Mintaqa taqdirini o'zgartiruvchi chiziq: Ozarbayjon O'rta koridorda hal qiluvchi kuchga aylanadi INTERVYU

Kavkaz tarixi markazi direktori, tarixchi-olim Rizvan Huseynov “O‘rta yo‘lak” loyihasini barqaror amalga oshirishda Janubiy Kavkazning o‘rni va yo‘lakning ahamiyatiga oid AZƏRTAC muxbirining savollariga javob berdi. Mana intervyu: “O‘rta koridor” loyihasini barqaror amalga oshirishda Janubiy Kavkazning o‘rni qanday? “O‘rta koridor” loyihasining asosiy magistral yo‘nalishi va logistika markazi rolini Janubiy Kavkaz, xususan, Ozarbayjon o‘ynaydi. Bu loyihada Ozarbayjon alohida ahamiyatga ega. Loyihaning rasmiy nomi Transkaspiy xalqaro transport yoʻnalishi boʻlsa-da, u koʻproq “Oʻrta yoʻlak” nomi bilan mashhur. Nomidan ko‘rinib turibdiki, loyihaning asosiy maqsadi Kaspiy dengizida transport, logistika va tranzit infratuzilmasini qurish va rivojlantirishdan iborat. Shu nuqtai nazardan, Kaspiy dengizining har ikki sohilida joylashgan Ozarbayjon va Qozog‘iston loyihaning asosiy ustunlari hisoblanadi. Ikkala davlat ham sinergik tarzda O'rta yo'lakning asosiy chizig'ini tashkil qiladi. Bundan tashqari, Turkiya va O‘zbekiston ham loyihada muhim o‘rin tutadi. Shunday qilib, O‘rta koridorning asosiy ishtirokchilari Ozarbayjon, Qozog‘iston, Turkiya va O‘zbekiston hisoblanadi. Loyihaning asosiy yukini Ozarbayjon va Qozog‘iston o‘z zimmasiga oladi. Xususan, Ozarbayjon Kaspiy dengizining g‘arbiy sohilida muhim logistika markazi vazifasini bajaradi. Ushbu to'rtta davlatning sa'y-harakatlarini muvofiqlashtirilgan va sinxronlashtirilgan tarzda birlashtirish O'rta koridor muvaffaqiyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir O'rta koridorning yuksalishi fonida Markaziy Osiyo geoiqtisodiy jihatdan qanday qurilishi kerak? O'rta yo'lak nafaqat Markaziy Osiyo mamlakatlari yoki tarixan atalgan Turkiston uchun transport yo'li emas. Bu yo'lda keng iqtisodiy va ishlab chiqarish infratuzilmasi shakllanishi kerak. Bu nafaqat transport tarmog'i haqida. Bu yerda sanoat korxonalari, energetika loyihalari, sun’iy intellekt texnologiyalari, raqamli xizmatlar va internet infratuzilmasi ham rivojlanishi kerak. Boshqacha aytganda, O‘rta yo‘lak faqatgina yuk tashish uchun yaratilgan yo‘nalish emas, balki turk davlatlarining iqtisodiy integratsiyasini ta’minlovchi strategik platformadir Umuman olganda, global logistika va savdoning o'zgaruvchan tuzilmasida O'rta koridorning hozirgi rolini qanday tavsiflagan bo'lardingiz? Jahon savdo va logistika tizimidagi o‘zgarishlar O‘rta koridorning ahamiyatini oshirmoqda. Hozirgi geosiyosiy sharoitda Xitoy va Turkistondan Rossiya orqali Yevropaga tashilayotgan yuk jiddiy cheklovlarga duch kelmoqda. Buning asosiy sababi Rossiyaga qarshi sanksiyalardir. Boshqa tomondan, Eron ham sanksiyalar ostida va mintaqada davom etayotgan taranglik transport yo'llarining barqarorligiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Dengiz yo'llarida, ayniqsa Yaqin Sharq mintaqasida xavfsizlik muammolari ham muqobil yo'llarga bo'lgan talabni oshirmoqda. Bunday sharoitda Ozarbayjon, Turkiston va Turkiya orqali Yevropaga o‘tuvchi O‘rta yo‘lak eng ishonchli va istiqbolli quruqlikdagi transport yo‘nalishlaridan biriga aylanadi. Bu yoʻnalishning Yevropadagi asosiy hamkorlari Sharqiy Yevropa davlatlari hisoblanadi. Bu erda Boltiq, Qora va Adriatik dengizlarini birlashtirishga qaratilgan Intermarium loyihasi alohida ahamiyatga ega. Loyihaning asosiy ishtirokchilari Sharqiy Yevropa davlatlari, xususan, Polsha va Bolqon davlatlari hisoblanadi. Ozarbayjonning energiya resurslari allaqachon ushbu mintaqaning bir qator mamlakatlariga eksport qilinmoqda va shuning uchun Ozarbayjon Intermarium loyihasida strategik rol o'ynaydi. Natijada Ozarbayjon qator muhim xalqaro tashabbuslar markazida. Jumladan, “Oʻrta yoʻlak”, “Intermarium” loyihasi, “Shimol-Janub” transport yoʻlagi va Xitoyning “Bir kamar, bir yoʻl” tashabbusi. Ushbu loyihalar chorrahasida joylashgan Ozarbayjon Yevroosiyo makonida transport va logistika sohasida tobora muhim mavqega ega bo‘lmoqda. Hozirgi davr Ozarbayjon uchun ham strategik, ham iqtisodiy nuqtai nazardan muhim imkoniyatlar yaratmoqda. Shu sababli, mamlakat yangi geosiyosiy va iqtisodiy sharoitlardan maksimal darajada foydalanishi, tranzit va logistika salohiyatini mustahkamlashi kerak 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Axborotdan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak