Qorabog‘ oti Yelizaveta II ga sovuq urush davrida sovg‘a qilingan

Bugun Buyuk Britaniyada an’anaviy “Windsor Royal Equestrian Show – 2026” bo‘lib o‘tmoqda. Vindzor qal'asi atrofida har yili o'tkaziladigan tadbir dunyodagi eng nufuzli ot sporti festivallaridan biri hisoblanadi. Bu erda qirol oilasi a'zolari, professional jokeylar, otchilar va minglab tomoshabinlar yig'iladi Modern.az sayti Vindzor saroyiga yo‘l olgan qorabog‘ oti nega malikaga yuborilganini o‘rganib chiqdi. Hozirda bu voqea Britaniya zodagonlarining ramzlaridan biri hisoblansa-da, uning poydevori 1943 yilda qo'yilgan.Ikkinchi jahon urushining eng og'ir davrida o'tkazilgan birinchi shouning maqsadi armiya uchun mablag' yig'ish edi. O‘sha poygadan tushgan mablag‘ Britaniya havo kuchlari uchun qiruvchi samolyotlar sotib olishga sarflangan. Keyingi yillarda bu tadbir Britaniya monarxiyasining anʼanasiga aylandi Ushbu an'ananing eng buyuk namoyandalaridan biri Yelizaveta II edi Qirolicha Yelizaveta II bolaligidan otlar bilan o‘sgan. U birinchi ponini 4 yoshida sotib oldi. U an'anaga ko'ra yangi saylangan bosh vazirlar bilan ot fermasiga tashrif buyurib, ularga otlarini ko'rsatdi. Qirolicha poyga otlarining qonlari, xarakteri va chidamliligi haqida professional naslchilik bilimiga ega edi Qorabog‘ otini malikaga jo‘natib, SSSR bu sohada ham o‘zidan ustun ekanligini ta’kidlamoqchi bo‘ldi: 1956 yilda Buyuk Britaniya qirolichasi Yelizaveta II ga sovg‘a qilingan “Zaman” nomli Qorabog‘ oti Sovuq urush davrida alohida diplomatik sovg‘a bo‘lgan. Shu bilan birga, bu ot SSSR madaniy va tarixiy merosining namoyishi sifatida ham hisoblangan. O‘sha davrda xalqaro munosabatlarda ramziy imo-ishoralar alohida ahamiyatga ega bo‘lib, davlatlar o‘zlarini nafaqat siyosiy kuch, balki madaniy unsurlar bilan ham ko‘rsatishga harakat qilganlar. SSSR tomonidan qirolichaga Qorabog‘ otining sovg‘a qilinishi siyosiy va mafkuraviy mazmunga ega edi. O'sha paytda ingliz otliq an'analari G'arb dunyosida alohida obro'ga ega bo'lib, qirollik oilasi bu sohaning asosiy ramzlaridan biri hisoblangan. Moskva Qorabog‘ otini taqdim etish orqali nafaqat ekzotik va noyob zotni namoyish etdi, balki ayni paytda SSSRda yetishtirilgan otlarning sifati G‘arb ot sporti maktabidan qolishmasligini ko‘rsatishga harakat qildi. Qaysidir ma'noda, u sovuq urushning madaniy va ramziy raqobatining elementlaridan biri hisoblanadi Sovuq urush davrida SSSR va Gʻarb oʻrtasida jiddiy geosiyosiy raqobat mavjud boʻlsa-da, yetakchilarning oʻzaro tashriflari chogʻida berilgan sovgʻalar siyosiy xabar xarakteriga ega edi. SSSR rahbari Nikita Xrushchev tomonidan Yelizaveta II ga Qorabog‘ otining sovg‘a qilinishi shu nuqtai nazardan e’tiborga molik voqealardan biri hisoblanadi Xrushchevning ushbu maxsus sovg'asi uchun Qorabog' otining tanlanishi tasodifiy emas edi. Chunki o‘sha davrda Qorabog‘ oti SSSR hududida yetishtiriladigan ot zotlari orasida eng qadimgi va eng obro‘li zotlardan biri hisoblangan. Tarixan Qorabog‘ xonlarining otxonalarida boqilgan bu otlar o‘zining tezligi, chidamliligi va tashqi ko‘rinishi bilan ajralib turgan. Ayniqsa, sochlari oltin rangga bo'yalganligi Qorabog' otlarini boshqa zotlardan ajratib turuvchi asosiy xususiyatlardan biri edi "Zaman" bu zotning ko'zga ko'ringan vakillaridan biri edi "Zaman" Agdam zotida yetishtirildi. Sovet davrida bu korxona