Arab qo'lyozmalari va Abul Qosim az-Zahraviy merosi - ilmiy sessiya

AMEA Muhammad Fuzuliy nomidagi Qo‘lyozmalar institutida “Abul Qosim az-Zahraviy: arab mualliflari qo‘lyozmalarini o‘rganish va tarjima muammolari” mavzusida ilmiy sessiya bo‘lib o‘tdi. Tadbir Qo‘lyozmalar instituti va Saudiya Arabistoni Podshohligi Qirol Abdulaziz jamg‘armasi hamkorligida tashkil etildi Bu haqda “AZERTA”ga institutdan ma’lum qilindi. Dastlab ishtirokchilar institut ko‘rgazmalar zalida tashkil etilgan arab qo‘lyozmalari ko‘rgazmasi bilan tanishdi. Ilmiy sessiya Ozarbayjon Respublikasi Davlat madhiyasi va Saudiya Arabistoni Qirolligi madhiyasi ijrosi bilan boshlandi Tadbirni ochgan AMEA prezidenti, akademik Iso Habibbayli AMEAning bir qancha institutlarida arab tili va adabiyoti bo‘yicha alohida ilmiy guruh va kafedralar faoliyat yuritayotganini ta’kidladi. Ozarbayjon nafaqat sobiq ittifoq hududida, balki jahon miqyosida sharqshunoslik va arabshunoslikning asosiy markazlaridan biri sifatida tanilgan AMEAning Saudiya Arabistonining yirik ilmiy va madaniy markazlaridan biri bo‘lgan Qirol Abdulaziz jamg‘armasi bilan rasmiy hamkorligi muhim ahamiyat kasb etishi ta’kidlandi. Bu hamkorlik arab tili va adabiyoti yo‘nalishida, ayniqsa, Qo‘lyozmalar institutida olib borilayotgan ilmiy izlanishlarni yanada tizimli va chuqurroq amalga oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi Akademik Iso Habibbayli atoqli olim Abul Qosim az-Zahraviyning tibbiyot faniga oid 30 jildlik fundamental asari yuzasidan Qo‘lyozmalar instituti olimlari tomonidan olib borilgan izlanishlar natijasida mustaqil nashr taqdim etilishi rejalashtirilganini ta’kidladi. Bu asar nafaqat islom olamida, balki umuman jahon ilm-fani tarixida jarrohlik sohasiga bag‘ishlangan eng qadimiy va boy manbalardan biridir. Asarda 240 dan ortiq jarrohlik asbob-uskunalari tavsiflangan, ularni aniq operatsiyalar paytida qo'llash usullari ilmiy asosda tushuntirilgan va bu musulmon Sharqida jarrohlik fanining rivojlanishiga muhim ta'sir ko'rsatdi Shundan so‘ng Ilmiy-tadqiqot va arxivlar markazi (Darah) ijrochi direktori Turki bin Muhammad al-Shuvayr Qirol Abdulaziz so‘zga chiqib, o‘tkazilgan ilmiy sessiya ikki muassasa o‘rtasida shakllangan aloqalarni mustahkamlash va ilmiy hamkorlikni kengaytirishga muhim hissa qo‘shishini ta’kidladi. Tadbir ilmiy meros nuqtai nazaridan qo‘lyozmalarning ahamiyatini yana bir bor namoyon etganini ta’kidladi Turkiy bin Muhammad ash-Shuvayr podshosi Abdulaziz Ozarbayjon arxivlarida saqlanayotgan arab qo‘lyozmalari haqida gapirar ekan, X-XI asrlarda Ispaniyaning Kordova shahrida yashagan atoqli arab olimi Abulqosim az-Zahraviyga tegishli qo‘lyozma alohida ilmiy ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi. Uning aytishicha, Abulqosim az-Zahraviyning ilmiy merosi jahon tibbiyot ilmi rivojiga muhim hissa qo‘shgan Saudiya Arabistoni Podshohligining Ozarbayjondagi elchisi Issam bin Solih al-Quteyli o‘z nutqida ikki davlat o‘rtasida turli sohalardagi mavjud munosabatlar izchil kengayib borayotganini ta’kidladi. Ikki mamlakat davlat rahbarlari tomonidan bu munosabatlarni rivojlantirishga qaratilayotgan alohida e’tibor hamkorlikning strategik mohiyatiga yorqin misol ekanini alohida ta’kidladi. Elchi bugungi ilmiy sessiya bu aloqalar izchil va maqsadli davom etayotganining ko‘rsatkichidir, dedi So‘ngra Qo‘lyozmalar instituti direktori, akademik Teymur Karimli so‘zga chiqib, zamonaviy davrda axborot texnologiyalari jadal rivojlanib borayotgan bir sharoitda bunday uchrashuvlar alohida ilmiy va strategik ahamiyatga ega ekanini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, keyingi yillarda raqamlashtirish jarayonlari faollashgani, sun’iy intellekt bilan bog‘liq bo‘limlar tashkil etilayotgani va bu sohada mas’ul shaxslar aniqlangani xalqaro ilmiy hamkorlikni yanada mustahkamlash uchun keng imkoniyatlar ochmoqda. Jamg‘armada saqlanayotgan 4 milliondan ortiq qo‘lyozma va eksponatlarning salmoqli qismi raqamlashtirilganini aytib, kelgusida ikki muassasa o‘rtasida elektron qo‘lyozma almashinuvi yuqori saviyada olib borilishiga ishonch bildirdi Tadbirda Qo‘lyozmalar instituti arab tili qo‘lyozmalarini tadqiq qilish bo‘limi boshlig‘i Kamandar Sharifov, Imom Muhammad bin Saud nomidagi Islom universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti tarix va madaniyat kafedrasi professori Gada bint Abdulla al-Gablan, Zakiya Abilova, I. Muhammad bin Muximiy, I.Manximza instituti katta ilmiy xodimi. Tadbirda Saudiya Arabistoni musulmon xalqlari tarixi va sivilizatsiyasini o‘rganish kafedrasi professori va boshqalar so‘zga chiqib, muhokamalar kelgusidagi hamkorlikdagi faoliyat uchun yangi imkoniyatlar ochganini ta’kidladi. dedilar 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Ma'lumotdan foydalanishda giperhavola orqali havola bo'lishi kerak