni liberallashtirish siyosatining muhim qismi bo‘ldi. Ozarbayjonda zamonaviy bank-moliya tizimining shakllangani tadbirkorlik rivojiga qo‘shimcha turtki bo‘ldi. Haydar Aliyevning iqtisodiy siyosati haqida gapirganda, u mualliflik qilgan neft strategiyasini ham eslatib o‘tish kerak. 1994 yilda imzolangan “Asr shartnomasi” Ozarbayjon iqtisodiyoti tarixida burilish nuqtasi bo'ldi. Ushbu kelishuv bilan Ozarbayjon jahon energetika bozorida ishonchli hamkor sifatida tan olindi, mamlakatga milliardlab dollarlik xorijiy sarmoya jalb etildi. Neft strategiyasi faqat energetika sohasini rivojlantirishdir nazarda tutmagan. Bu siyosat mamlakatning umumiy iqtisodiy tiklanishi, infratuzilma qurilishi, ijtimoiy loyihalar va noneft sektorining moliyaviy bazasini yaratdi. Buyuk Yo‘lboshchi neft daromadlarini samarali boshqarish muhimligini ta’kidladi. Shu maqsadda Davlat neft jamg‘armasining tashkil etilishi Ozarbayjon milliy boyligiga kelajak avlodlar farovonligi yo‘lida xizmat qilishga hisoblangan uzoqni ko‘rgan qadam bo‘ldi. Keyingi yillarda bu strategik yondashuv mamlakat moliyaviy barqarorligini ta’minlovchi asosiy omillardan biriga aylandi. Bugungi kunda Prezident janoblari Ilhom Aliyev tomonidan amalga oshirilayotgan iqtisodiy siyosat umummilliy lider Haydar Aliyev yo‘lining zamonaviy bosqichdagi muvaffaqiyatli davomidir Davlatimiz rahbari rahnamoligida noneft sektorini rivojlantirish, sanoatlashtirish siyosati, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari, tadbirkorlarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash va ishbilarmonlik muhitini yanada yaxshilash borasida muhim yutuqlarga erishildi. Ozarbayjonda kichik va o‘rta biznesni rivojlantirishning yangi mexanizmlari tatbiq etilmoqda, innovatsion iqtisodiyotni shakllantirish yo‘lida izchil qadamlar qo‘yilmoqda. Bugungi kunda Ozarbayjon mintaqaning yetakchi iqtisodiy davlatlaridan biridir. Kuchli valyuta zaxiralari, zamonaviy infratuzilma, xalqaro transport va energetika loyihalarida yetakchi o‘rin tutayotgani, eksport salohiyatining oshishi va barqaror ijtimoiy rivojlanish mamlakatimiz iqtisodiy qudratini namoyon etmoqda. Bularning barchasi Haydar Aliyev tomonidan belgilab berilgan strategik rivojlanish modeliga asoslanadi Umummilliy lider Haydar Aliyev iqtisodiy taraqqiyotni nafaqat statistik ko‘rsatkich, balki davlat mustaqilligi, milliy xavfsizlik va xalq farovonligining asosiy kafolati deb hisobladi. Uning tadbirkorlarga ko‘rsatayotgan e’tibori va g‘amxo‘rligi, milliy biznesni shakllantirish yo‘lidagi qadamlari, iqtisodiy islohotlarni siyosiy qo‘llab-quvvatlashi bugungi kunda ham dolzarbligicha qolmoqda 10 may kuni Ozarbayjon xalqi nafaqat buyuk davlat arbobi tavallud kunini nishonlaydi. Shu bilan birga, xalq zamonaviy Ozarbayjonning iqtisodiy taraqqiyot falsafasi muallifini, mamlakat kelajagini o‘ylaydigan uzoqni ko‘ruvchi rahbarni hurmat qiladi. Haydar Aliyevning gʻoyalari va u belgilab bergan iqtisodiy rivojlanish yoʻnalishi Ozarbayjon taraqqiyot yoʻlini belgilab beruvchi asosiy strategik yoʻnalish boʻlib qolmoqda Tohir Mirkishili, Milliy Majlis deputati