Qorabogʻ otchiligining asosiy markazlaridan biri hisoblanib, bu yerda zotni muhofaza qilish boʻyicha tizimli seleksiya ishlari olib borilgan. Mutaxassislar tomonidan Qorabog‘ otlarining genetik xususiyatlarini saqlab qolish, ularning chidamliligi va tashqi ko‘rinishini saqlash bo‘yicha maxsus dasturlar amalga oshirildi Qorabog‘ otlarini boshqa zotlardan ajratib turuvchi asosiy xususiyatlardan biri tashqi ko‘rinishi edi. Bu otlar nozik tana tuzilishiga ega bo‘lsalar ham, ular yuqori chidamlilik va chaqqonlik ko‘rsatdilar. Eng hayratlanarli tomoni quyosh nurida patlarining oltin rangi edi. Chet ellik ot sporti mutaxassislari bu ta'sirni "oltin porlash" deb ta'rifladilar “Zamon” ana shu fazilatlari uchun tanlangan ayg‘irlardan biri hisoblangan. Uni Britaniya qirollik saroyiga taqdim etishdan asosiy maqsadlardan biri Qorabog‘ otlarining o‘ziga xos xususiyatlarini ko‘rsatish edi "Zaman"ning paydo bo'lishi Britaniya ot sporti doiralarida alohida qiziqish uyg'otdi. O‘sha paytda tarqalgan ma’lumotlarda Qorabog‘ ayg‘irining ham tana tuzilishi, ham xulq-atvori bo‘yicha klassik Yevropa poyga otlaridan ajralib turishi qayd etilgan. Uning yanada ixcham tuzilishi, noyob bosh shakli va xotirjam temperamenti uni boshqa zotlardan ajratib turadigan asosiy xususiyatlar sifatida keltirildi Yelizaveta II ayniqsa noyob va o‘ziga xos ot zotlariga qiziqardi. Qorabog‘ning “Zaman” oti qisqa fursatda podsho bo‘lganligi ham shundan oilasining e'tiborini tortdi Keyinchalik Britaniya ommaviy axborot vositalarida e'lon qilingan materiallarda malika Qorabog' otining tarixi va kelib chiqishi bilan yaqindan qiziqqanligi ta'kidlangan. Ot qaysi hududdan olib kelingani va bu zot nimasi bilan ajralib turishini so‘radi. O‘sha otni shaxsiy fermasida saqlagan Tarixiy manbalarda Qorabog‘ otlari alohida maqomga ega ekanligi qayd etilgan. Qorabog‘ xonlari davrida bu otlardan ham harbiy maqsadlarda foydalanilgan va ular eng qimmatbaho sovg‘alardan biri hisoblangan. Diplomatik munosabatlar va muhim uchrashuvlarda Qorabog‘ otining taqdimoti obro‘ ko‘rsatkichi hisoblangan. 19-asrda mintaqaga tashrif buyurgan rus askarlari, sayyohlari va yevropalik tadqiqotchilar ham Qorabogʻ otlari haqida yozib qoldirganlar. O'sha manbalarda bu zotning tezligi, chidamliligi va tashqi ko'rinishi alohida ta'kidlangan. Ba'zi mualliflar Qorabog' otlarini arab otlari bilan taqqoslab, Sharqning eng go'zal ot zotlaridan biri deb ta'riflaganlar Biroq 20-asrda Qorabogʻ hududida sodir boʻlgan urushlar, siyosiy oʻzgarishlar va toʻqnashuvlar bu zotning muhofaza qilinishiga jiddiy taʼsir koʻrsatdi. Sovet davrida Qorabogʻ otlarining asosiy markazi hisoblangan Agdam yilqichilik zavodi vayron qilingan, koʻplab nodir naslchilik yoʻnalishlarini yoʻqotishga harakat qilingan. Aynan shuning uchun ham "Vaqt" saqlanib qolgan madaniy xotira elementi sifatida qaraladi. Chunki bu ot dunyoga mashhur Qorabog‘ otchilik an’analarining nodir timsollaridan biriga aylangan 1956 yilda Yelizaveta II ga sovg‘a qilingan “Zamon” uzoq yillar davomida Qorabog‘ otlarining xalqaro miqyosda e’tirof etilgan asosiy ramzlaridan biri sifatida yodda qoldi. 66 yildan so'ng Qorabog' oti Vindzor saroyiga qaytib keldi. 2022-yilda Ilhom Aliyev Yelizaveta II ga Qorabog‘ning “Shohrat” otini sovg‘a qilgani Qorabog‘ ishg‘oldan ozod qilinganidan keyin o‘ziga xos ramziy ma’noga ega edi